Tajemnica kościoła sekty Czerskiego

[SA108]

Kościół stał po południowej stronie Starego Rynku (Alter Markt, później Hindenburgplatz). Powojenna nazwa tego placu to pl. Armii Czerwonej. Zgodnie z dzisiejszym układem budynków kościół stał między drugim a trzecim blokiem przy ul. Wodnej patrząc od strony pl. Zwycięstwa. Aż do 1992 r. na podwórku między tymi blokami stał dawny dom parafialny sekty. Widać go na tym zdjęciu z 1979 r.:

Pozdrawiam

[BOGDAN]

Może to coś pomoże:

Pozdrawiam

[adam]

Wszystkie informacje o gminie wyznaniowej Czerskiego pokrywają się z tym co ja znalazłem w źródłach niemieckich, z tym, że ja przeczytałem, że gmina ta początkowo odprawiała msze w najętych lokalach, następnie w sali modlitewnej i w końcu BUDUJĄ swój kościół przy Alten Markt. Kościół ten przechodzi w 1900 r. w ręce "Staroluteranów".
Nie jestem pewien czy Czerski był tak do końca zgermanizowany, gdyż odprawiał Msze św. w języku ojczystym czyli polskim. Dodatkowo przeczytałem, że wyznanie to traci zaufanie władz pruskich po "Wiośnie Ludów" w 1848 r . i działalność tej gminy wyznaniowej zostaje zabroniona.
W efekcie Czerski zajmuje się rolnictwem i później handlem drewna.
Szkoda, że nie ma szczegółów odnośnie działalności w 1848 r.
Pozdrawiam

[mathias]

Jeżeli mogę wtrącić ... mojej ciotki męża siostra która zmarła w wieku 100 lat mówiła mi że ten kościół sekty Jana Czerskiego mieścił się w okolicach dzisiejszej ulicy Piekarskiej a dokładnie w pobliżu szkoły biznesu... po wojnie kościół ten został doszczętnie zniszczony i spalony a budowano go prawdopodobnie od podstaw... Takie są relacje tej kobiety która defakto sprowadziła się do Piły zaraz po urodzeniu. Pozdrawiam

[Tom]

Wydaje mi się, że ten Kościół przy Hindenburgplatz wcale nie wybudowała gmina Czerskiego. Raczej nie jest to możliwe aby w kilka miesięcy po przybyciu do Schneidemühl wybudować taki obiekt. Przyjechał tu do swojej sympatii i późniejszej żony Marii Gutowskiej w 1844 r. Szukając pomocy, wsparcia, znalazł u pastora Grutzmachera, i został mianowany na duszpasterza kościoła Luterańskiego. Dlaczego tak szybko ? Przypuszczam, że pastor Grutzmacher wprowadził go do swojej licznej Gminy Ewangelickiej, którą została powierzona Czerskiemu. Przecież jest niemożliwe aby Czerski tak po prostu nazbierał na ulicy swoich wyznawców (a był obcym w tym mieście, no i Polak, nie Niemiec) i w expresowym tempie kilku miesięcy w 1845 r. wybudować duży kościół. Jest to kolejna tajemnica, ale do rozwiązania. Potrzeba : pieniędzy, wolnego czasu i udać cię do dawnych Pilskich Staro-luteran w Niemczech. Archiwum Czerskiego + jego prywatne listy są właśnie tam. (Ps. dla mnie za daleko 1000 km).

Pozdrawiam
Tom

[adam]

Witam
Tom w jakiej miejscowosci w Niemczech znajduje sie to Archiwum Czerskiego ?
Pozdrawiam .

[Aragorn]

Do poczytania:)

[Tom]

Hallo! nie mam zamiaru otwierać żadnej dysputy teologicznej bo to nie miejsce na tej stronie, ale gdyby redaktor tego artykułu miał pojęcie z czym Czerski się nie zgadzał, to nie odważyłby się nazwać Czerskiego odszczepieńcem. Chyba, że jest ślepym fanatykiem religijnym bez wiedzy Biblijnej. Moja rada dla redaktora niech dokładnie przeczyta Całe 10 Przykazań, ale te z Biblii, (2. Mojż. (ks. Wyjścia) roz. 20 wers 1-17, i porówna czego to więcej nie wolno katolikowi wiedzieć, oraz List do Rzymian 1, 16-32). Każdy może to sprawdzić. Ogólnie wspominałem o tym już wyżej. Na forum o szczegółach niezgodności Czerskiego nie będą powadzić żadnej dyskusji. Jeśli kogoś to interesuje to tylko na PW.
A poza tym, gdyby nie ten "tytuł", ciekawy artykuł dla tych co nie wiedzą o Czerskim nic.

Pozdrawiam
Tom

[emigrant]

Witam i...
Ad rem, Panowie.

Mamy zatem wniosek Toma, który to wniosek - szczerze przyznaję - bardzo mi się podoba: Czerski nie wybudował swojego kościoła od podstaw, bo nie miał na to czasu.
W pełni zgadzam się z tym wnioskiem. Ja także uważam, że kościół gminy Czerskiego został dla jego potrzeb tylko zaadaptowany.
Pytanie, jakie się rodzi, to: co było w tym miejscu (Stary Rynek, pierzeja południowa) wcześniej? Czy ewangelicy budowali drugi kościół dla siebie? Wątpie, wziąwszy pod uwagę, że kilkaset metrów dalej, na środku Nowego Rynku stał już przecież piękny kosciół miejski.
Co zatem budowano na Starym Rynku na początku lat czterdziestych? I dla kogo?

Pytanie drugie, które bardzo ściśle wiąże się z całą sprawą (proszę o odrobinę cierpliwości):
Czy w źródłach dotyczących kościoła katolickiego nad Gwdą istnieje ścisłe powiązanie starej, drewnianej świątyni pw. św św. Wojciecha, Stanisława, Marcina z budowlą późniejszą, murowaną?
Innymi słowy: czy w źródłach podana jest jednolita lokalizacja obu tych świątyń, czy też może jest to tylko interpretacja naukowa nieścisłego zapisu? Interpretacja łącząca obie świątynie w jedną ciągłość...?
Interpretacja uzasadniona tylko dlatego, że jak dotąd jedyna możliwa.

Wreszcie ostatnie pytanie (czy raczej teza): Czy więc nie mogło być tak, że kościół św. św. Wojciecha, Stanisława, Marcina stał nie nad Gwdą, ale - zgodnie z zasadami lokacji niemieckiej, w południowej pierzei rynku (wówczas jedynego w osadzie), spłonął jednak, o czym świadczy notatka o pożarze zaprószonym przez mieszkającego obok koscioła Żyda (byłoby to dziwne, albowiem koło kościoła nad Gwdą nie było zabudowań - tym bardziej żydowskich - tam był cmentarz) i po pożarze nie odbudowywano go, ale wybudowano nowy, duzy kościół nad rzeką.
Jest jeszcze jedna przesłanka, która tę tezę w jakiś sposób wspiera:
Kościół, który otrzymał Czerski, mimo wielu lepszych, dogodniejszych miejsc, zbudowany został w niewielkiej odległości od kościoła miejskiego, na ciasnej działce. To świadczy o trochę niefortunnym, a może wymuszonym przez sytuację miejscu budowy. Takim "wymuszeniem" mógł być fakt, że ziemia w południowej pierzei Alt Marktu była już poświęcona, a - zgodnie z tradycją - na miejscu takim nie stawia się innych, świeckich budowli. Poparciem dla tego spostrzeżenia jest pusta w tym miejscu działka widoczna na planie z 1823 r.
Czy zatem to miejsce świeciło pustką do lat 40-tych XIX wieku bo było to miesce, na którym dawniej stała jakaś budowla sakralna, czy może to czysty przypadek?

[adam]

Przewodnik z 1914 r. zawiera to zdjęcie kościoła Czerskiego i informacje, że po rozwiązaniu tej gminy wyznaniowej budynek ten jest najmowany a w 1900 r. zakupiony przez ewangelicką-staroluterańską gminę wyznaniową.

[SA108]

Wracając do kościoła Czerskiego - mam informację z dość pewnego źródła, jakoby kościół został ukończony w 1846 roku.
Warto by też ustalić rok, w którym go rozebrano. W większości źródeł podaje się datę 1950, ale czy jest ona słuszna? Może Jerzyk będzie coś wiedział?

I na koniec - to zdjęcie pochodzi z przełomu 1946 i 1947 roku. Widać kościół, na pierwszym planie targowisko przy obecnej al. JP2 i wagoniki kolejki wywożącej gruz i cegłę, po prawej kamienica przy Wodnej rozebrana w latach 70.

[pavvlo]

Kościół sekty Jana Czerskiego.

[PilTom]

O heretyku, sekciarzu i odszczepieńcu

Na kolejnym wykładzie z cyklu Kościelne Dzieje Piły będzie mowa o założycielu sekty w Pile, byłym wikariuszu kościoła śś. Janów w Pile – ks. Janie Czerskim. Zapraszamy już w najbliższą środę.

Sekta czerskiego to jedna z najciekawszych pilskich tajemnic. Jej założyciel, eks-ksiądz Jan Czerski to żyjący w latach 1813 – 1893 niemiecki duchowny polskiego pochodzenia, który zakłada rodzinę i buntuje się przeciwko Kościołowi katolickiemu. Wkrótce członkowie sekty w bardzo krótkim czasie mają swój kościół! Jak do tego doszło? Więcej na ten temat można dowiedzieć się na środowym wykładzie.

Prelekcja odbędzie się 15 października 2014 r. o godz. 19. w sali św. Jana Bosko przy kościele Świętej Rodziny (tam gdzie odbywają się wszystkie spotkania związane z Kościelnymi Dziejami Piły). Wykład wygłosi znany pilski historyk, Marek Fijałkowski, na co dzień pracujący w Muzeum Okręgowym w Pile. Wstęp wolny.

Źródło: www.ŚwietaRodzina.pila.pl
Data wydania: 10 października 2014

[maciekpp]

Czy jest szansa że wykład będzie nagrany i opublikowany?

[Krzysztof Ju]

Na pewno udostępniane są nagrania audio wykładów i galeria zdjęć na stronie http://swietarodzina.pila.pl/tag/koscielne-dzieje-pily/ np. o Staszicu http://swietarodzina.pila.pl/2014/09/st ... -kaplanem/