Dawna Piła

Kamień graniczny sprzed budynku RDLP w Kalinie:

W Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu natknąłem się na taką ciekawostkę:


Który to kamień? Czy kamień wersalski ze zdjęcia to ten w Gładyszewie?
W muzeum mamy też dwa kamienie graniczne, opisane tylko jako pochodzące z "pomorskiego odcinka granicy":


Cały tekst dla zainteresowanych:

Zdjęcie to przedstawia słup graniczny w okolicach Schneidemühl, czy jest możliwe ustalenie w jakim to było miejscu?

Na to pytanie mam dwie odpowiedzi:
1. Nie jest to okolica Schneidemühl, powiem więcej, nie jest to granica polsko-niemiecka.
2. Na tym znaku granicznym widoczne są litery D i B. D = Deutschland, a B...? Otóż B oznacza Bayern (Bawaria). Jest to zatem granica niemiecko (tu bawarsko) - czechosłowacka. Nie znam numeru sekcji, dlatego też nie mogę podać dokładnej lokalizacji tego znaku granicznego. Zdjęcie to opublikowano w albumie "Polska międzywojenna" na str. 15. Gdyby pod literą D była litera S to by był z kolei saksoński odcinek granicy niemiecko-czechosłowackiej.

Dziękuje za tak wyczerpującą odpowiedź.

zenek pisze:Jestem nowym forumowiczem. Obserwuję Was od dwóch lat, jednak teraz chcę zabrać swój głos.
Na granicy polsko-niemieckiej były trzy główne słupki graniczne: Nr 1 w Pile Kalinie, Nr 2 w Gdańsku i Nr 3 w Olsztynie. Nr 2 już nie istnieje został zniszczony w 1945 r. Nr 3 jest w muzeum olsztyńskim. Nr 1, czyli nasz pilski jest na prywatnej posesji w Pile Gładyszewie...

Celem uzupełnienia chciałbym dodać, że kamieni wersalskich na granicy polsko-niemieckiej, polsko-gdańskiej i gdańsko-niemieckiej było łącznie około 35 sztuk (granica P-D - co najmniej 23 kamienie, P-FD - 7 i FD-D - 2). Kamienie te rozpoczynały kolejne sekcje na tych granicach jak również granice te zamykały (ostatni kamień wersalski na granicy P-D, a właściwie był to ostatni znak graniczny na granicy P-CS, nosił numer O 228. Ostatni znak graniczny na granicy FD-D nosi numer G 017. Napisałem "nosi" ponieważ ten kamień wersalski, jako jedyny stoi wciąż na przedwojennej granicy.)
Wspomniane wyżej tzw. główne znaki graniczne spotkał różny los. Część z nich oglądać można w lub przy muzeach, część jest w rękach prywatnych, wreszcie część została zniszczona za pomocą ładunków wybuchowych, jak ten z Piły. Kamień, który jest w posiadaniu "dentysty", jest znakiem kierunkowym i znak ten znajdował się na zachodnim brzegu rzeki Gwdy. Kamień wersalski przedstawiany na pocztówkach był na brzegu wschodnim. Ze wspomnianej ogólnej liczby 35 kamieni wersalskich osobiście widziałem 9 sztuk oraz szczątki 2 kolejnych. Co się stało z pozostałymi nie wiem...

W nawiązaniu do wpisu SA108 chciałbym dodać, że lapidarium kamieni granicznych prezentowane w Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu w ostatnim czasie zmieniło się. Przybyło kilka nowych znaków granicznych. Nas interesują te z granicy polsko-niemieckiej, a szczególnie kamień wersalski (czy oryginalny, tego nie wiem), wypożyczony z Muzeum Narodowego w Szczecinie. Dodatkowo w połowie maja ma być zamontowana replika tablicy ostrzegawczej o treści "Baczność Granica Państwa", taka sama jak ta znajdująca się kiedyś przy drodze Silna - Pszczew.

Tutaj fotka tej tablicy (ze strony http://www.cos.strazgraniczna.pl) + informacja o obchodach XX-lecia Stowarzyszenia Weteranów Polskich Formacji Granicznych http://www.muzeum.kolobrzeg.pl/index.ph ... i&Itemid=5

BOGDAN pisze:W lipcu 1996 znajdowało się na odcinku byłej granicy polsko-niemieckiej od Gwdy do toru kolejowego do Bydgoszczy 11 kamieni granicznych. Część z nich miała jeszcze czytelne oznakowanie tzn. Literę D i P oraz nr kolejny.

zbyniu c. pisze:W latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku odbyłem wycieczkę wzdłuż linii granicznej w pobliżu Kaliny. Wówczas widziałem kilka kamieni granicznych. Posiadały oznaczenia "D" i "P". Kamieni z oznaczeniem "RP" na tamtym odcinku nie potwierdzam. Był to odcinek na wschód od dzisiejszej drogi asfaltowej Kalina - Byszki z lekkim łukiem w kierunku północno - wschodnim. W maju 2005 roku odbyłem ponowną wizytację terenu. Rozpocząłem od Gwdy i przeszedłem około 4-5 km wzdłuż linii granicznej ciągnącej się równolegle ok. 200 - 300 m od Drogi Królewskiej. Jest ona wyraźnie widoczna w terenie. Wizytację zakończyłem w miejscu gdzie linia graniczna wykonywała zakręt ku północy. Natrafiłem na kilka śladów po wykopanych kamieniach (dołki) oraz jeden, że się tak wyrażę dokładnie obtłuczony. Chyba z tego powodu przetrwał.

W marcu tego roku zrobiłem sobie wycieczkę śladami dawnej granicy, wzdłuż Drogi Królewskiej, od Kaliny w stronę krajowej dziesiątki. Linia graniczna jest jeszcze momentami dobrze widoczna; można ją zidentyfikować na podstawie mapy WIG i zdjęć lotniczych. Niestety nie znalazłem żadnych znaków granicznych, jak widać dzieło zniszczenia w ostatnich latach się dopełniło... można znaleźć jedynie kamienie geodezyjne, wyglądające na przedwojenne, co ciekawe położone w pobliżu pasa granicznego. No i ten który kolega Zbyniu określił jako 'obtłuczony'. Szkoda, że kamienie zniknęły - mogłyby być dużą atrakcją turystyczną naszych okolic...

Na naszej Stronie Głównej pojawił się nowy artykuł pt. Znaki graniczne, autorstwa Bogusława Tomaszewskiego. Autorowi w tym miejscu dziękuję za udostępnienie zdjęć i zaktualizowanie materiału.

Niestety jak się wydaje na naszym odcinku dawnej granicy nie zachowały się żadne znaki graniczne normalne - te oznaczone P-D. Możliwe, że spotykane na dawnym pasie granicznym kamienie są znakami tzw. pośrednimi jednak trudno to jednoznacznie stwierdzić... Jednakże polecam wszystkim zainteresowanym historią naszych okolic wybrać się w teren i odszukać ślady przebiegu linii granicznej; mimo usunięcia słupków jest ona zadziwiająco dobrze widoczna w terenie; na obszarach leśnych są to przecinki i drogi, wśród pól - miedze i rowy, świetnie widoczne na satelitarnych zdjęciach Googla... Wystarczy jeszcze mapa WIG i już można ruszać, nie trzeba nawet GPS-u... można się natknąć na różne ciekawostki jak np. na północ od szosy Piła - Zelgniewo. Ok 250 m od szosy granica przecina tam zarośnięte śródleśne jeziorko. Jak się można domyślać, aby ułatwić patrolowanie granicy, w poprzek jeziorka usypano groblę, przecinającą je dokładnie wzdłuż linii granicznej. Są nawet ślady po wyrobisku, skąd czerpano piasek do budowy... Grobla jest widoczna do dziś; wciąż można przejść tam suchą stopą...

Na wschód od Piły dawna granica biegnie po linii prostej leśną drogą, ok 1200m przed Jeziorkami przecina szosę Piła -Bydgoszcz. Po północnej stronie szosy po ok 700 metrach napotykamy znaczne obniżenie terenu, rodzaj jaru, a na jego dnie torfowisko. Na niemieckich mapach miejsce to nazywa się Heide Kaule. Po obu stronach torfowiska były kamienie graniczne-nr E300 i 301. Dziś możemy zobaczyć jedynie pozostałości po tych słupkach. Ich stan wskazuje na to iż były najprawdopodobniej wysadzone w powietrze:

Słupek 300 :


Słupek 301 :


Zastanawiające dlaczego akurat te dwa znaki potraktowano w ten sposób... Odpowiedz tkwi być może w ich położeniu; brak dojazdu w trudnym terenie spowodował że łatwiej było je wysadzić...
I jeszcze widok na torfowisko. Rośnie na nim świeżo posadzony sosnowy młodnik, w którym jednak niedawno wycięto drzewa tworząc przecinkę dokładnie w miejscu drogi granicznej... Czyżby jakiś wrażliwy historycznie leśnik...? Duże uznanie.

Wybrałem się dziś w teren śladami dawnej granicy. Na północ od Łobżenicy kilkaset metrów przed miejscowością Rudna granica przecinała szosę biegnąc na wschód rowem melioracyjnym w kierunku rzeki Łobzonki i dalej na północ nurtem tej rzeki. W miejscu gdzie rów łączy się z rzeką rozpoczynała się "nasza" sekcja granicy oznaczona literą E (sekcja ta biegła do Kaliny gdzie łączyła się z sekcją F). W tym miejscu znajdował się znak graniczny E001 tzw. kamień wersalski - taki jak ten w Kalinie opisywany w tym wątku. Pozostałości tego kamienia można do dziś zobaczyć w bagnistej dolinie rzeki. Został on prawdopodobnie wysadzony, o czym świadczy stan zachowanych fragmentów. Niemniej fakt zachowania tych pozostałości jest ciekawy, zważywszy że w naszych okolicach znaków granicznych zostało bardzo niewiele...

Taka ciekawostka, przed Muzeum Okręgowym pojawił się słupek graniczny.