Ujście (Usch)

[Krzysztof Ju]

Dzień dobry.
Interesuję się przeszłością Nowej Wsi Ujskiej. Poszukuję zdjęć nieistniejących już tam dwóch wiatraków: "paltraka" i "holendra" oraz "pałacu". Czy ktoś z Państwa widział lub posiada takie zdjęcia? Bardzo bym prosił o informację w tym zakresie. Pozdrawiam.

Wg mapy Prus z ok. 1877 r. jeden wiatrak był idąc jakieś pół kilometra na południe od remizy strażackiej w środku wioski, zaś drugi wiatrak na wschód od wsi przy skrzyżowaniu dróg do Chrustowa i Ujścia.

Zdjęć niestety nie posiadam. Jedynie krótką historię Nowej Wsi Ujskiej opublikowaną w książce "Antlitz und Geschichte des Kreises Kolmar (Posen)" na stronach 302-303. Dodatkowo spis biogramów miejscowości zawartych w książce.

Źródło: Paul Krüger, "Antlitz und Geschichte des Kreises Kolmar (Posen)", 1970.

[Dawnywsiok]

Od czegoś trzeba zacząć. Dziękuję bardzo i czekam na zdjęcia. Pozdrawiam w sylwestrowy wieczór z okolic stolicy Wielkopolski.

[stanmakowski]

Dzień dobry.
Interesuję się przeszłością Nowej Wsi Ujskiej. Poszukuję zdjęć nieistniejących już tam dwóch wiatraków: "paltraka" i "holendra" oraz "pałacu". Czy ktoś z Państwa widział lub posiada takie zdjęcia? Bardzo bym prosił o informację w tym zakresie. Pozdrawiam.

Takie coś polecam
https://www.instagram.com/arcadius208/r ... /?hl=zh-cn

[Dawnywsiok]

Bardzo dziękuję za informacje. Będzie materiał do przeglądania.

[Krzysztof Ju]

Projekt Kalwaria to inicjatywa mająca na celu cyfrowe odtworzenie i upamiętnienie wyjątkowej Kalwarii w Ujściu. Ostatnio na swoim fanpage udostępnili list z 1893 r. od pracowni sztuki sakralnej J. Szpetkowskiego, gdzie poinformowano o przesłaniu drogą kolejową do Piły jednej ze stacji drogi krzyżowej dla ujskiej kalwarii. Informacją podzielił się Krzysztof Kotlarz - dzięki.

Jedno zdanie, jeden list i nagroda z Paryża wystarczyły, by połączyć fakty.

Zapewne zauważyliście, że na prezentowanych grafikach Stacji I Kalwarii nie pokazujemy jej wnętrza. Zachowane materiały są niestety bardzo słabej jakości i nie pozwalają dziś zobaczyć, jak wyglądało wnętrze kaplicy. Wiemy jednak z opisów, że znajdował się tam ołtarz, a nad nim obraz określany słowami:

„…Stacja ta oznacza pałac Piłata…”

Kluczowe jest to, że obrazy wewnątrz stacji I, IV, VI oraz VIII – tzw. stacje szafkowe (dioramy) – wykonano według wzoru, nagrodzonego na wystawie w Paryżu, co pozwala przyjąć, że ich forma była bardzo zbliżona.

Skoro projekt zdobył nagrodę, musiał wyjść spod ręki znanego i cenionego twórcy. W tamtym czasie wiodącą rolę na rynku sztuki sakralnej pełnił Zakład Kościelno-Artystyczny Szpetkowski i S-ka.

Wiemy również, że fundatorem obrazu do tej stacji był Ludwik Frankiewicz z Poznania.

Udało się odnaleźć w archiwum list z pracowni J. Szpetkowskiego, w którym informuje się ks. Renkawitza o wysłaniu przesyłki koleją do stacji w Pile. Przesyłka zawierała zakupioną przez Frankiewicza stację według wzoru 14-I.

Po odnalezieniu reklamowej książeczki zakładu Szpetkowskiego sprawa stała się jasna. Zresztą — oceńcie sami. W prezentowanych grafikach znajdziecie:
📄 skan odnalezionego listu
📖 strony z katalogu reklamowego
📷 zdjęcia innych stacji, w których zastosowano identyczne obrazy — dla porównania

Źródło: Facebook/Projekt Kalwaria
Data wydania: 23 stycznia 2026