Dawna Piła

Prawdę mówiąc zakładam ten temat nie by wykazać się wiedzą o tej miejscowości, ale by zaproponować obejrzenie filmu "Elegia" Pawła Komorowskiego http://www.filmweb.pl/Elegia,1979,opisy ... ns,id=5388 . Film ten jest ekranizacją hitlerowskiego mordu żołnierzy polskich jaki miał miejsce zimą 1945 roku. Może nie jest to film na miano Oscara, ale zainteresowanym historią polecam.

Zdaje się, że najnowsza historia podaje, że mordu na naszych żołnierzach w Podgajach nie dokonali Niemcy lecz Łotysze z SS.
Wiem, że na forum mamy parę osób bardzo dobrze zorientowanych w historii II Ws, może Oni coś napiszą ciekawego na temat?

Niestety nie znam dokładnie tej Historii. Może to zapomniany i nieistotny "drobiazg", któremu nikt się nie przyjrzał dokładnie, ale wojska Łotewskie stacjonowały w Pile, a mieszkańcy obowiązkowo musieli udostępnić swoje mieszkania na kwatery dla żołnierzy Łotewskich. Ile ich było, i dlaczego w prywatnych mieszkaniach ?, nie wiem. Może latem uda mi się coś więcej dowiedzieć. O takim przymusowym odstąpieniu wolnych pokoi w mieszkaniach wspomina także Gertrud Griese :
"Mieszkaliśmy u teściów około półtora roku. W niedługim czasie do naszego mieszkania na Königstraße zakwaterowano Łotyszów. Nie podobało mi się to, ludzie ci byli ambitni i wyjaśnili, że są gośćmi, ja powinnam zachowywać się jako służącą. ...Także dom mojej siostry Hanny w Berlinie został zbombardowany i postanowiła wracać do Schneidemühl. Nie zgadzała się z ojcem i chciała zamieszkać u mnie. Potrzebowałam wolnego pokoju,
z pomocą pewnego wysokiego urzędnika, który bał bardzo ważną osobą postarał się aby zajęty pokój był wolny na przyjazd mojej siostry Hanny."
Chociaż nie wymienia z nazwy, że to byli żołnierze, to chyba nie turystów obowiązkowo SS zakwaterowywała w mieszkaniach prywatnych.

Tom

Z moich informacji wynika , że mordu na 32 żołnierzach 1 DP im Tadeusza Kościuszki dokonali żołnierze łotewskiej Kampfgruppe Elster , rekrutujacej się z 15 łotewskiej Dywizji SS .Wszyscy oni potem zostali za tą zbrodnie na jeńcach "odpowiednio " potraktowani w walkach na pomorzu .

Słyszałem, że dwóm żołnierzom udało się uciec z tej stodoły, w której później zginęli Ich towarzysze broni.

Z zadaniem zajęcia Podgajów, a głównie położonego w nich rozwidlenia dróg, nie znając stanu obrony hitlerowskiej- wysłano na zachodni brzeg wzmocnioną 4 Kompanię ppor. A. Sofki w sile ponad 80 ludzi. Oddział ten w odległości ok. 300 m od wsi natknął się na przeważąjące siły niemieckie i został okrążony. Próby przyjścia z pomocą walczącym żołnierzom nie powiodły się. Po całonocnej obronie, gdy zbrakło amonicji i środków opatrunkowych, żołnierze zmuszeni zostali do poddania się. Jeden z nich, chorąży Zbigniew Furgała, tak opisuje dalsze wydarzenia:
Niemcy uformowali z nas kolumny. Ciężko rannych nie brali, dobijali na miejscu. Zdrowych i tych rannych, którzy w obawie o życie szli o własnych siłach, poprowadzono w kierunku wsi. Zamknięto w stodole, która stała przy drodze. Po północy przyszła do nas grupa oficerów niemieckich. Pytali, czy wśród żołnierzy są oficerowie. Nikt nie zdradził, że wśród nas jest trzech oficerów [...]. Zabrano wówczas trzech żołnierzy. Wrócili po półgodzinie, pokrwawieni i pobici. Grupami brano następnych. Wszyscy wracali z przesłuchania nieludzko pobici, zmasakrowani [...] Obawialiśmy się, że po bezowocnym przesłuchaniu Niemcy wszystkich rozstrzelają. Wówczas podporucznik Sofka pierwszy zaproponował ucieczkę [...] W pogoń ruszyli narciarze niemieccy. Większość naszych nie dostała się do zbawczego lasu [...]. Mnie udało się zaszyć w poszyciu leśnym. Rano znaleźli mnie nasi żołnierze [...]"
Los pozostałych jeńców był tragiczny: 32 żołnierzy hitlerowcy skrępowali drutem i żywcem spalili w zamkniętej stodole.
"Wał Pomorski" - przewodnik, wyd. 1980 r.

Wokół Podgajów broniła się nie tylko część grupy "Scheibe", ale także łotewskiego 34 pgren SS oraz część grupy płk Wollera, która pod dowództwem por. Pfenig wycofała się tutaj z Jastrowia. Niemieccy piechurzy, saperzy, pancerniacy, lotnicy i artylerzyści, wchodzący w skład załogi Podgajów [ Flederborn], dopiero po odejściu na północ resztek 15 DGren SS "Lettland", ulegli naporowi pułków 1DP, która włamała się do płonącej wsi. W jednej ze spalonych stodół dokonano wstrząsającego odkrycia. Znaleziono w niej zwłoki, żywcem spalonych 32 jeńców z 4 komp. 3pp.
Kompania Sofki została okrążona w lesie między rzeką a wsią. Pozostałych przy życiu 36 żołnierzy Niemcy wzieli do niewoli.

"Wał Pomorski" Janusz Miniewicz, Bogusław Perzyk

O wydarzeniu w Podgajach można przeczytać w książce E. Paukszty "Po burzy jest pogoda" na str. 43-47. Jest tam opis z punktu widzenia ocalałego żołnierza. Nie jest to książka dokumentalna, lecz powieść, więc nie wszystko musi się zgadzać.
Książka znajduje się w magazynie biblioteki miejskiej (powiatowej? tej na buczka)

Niewiele wniosę do tematu, ale skoro powstała wątpliwość to wyjaśnie. Jest to zarówno powiatowa jak i miejska biblioteka publiczna.

Pozdrawiam.

wydarzenie to miało miejsce podczas przełamywania wału pomorskiego 31 stycznia 1945 roku grupa polaków miała zdobyć Podgaje i oczyścić korytarz natarcia w kierunku Wałcza lecz gdy Niemcy zorientowali się że są atakowani ściągnęli posiłki stacjonujące w pobliżu i pokonali Polaków później polacy weszli do stodoły aby się schronić tam złapali ich Łotysze z SS i torturowali wtedy żołnierze zdecydowali się uciekać niestety większość z nich zginęła w odwecie za ucieczkę Łotysze obwiązali polaków znajdujących się w stodole drutem kolczastym i podpalili budynek.

Sorki panie Radek 1265 , ale nie tak to wygladało , zgadza sie tylko to , że byli tam Polacy i stodoła i łotysze , ale nic więcej . Panowie znam osobe , która była naocznym świadkiem tych wydarzeń , ponieważ z jego oddziału zostal wyslany zwiad i to jego koledzy tam zginęli , jak tylko będe mial okazje to poprosze o opis tych wydarzeń i wam je przedstawie . DOKŁADNIE .

polecam lektórkę Rudolfa Dzipanowa "1 armia WP w bitwie o Wał Pomorski"
Podgaje:1-3 lutego 1945r
1AWP
walczyły o Podgaje:
-2KKaw gw.
-1BKaw.
-3,2,1 pp
wspomagane przez
-1 i 3 DP
strona broniąca Podgaje:
DP "Markisch Friedland" (Gr Dyw "Lehmann") X KA SS
walki toczyła o Podgaje
-15 DGren. SS "Lettland"
na pomoc ruszyły
-Gr. Scheibe
-32DP
-Gr. Dyw. "Barwalde" wszystko należało do XVI KA SS

Chciałbym do tego tematu dorzucić tak zwane „trzy grosze”
Zacznę od 15 Waffen-Grenadier Division der SS(Lettische Nr 1.)
Chciałbym zasygnalizować kilka faktów które mogły mieć wpływ na to co się stało w Podgajach...Z góry zaznaczam że w żadnym wypadku nie chcę usprawiedliwiać tej zbrodni.

Skład osobowy dywizji był zróżnicowany, ogólnie była to dywizja z poboru, ale w skład jej wchodziły bataliony(2 i3) utworzone przez Służbę Bezpieczeństwa ,członkami tych batalionów byli np. oprawcy z Komanda „Arajs..
Wpływ na żołnierzy mogło mieć także wydarzenie z 21 stycznia. W tym dniu w miejscowości Nowa Dąbrówka koło Bydgoszczy zostało rozstrzelanych 60 jeńców z 2 pułku Łotewskiego...
15 Dywizja poniosła w czasie walk pod Złotowem i Jastrowiem ogromne straty m.in. Z 4 Dywizją Piechoty(np 32 pułk musiał zostać rozwiązany)po walkach zostało 2032 zdolnych do walki żołnierzy..(ciekawostką jest to że w dywizji było od kilku do kilkudziesięciu Łotyszy o Polskich korzeniach-zdobywali oni nawet wysokie odznaczenia)
Reasumując wpływ na tą zbrodnię mogły mieć straty ,skład osobowy tej dywizji, jak i zbrodnie wojenne na żołnierzach tej dywizji..

Co do jednostek broniących Podgajów to walczyły tam 32 Pułk Gren.Pancernych, Grupa Bojowa „Scheibe”( O której już pisałem na forum),GB „Joachim” oraz 51 i 59 Pułk Gren....Nie było tam związków taktycznych dywizyjnej grupy Lehman(w Polsce używana jest nazwa Markisch Friedland)Wchodziła ona w skład X Korpusu Armijnego 11 Armii który walczył na zachód od Dudylan do Osieczna nad Drawą...

Także jak już wcześniej pisałem część historyków uważa że w zbrodni w Podgajach brali też Holendrzy z GB „Scheibe”.
.

Co do 3 Pułku 1 Dywizji Piechoty. Spornym problemem jest w jaki sposób znalazł się o okolicach
Podgajów.(ta miejscowość nie była w pasie działania dywizji) Jedną z hipotez jest utrata orientacji przez dowódcę pułku A. Archipowicza lub też rozpoczęcie marszu w stronę miejscowości po uzyskaniu fałszywej informacji o zajęciu jej przez 2 Korpus Kawalerii.. ...Dalej jak wiemy 4 kompania, która nie zachowuje dostatecznej ostrożności wpada w zasadzkę(aż się prosi o zadanie pytanie o wyszkolenie kadry oficerskiej i podoficerskiej LWP)

Do kolegi „Małego” muszę popolemizować w związku z odpowiedzią na post Radka. Nikt nie ma „monopolu na prawdę”.Co do wspomnień naocznych świadków ,uczestników, trzeba pamiętać o daleko idącej ostrożności.(Wiem z doświadczenia jak mogą być to zniekształcone przekazy-jak to mówi prof. Tazbir- Nie wierzmy źródłom!!!).Osoba która ma zamiar przeprowadzić wywiad powinna być profesjonalnie przygotowana(dogłębna znajomość badanego tematu..)W okresie komunizmu zbrodnia w Podgajach była jedną z symboli, więc wiele faktów mogło zostać przemilczanych. I może się zdarzyć że nigdy nie poznamy całej prawdy!!!!
Mam takżę pytanie co kolega rozumie przez...”zostali odpowiednio potraktowani...”czy usprawiedliwia rozstrzeliwanie bez sądu?
Oraz ostatnie pytanie do kolegi Małego-czy przypadkiem nie korzystał z książki „Waffen SS Rzeczywistość i mity” Ryszarda Majewskiego? Jak tak to odradzam tą publikację. W zamian proponuję „SS- Zakon Trupiej Czaszki” Heinza Hohme lub „SS Czarna Gwardia Hitlera” Karola Grunberga.


Z pozycji jakich korzystałem:
Oblicza Historii nr 01/2005-Łotewska Dywizja Waffen SS na Pomorzu
Praca zbiorowa,Bez możliwości wyboru- Warszawa 1993
Tadeusz Sawicki,Niemieckie wojska lądowe na froncie wschodnim -struktura Warszawa 1987
J W.Gdański,Zapomniani Żołnierze Hitlera Warszawa 2005

Ja osobiście polecam do tego tematu lektórkę:
-Amanowicz Z., Mrugalski W., Udział 4 Dywizji Piechoty w przełamaniu Wału Pomorskiego
-Babadżanian A., Drogi zwycięstwa
-Batow P.I., W marszu i w boju
-Bordziłowski J., Żołnierska droga czII i Niezapomniane lata chwały
-Czujkow W., Koniec III Rzeszy
-Dolata B., Wyzwolenie Polski 1944-45
-Dzipanow R., Walki 4 Pomorskiej Dywizji Piechoty
-Guderian H., Wspomnienia żołnierza
-Hubert H.,Wał Pomorski "Żołnierz Wolności"
-Jadziak E., Wyzwolenie Pomorza. Działania 1 armii WP w operacji pomorskiej Armii Radzieckiej
-Jasinski A., Przełamanie Wału Pomorskiego
-Kaczmarek K., Bohaterowie Wału Pomorskiego
-Kałłaur M., Trzeci Berliński. Z dziejów 3 Berlińskiego Pułku Piechoty
-Keilig W., Das deutsche Heer 1939-1945
-Korsak A., Przełamanie Wału Pomorskiego przez 4 Dywizję Piechoty w świetle współczesnych zasad przełamywania obrony
-Krajewski A., Pierwszy Praski
-Lipka Cz., Rajd na kierunku Mirosławiec
-Okęcki St., Wyzwolenie Poznania i Wielka ofensywa zoimowa
-Piątkowski H., Uwagi o udziale 1 armii WP w przełamaniu Wału Pomorskiego
-Popławski St., Towarzysze frontowych dróg i Szturm ostatniej zapory
-Rolicki J., Na przedpolach Jastrowia
-Sobczak K., Wyzwolenie północnych i zachodnich ziem polskich i Kierunek Bałtyk
-Urbanowicz J., 19 lat temu na Wale Pomorskim
-Żukow G., Wspomnienia i refleksje

I NIE POLECAM

-Majewski R., Waffen SS "Mity i rzeczywistość "
-

Przepraszam wszystkich forumowiczów za pomyłkę i dziękuje panu panie Mały za poprawę mojej wypowiedzi

Szczątki żołnierzy i zgliszcza stodoły.


Sorry za jakość, ale lepszych ani innych zdjęć nie mam.


/ EDIT ADMNISTRATOR: Posty niezwiązane z tematem zostały przeniesione tutaj: viewtopic.php?p=13391#13391 /