Nowy Rynek

[saaw]

Zdjęcie zrobione właśnie z okolic opisywanego wcześniej "murku"... świetne foxy72

[dexter77]

I również zatrzymane w kadrze, życie dawnych Pilan, Nowy Rynek i widok na hotel Preussenhof:

To zdjęcie jest rarytasem, chyba zrobię sobie w domu mini galerie na ścianie

[dizel]

Jakie to wszystko kiedyś było poukładane.. ten bruk, te chodniki, wszystko na swoim miejscu.. a teraz.. tysiąc znaków obok siebie, nielogiczne ścieżki rowerowe i chodniki itd. itp.

[dexter77]

Ciekawe, czy tak samo uważali ówcześni mieszkańcy Może dla kogoś za 100 lat dzisiejsza Piła też będzie czymś idealnym

Mam jeszcze do was pytanie, ponieważ zauważyłem wspólny element na wschodniej i zachodniej ścianie Nowego Rynku, jest to charakterystyczna kula/glob, czy ktoś wie co to oznaczało? Czy te dwie kamienice były ze sobą w jakiś sposób powiązane? Szybkie zestawienie poniżej:

[dexter77]

Lotnicza fotka terenu dzisiejszego Placu Zwycięstwa z 1944 roku.

Czy istnieje może takie zdjęcie lotnicze z nieco szerszym kadrem? Chodzi mi o widoczność wszystkich ścian wokół rynku. Tutaj południowa jest niestety urwana

[foxy72]

A oto mój pomysł, z oryginalnej widokówki Nowego Rynku, stworzyłem piękny obraz na ścianę, wygląda jak oryginał
pozdrawiam

[Nast]

SA108, Stary Rynek znajdował się w miejscu wieżowca "Piła Wita" oraz stojącego obok pawilonu handlowego i jeszcze trochę dalej. Widać to na fotografii lotniczej przesłanej przez pavvlo. A tak przy okazji to z Nowego Rynku wychodziło 6 ulic, a nie 5 jak podano w innym poście.

[jester001]

Do "Nast" - Stary Rynek był bardziej na północ.

Co do ulic z Nowego Rynku to było ich rzeczywiście sześć:

Mühlenstraße - Al. Jana Pawła II
Schlageterstraße (Kleine Kirchenstraße) - południowy Plac Zwycięstwa
Posener Straße - Śródmiejska
Friedrichstraße - Bohaterów Stalingradu
Hasselstraße - Budowlanych
Brückenstraße - Nie istnieje - dawna Mostowa

[Aragorn]

Taki był Nowy Rynek

Muzeum Stanisława Staszica w Pile zaprasza do obejrzenia wystawy plenerowej na placu Zwycięstwa „Dawne centrum miasta. Nowy Rynek”.

Autorem wystawy jest Maciej Usurski. Wystawę zaprojektowała Zofia Kawalec-Łuszczewska. Reprodukowane materiały pochodzą ze zbiorów Macieja Usurskiego, Rafała Ruty i Izby Muzealnej w Cuxhaven. Teksty wydrukowano w języku polskim, niemieckim i angielskim.

- Obecny plac Zwycięstwa to dawny Nowy Rynek wytyczony po wielkim pożarze miasta w 1626 roku. Wystawa ukazuje zabudowę czterech stron tego dawnego rynku i ważniejsze stojące przy nim obiekty (z ratuszem na stronie zachodniej), w tym kościół i pomniki. Pokazuje również rolę Nowego Rynku jako miejsca ważnych uroczystości i wydarzeń oraz niektóre aspekty codziennego życia mieszkańców – mówi dyrektor Muzeum Stanisława Staszica Józef Olejniczak.

Wystawę można oglądać do połowy sierpnia br.

Źródło: www.faktypilskie.pl
Data wydania: 30 lipca 2013

[Matey#24]

Kolejne ciekawe zdjęcie z portalu fotopolska.eu.
Autor podał, że widzimy na fotografii "Popis garnizonu podczas uroczystości jubileuszowej 18 stycznia 1901 roku na obecnym Placu Zwycięstwa".

Dodatkowo zdjęcie z 1930 roku, także z Nowego Rynku. Piękne mieliśmy autobusy w tamtym czasie

[pavvlo]

Nowy rynek, na pierwszym planie latarnia (replikę podobnej latarni znajdziemy w parku miejskim) i armata zdobyczna w wojnie francusko-pruskiej z lat 1870/71, w głębi zdjęcia widać także drugą armatę zdobytą na tej wojnie. Po prawej pomnik cesarza Wilhelma I, znajdujący się przed wejściem do protestanckiego kościoła miejskiego. Od lewej budynek Hotelu Pod Złotym Lwem (nr 27), następnie kamienica kupca Richarda Welza (26) z jego drogerią w której można było zakupić także artykuły alkoholowe. W tej kamienicy znajdował się także widoczny sklep jubilerski Conrada Hoffmanna. Obok pod nr 25 widać zakład fryzjerski Adolfa Bukowskiego i sklep z kawą Brunona Klenza. A w budynku obok widoczna najstarsza apteka w Pile, założona w 1784 roku na szyldzie widoczne nazwisko Heinz Müller. Kolejne trzy kamienice to ulica Fryderyka, Niestety szyldy nieczytelne. Na zdjęciu widoczny jest jeszcze budynek na Nowym Rynku pod nr 23, w którym znajdował się dom handlowy Preul & Berning. Zdjęcie pochodzi z kartki wysłanej 20 marca 1939 roku i niby wszystko co jest na niej widoczne opisałem. Zajmę się teraz jednym zagadnieniem, które jest na tym zdjęciu ukryte. Kluczową sprawą jest data zrobienia zdjęcia. Był to czas gdy narodowosocjalistyczny reżim, pozbawił własności współmieszkańców narodowości żydowskiej co tez jest widoczne na tej kartce. 20 kwietnia 1937 roku powołano do życia Izbę Aptekarską Rzeszy a jej powołanie skutkowało zmianą systemu kształcenia farmaceutów i metod przyznawania koncesji na prowadzenie aptek. Jednostka została podporządkowana oddziałowi IV Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Rzeszy. Powiązanie aptekarstwa z NSDAP i MSW skutkowało wprowadzeniem państwowej polityki prześladowania oponentów politycznych jak i aptekarzy narodowości żydowskiej. Zatem zgody na prowadzenie aptek, nie mógł uzyskać nikt podejrzany politycznie. Ostatecznie 17 stycznia 1939 roku wygasły wszystkie nominacje żydowskich aptekarzy. Echa tych wydarzeń nie ominęły Schneidemühl. Jeszcze w 1935 roku właścicielem najstarszej apteki był farmaceuta żydowski, pochodzący z Nowej Soli Hardy Saabor.

Zaś w 1938/9 Heinz Müller. Czy pan Saabor czując powiew historii sprzedał aptekę w odpowiednim czasie, jak wielu właścicieli pochodzenia żydowskiego, po zaniżonej cenie, czy też został wywłaszczony tego nie wiem. Wydaje się, że zdołał opuścić Niemcy i przeżył II wojnę światową.


Źródła:
#1 "Zamknięte, uszkodzenia spowodowane nalotem. Działalność aptek w festung Breslau (I 1945- V 1945)". Artykuł Kacpra Rosner-Leszczyńskiego zamieszczony w Śląskim Kwartalniku Historycznym Sobótka nr.2 2022 r.
#2 książki telefoniczne 1935, 1941

[Kapralq]

Nowy rynek pierzeja zachodnia, około 1915 roku (Feldpost z 2 listopada 1915).

Od lewej widzimy w kamienicy nr 22 znajdował się sklep z wyrobami tytoniowymi Ernsta St. Blanguarta oraz sklep z kapeluszami Alfonsa Ulbicha.

Pod nr 21 na miejscu gdzie wcześniej mieścił się Hotel Rzymski, wybudowano okazałą kamienicę, a w niej swoje miejsce znalazł sklep Aleksandra Wienera "Sächsisches Engroslager" z konfekcją i galanterią. Sprzedawano w nim artykuły wełniane, a także artykuły AGD. W budynku miała również swój gabinet dentystka Elizabeth Breitkreuz.

W czasie gdy robiono zdjęcie pod nr 20 przyjmował lekarz Emil Briese i znajdowało się biuro elektrowni miejskiej. Co ciekawe w tym budynku od 1896 roku istniało atelier fotograficzne, które prowadzili kolejno Anton Sikorski (do 1904 r.), Louis Mirring (do 1906) i potem Herman i Otto Plog (na pewno do 1914).

Wydaje się, że w rzeczonym 1915 roku, fotografa już w tym miejscu nie było, albo nie posiadał telefonu (?). Zatrzymam się na chwilę przy Antonie Sikorskim.

W księdze polskich przedsiębiorców wydanej w 1896 r. w Berlinie jest umieszczone, obok atelier fotograficznego Teofila Graszynskiego, również atelier Antona Sikorskiego.

Sikorski urodził się 24.02.1872 roku w Zbąszyniu. Kiedy sprowadził się do Piły nie wiadomo. Ożenił się z Wandą Paprzycką. Z którą miał trójkę dzieci (Alfons 1898, Maria Justyna 1903, Bernard Antonius 1905), zaś w akcie urodzenia z 1905 roku zapisano jako zawód ojca inspektor ubezpieczeniowy. Przeprowadził się do Trzciela (daty nie znam) i tam wraz z synem Alfonsem prowadził zakład fotograficzny (1921). Zmarł 12.07.1950 roku w Zehlendorf koło Berlina.

Kolejny budynek na zdjęciu to Ratusz. Budynek Ratusza powstał w 1837, w latach 80-tych, został przebudowany i powiększony. Efekt tych prac możemy podziwiać na zdjęciu prezentowanej pocztówki wydanej przez Eigentum u. Verlag F. Baron Schneidemühl,

pozdrawiam
ps.
Wydaje się, że zdjęcie jest o wiele wcześniejsze. Można znaleźć podobne kartki ze stemplami już z 1910 roku. Opis zatem może nieznacznie się różnić, dotyczy zwłaszcza kamienicy pod nr. 20.

Źródła:
1. https://fotorevers.eu/fotograf/Sikorski/7616/
2. "Było takie miasto. Piła na dawnych kartach pocztowych 1896-1944" Rafał Ruta, Maciej Usurski.
3. https://pocztowki-schneidemuhl.pila.pl/ ... 1873-1948/
4. Książki adresowe z 1896, 1905 i 1930 r.
5. Gesamt-Verzeichnis der Teilnehmer Fernsprechnetzen an in den Ober-Postdirektionsbezirken Bromberg, Danzig, Gumbinnen, Königsberg und Köslin, 1914 r. https://dlibra.bibliotekaelblaska.pl/dl ... ition/7981
6. Książka Adresowa Handlu i Przemysłu Polskiego w obrębie niemieckiego państwa obejmująca adresy fabrykantów, kupców i samodzielnych rzemieślników jako też lekarzy, adwokatów i inżynierów Polaków, banków ludowych, kas pożyczkowych, towarzystw przemysłowych, kółek rolniczych itp. R.I 1896-1897 https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/public ... anguage=pl

[Kapralq]

Kartka wydana we Wrocławiu (około 1914 rok) przedstawiająca część pierzei południowej i wschodniej Nowego Rynku, z widocznymi wlotami na ulice Małą Kościelną i Poznańską (dzisiejsza Śródmiejska).

Patrząc od prawej widzimy sklep odzieżowy żydowskiego kupca Hugona Itzigsohna. Zaznaczyć można, że na tej kamienicy wmurowana była tablica upamiętniająca pobyt królowej Luizy w Pile, gdzie zatrzymała się podczas ucieczki z Berlina przed wojskami francuskimi w 1806 roku.

1

Kolejny budynek to sklep obuwniczy Conrada Tacka. Od tej kamienicy zaczyna się numeracja posesji na Nowym Rynku.

Dalej widzimy zabudowę ulicy Małej Kościelnej. Na pierwszej kamienicy można zaobserwować wielką reklamę firmy maklera Hugo Simonsteina, który prowadził sklep właśnie na tej ulicy (pod nr 1).

Widać kilka kamienic ulicy Małej Kościelnej. Przejdźmy dalej na lewo. Widoczna kamienica Nowego Rynku to dom pod numerem 2. W nim to miał swój sklep z modą męską Louis Schneider (później siedziby miały: filia fabryki maszyn do szycia Singera, filia Wirtemberskiej Fabryki Wyrobów Metalowych i berlińskiego instytutu ubezpieczeń rzemieślniczych VOHK).

W następnym budynku (nr 3) miał swój sklep rzeźnicki G. Hoffmann, w latach 30-tych zegarmistrz Wilhelm Post.

W kolejnym znajdował się pięknie zdobiony dom handlowy Lindenstrauss & Co prowadzony przez Juliusa Neumanna. Widoczna tylko niewielka część.

1

Całkiem na lewo fotografii widoczny pomnik cesarza Wilhelma i śliczna latarnia uliczna, której współczesną kopię można zobaczyć w parku miejskim.

Dziękuję Panu Piotrowi Ostrowskiemu, za zdjęcie porcelanowego bucika, reklamy sklepu obuwniczego z Piły.