Walki o Piłę 1945

[Alcatel]

Dziękuję za zaangażowanie, temat broni pancernej od dłuższego czasu siedział mi w głowie a teraz mam niemalże pewność, że interesujące mnie dane znajdują się na tych mikrofilmach. Liczę, że kiedyś wzorem Rosjan zostanie to zdigitalizowane i udostępnione online.

Wracając do drugiej strony konfliktu - trafiłem na interesującą stronę ( https://iremember.ru ) ze wspomnieniami weteranów Armii Czerwonej i nie brakuje tam wspomnień z walk o Schneidemühl. Wystarczy wyszukać we wspomnieniach słowa ШНАЙДЕМЮЛЬ i jego rożnych kombinacji. Google Translator całkiem dobrze sobie radzi z tymi tekstami. Podzielę się historiami które udało mi się odszukać:

Орлов Владилен Александрович
1314 Pułk Artylerii Lekkiej [1314 ЛАП] wchodzącej w skład 21 Brygady Artylerii Lekkiej 6 Dywizji Artylerii

https://iremember.ru/memoirs/artilleris ... androvich/

Cały obszerny rozdział ШНАЙДЕМЮЛЬ dotyczy jego wspomnień z walk o Schneidemühl. Z ciekawostek - wspomina on o obecności самоходная пушка "Фердинанд" czyli ciężkiego niszczciela czołgów "Ferdynad" co raczej brałbym z dystansem. Dokumenty potwierdzają obecność 1314 Pułku Artylerii Lekkiej w okolicach Schneidemühl na przełomie styczeń/luty '45.

Шепетинский Яков Исаакович
215 Zapasowy Pułk Piechoty 61 Armii [215-й запасной полк 61-ой армии]

https://iremember.ru/memoirs/partizani/ ... saakovich/

Opisuje zacięte walki na ulicach Schneidemühl.

Аматуни Ашот Апетович
49 Gwardyjska Brygada Pancerna [49 гвардейская танковая бригада]

https://iremember.ru/memoirs/tankisti/a ... apetovich/

Brał udział w okrążeniu wroga w twierdzy Schneidemühl, do 2.02 walczył w okolicach. Wspomina, że wróg wielokrotnie kontratakował starając się opóźnić ofensywę.

Березкин Лев Эльевич
695 Pułk Artylerii [695 артиллерийский полк]

https://iremember.ru/memoirs/svyazisti/ ... v-elevich/

Na pytanie gdzie oddział poniósł największe straty odpowiada - w Schneidemühl i krótko opisuje sytuacje.

Розенблюм Семен Григорьевич (Самуил Гецелевич)
136 Brygada Artylerii wchodząca w skład 3 Armii Uderzeniowej [136 пушечная артиллерийская бригада (136 пабр) 3 Уд. А]

https://iremember.ru/memoirs/artilleris ... tselevich/

Wspomina, że dużo wysiłku kosztowało ich eliminowanie niedobitków po upadku twierdzy. Obserwował usuwanie elementów świadczących o niemieckiej przeszłości miasta.

Гинзбург Евгений Григорьевич
Młodszy lekarz 674 Pułku Piechoty wchodzącego w skład 150 Dywizji Piechoty [674 стрелковый полк 150 стрелковой дивизии (674 сп)]

https://iremember.ru/memoirs/mediki/gin ... gorevich-/

Krótko wspomina, że jego oddział miał udział w rozbijaniu garnizonu Schneidemühl.
Dokument z dnia 17.02 mówi o stacjonowaniu pułku w Schönfeld (Skórka) także zapewne chodzi o walki z wycofującymi się jednostkami już po upadku twierdzy. ( https://pamyat-naroda.ru/documents/view/?id=136079101 )

Коньков Валентин Тимофеевич
207 Dywizja Piechoty 3 Armii Uderzeniowej [207 стрелковая дивизия 3 Уд. А]

https://iremember.ru/memoirs/pekhotints ... mofeevich/

Wspomina krótko o ciężkich walkach w okolicach Schneidemühl.

Андреев Петр Харитонович

https://iremember.ru/memoirs/artilleris ... itonovich/

Opisuje jak wyglądała sytuacja w Ujściu i okolicach na przełomie styczeń/luty '45 roku.

[Krzysztof Ju]

Do spisu jednostek dodałem kolejne na podstawie relacji z iremember.ru znalazionych przez Ciebie. Spisu jednotek likwidujących przebijający się garnizon Twierdzy Piła na razie nie zrobię, bo wymaga przeanalizowania w literaturze szlaku wszystkich czterech/pięciu przebijających się kolumn (pisze o tym m.in. Erich Murawski w Bój o Pomorze, s. 128-131, Miniewicz i Perzyk w Wał Pomorski, s. 97, Завьялов i Калядин w Восточно-померанская наступательная операция советских войск ..., s. 71-76) i na ich podstawie uzupełnić wiedzę o dane z pamyat-naroda.ru oraz innych stron. Ale może ktoś inny to zrobi?

W temacie wspomnień czerwonoarmistów, coś może być na stronie militera.lib.ru, ale wyszukiwarka chyba nie działa jak trzeba, więc lepiej wejść na Google i wpisać "Шнайдемюль site:militera.lib.ru" jak ktoś ma ochotę poszperać.

Орлов Владилен Александрович
1314 Pułk Artylerii Lekkiej [1314 ЛАП] wchodzącej w skład 21 Brygady Artylerii Lekkiej 6 Dywizji Artylerii

https://iremember.ru/memoirs/artilleris ... androvich/

Cały obszerny rozdział ШНАЙДЕМЮЛЬ dotyczy jego wspomnień z walk o Schneidemühl. Z ciekawostek - wspomina on o obecności самоходная пушка "Фердинанд" czyli ciężkiego niszczciela czołgów "Ferdynad" co raczej brałbym z dystansem. Dokumenty potwierdzają obecność 1314 Pułku Artylerii Lekkiej w okolicach Schneidemühl na przełomie styczeń/luty '45.

Uściślając, pułk artylerii zajmował pozycje 1-2 lutego '45 w rejonie Szydłowa sąsiadując z 1711 Pułkiem Artylerii Lekkiej (też dopisałem do spisu jednostek). Zarówno wstawiony wycinek jak i schemat pochodzą ze sprawozdania z działań bojowych 21 Brygady Artylerii Lekkiej.

Отчет о боевой деятельности артиллерии 21 лабр. Описывает период с 02.02.1945 по 24.02.1945 г. Отчеты о боевых действиях. даты создания документа: с 24.02.1945 по 24.02.1945 г. Архив: ЦАМО, Фонд: 9805, Опись: 0000001, Дело: 0019, Лист начала документа в деле: 1. Авторы документа: 21 лабр, полковник Иванов, подполковник Фиронов. Źródło: pamyat-naroda.ru

Jeszcze w temacie broni pancernej załogi Festung Schneidemühl: na wymienionej już stronie wwii.germandocsinrussia.org jest dokument, którego nie pokazuje wyszukiwarka strony, a znajduje się w zespole dokumentów pt. "Опись 12460 - Укрепленные районы, комендатуры, транспортные штабы (Findbuch 12460 - Festungen, Kommandanturen, Transportstäbe)". Jest to pismo podpisane przez dowódcę twierdzy płk. Remlingera i zawiera opis sytuacji na wieczór 13 lutego 1945 r., listę i rozlokowanie jednostek w mieście oraz plan przebicia się w kierunku północno-wschodnim. Są tam wymienione jednostki, które Cię zainteresują i szukając coś o nich (albo badając analogiczne jednostki) poznasz jaki sprzęt mogli mieć w posiadaniu.

Źródło: Centralne Archiwum Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej (CAMO), Фонд 500 Опись 12460 Дело 25, Документы оперативного отдела боевой группы Ремлингера: приказ по боевой группе о выходе из окружения из крепости «Шнайдемюль». (Bestand 500 Findbuch 12460 Akte 25, Unterlagen der Ia-Abteilung der Kampfgruppe Remlinger: Kampfgruppenbefehl zum Ausbruch aus der Festung Schneidemühl). Начальная/Конечная дата (Anfangsdatum/Enddatum) 13.02.1945. Dokument udostępniony na stronie wwii.germandocsinrussia.org

I tak przy okazji listy jednostek niemieckich w oblężonej Pile, wklejając w Google "Schneidemühl site:www.lexikon-der-wehrmacht.de" wyskoczą wzmianki o Pile, w tym informacja o oddziałach Dywizji Denecke, które w różnych zestawieniach składu Twierdzy Piła prawdopodobnie określano jako bataliony "Gneisenau". Prawdopodobnie, bo z opisu dywizji nie wynika jednoznacznie, czy pod koniec stycznia '45 pozostała w Pile czy ostatnimi transportami kolejowymi ewakuowała się do Stargardu.

[Krzysztof Ju]

Trochę drobiazgów związanych z walkami w 1945 r. Zdjęcie z kadru filmu umieszczonego w albumowej kronice Wielkiej Wojny Ojczyźnianej 1941-45.

Źródło: 1418 дней Великой Отечественной войны. Xронология событий (1418 dnej Velikoj Otecestvennoj vojny. Chronologija sobytij), сост. Е.В. Малашевич (sost. E.V. Malasevic), Mińsk 2014, s. 370-371.

Relacja Arno Hedtke, wówczas młodego żołnierza Wehrmachtu broniącego Wału Pomorskiego, udostępniona na stronie poświęconej cmentarzowi wojennemu w Wałczu, wspomina o odkomenderowaniu 24 stycznia 1945 r. z Bornego Sulinowa 50 podchorążych do Piły jako dowódców.

Źródło: Arno Hedtke, Uwagi nt. Bitwy o Wał Pomorski w obszarze działania 4 polskiej Dywizji Piechoty w lutym 1945 r., Cmentarz Wojenny w Wałczu http://ns364990.ovh.net/cwadrdemo/wspom ... rnohedtke/

Na stronie wwii-photos-maps.com udostępniono niemieckie mapy sztabowe z 1945 r., w tym mapy Grupy Armii "Wisła". Na każdej mapie jest organizacja wojsk i pozycje własne oraz wroga. Niestety dane są niepełne i niedokładne. Poniżej fragmenty map wg stanu na dzień 26 i 27 stycznia 1945 r.

[Krzysztof Ju]

Jak wyglądały walki o Piłę w 1945 roku?

Jak wyglądały walki o Piłę w 1945 roku? Do dzisiaj zachowało się niewiele oryginalnych fotografii z tamtych czasów. Próbę ukazania starć o miasto podjęło kilku miłośników historii wraz z grupami rekonstrukcyjnymi. Efektem ich pracy jest niezwykła sesja fotograficzna “Schneidemühl – Piła 1945”.

Pierwsze próby zdobycia twierdzy Piła zostają podjęte przez sowietów w styczniu 1945. Ze względu na rozbudowywane umocnienia po wschodniej stronie miasta, żołnierze armii radzieckiej tworzą pierścień i szturmują finalnie Piłę od strony zachodniej. Mimo to zwycięstwo nie jest tak oczywiste.

– Walki były bardzo krwawe trwały trzy tygodnie bo pierwsze walki zaczęły się 24 stycznia na przedpolach Piły a trwały do 13 lutego. Rosjanom nie udało się zdobyć całego miasta. Doszli do rzeki a w nocy z 13 na 14 garnizon pilski ten, który jeszcze pozostał opuścił miasto – opowiada Marek Fijałkowski, historyk.

Niemiecki garnizon liczył nawet 11 tys. osób. Żołnierze Wehrmachtu mieli także wsparcie w postaci dwóch opancerzonych pociągów i ponad 20 dział pancernych. Dlatego też straty po stronie sowietów były spore. Ginie ok 800 żołnierzy Armii Czerwonej jednak Piła wykrwawiona i zupełnie zniszczona staje się wolna…


www.youtube.com/watch?v=tp3Nax7A9jk

Niestety tych z samych walk o Piłę zachowało się raptem kilka. Dlatego też grupa miłośników historii w tym rekonstruktorzy z trzech pilskich grup Przedmoście Piła, Twierdza Piła i Theatrum Historica podjęli niełatwą próbę przeniesienia się w czasie o 70 lat wstecz.

Odegrano jedną ze scen uwiecznionych na fotografiach. Wyjątkowych bo przenoszących nas do mroźnego lutego 1945 roku. Poszukiwania odpowiedniej scenografii nie były trudne.

– Jedne z cięższych walk miały miejsce o dworzec kolejowy, o parowozownię oraz np. lotnisko no i w tym momencie okazuje się, że mamy do wykorzystania budynek autentycznego koszarowca z tamtych czasów, który po prostu stał przez ostatnie wiele lat pusty – mówi Zbigniew Waraksa, miłośnik historii.

A dzięki znajomości z nowymi właścicielami obiektu, możliwe stało się odegranie inscenizowanych walk na terenie tego obiektu. Pozostało jeszcze zorganizować odpowiednie wyposażenie.

– Jeżeli chodzi o umundurowanie to w większości to są repliki drugowojennych mundurów z małymi drobnymi elementami oryginalnymi, które udało nam się gdzieś skompletować. Jeżeli chodzi o wyposażenie to są w 100 proc. repliki, które przypominają oryginały na tyle, żeby na zdjęciach, materiałach w trakcie rekonstrukcji odtworzyć pewne realia – opowiada Krzysztof Burta, prezes Stowarzyszenia Twierdza Piła.

Dramaturgi scenom uchwyconym w kadrze dodawać mają efekty specjalne. Realizmu za to dodało zaangażowanie wspominanych grup rekonstrukcyjnych. Fotograf podczas swojej pracy mógł poczuć się jak w trakcie walk sprzed 74 lat.

– Bardziej to odczuwałem czując się po części reporterem wojennym, który uczestniczy w tych walkach i starałem się wychwycić ich emocje gdzie bardzo się wczuli w to co robili. Odgrywali to tak jakby faktycznie brali udział w działaniach wojennych – zapewnia Grzegorz Buśko, fotograf.

A efekty tej dwudniowej sesji można teraz podziwiać na wywołanych fotografiach. Grzegorz Buśko ma także w planach realizację filmu z nagranego w trakcie sesji materiału.


Autor: Artur Maras
Źródło: www.asta24.pl
Data wydania: 14 lutego 2019

Artykuł Agnieszki Świderskiej w Tygodniku Pilskim o projekcie "Schneidemühl-Piła 1945" z profilu Grzegorza Buśko. Fotosy z planu filmowego "Schneidemuhl-Piła 1945" można obejrzeć na fanpage stowarzyszenia Twierdza Piła.

[Alcatel]

W końcu trochę wolnego to udało mi się wygospodarować nieco czasu żeby jeszcze trochę pogrzebać w tych dokumentach i natrafiłem na kolejne fakty, które może kogoś zainteresują

Odszukałem informacje na temat działalności w rejonie Schneidemühl następujących jednostek wchodzących w skład 47 Armii:
- 4 Gwardyjski Zmotoryzowany Batalion Inżynieryjny - [4 гв. миб] (4-й гвардейский моторизованный инженерный батальон)
- 5 Gwardyjski Zmotoryzowany Batalion Inżynieryjny - [5 гв. миб] (5-й гвардейский моторизованный инженерный батальон)
- 13 Oddzielny Batalion Pontonowy - [13 опмб] (13-й отдельный понтонно-мостовой батальон)

Dziennik 47 Armii (Журнал боевых действий войск 47 А) na stronie 51 (10.02.1945) zaznacza następujące działania owych jednostek:

Журналы боевых действий. № документа: 1000, Дата создания документа: 21.05.1945 г. Архив: ЦАМО, Фонд: 402, Опись: 9575, Дело: 878, Лист начала документа в деле: 1 Авторы документа: 47 А, генерал-лейтенант Лукьянченко, полковник Повалий Описывает боевую операцию: Разгром немцев в Польше. Январь-февраль 1945 г.
Źródło: https://pamyat-naroda.ru/documents/view/?id=134588767 [Str.51]

W skrócie:
- 4 гв. миб na zachodnich obrzeżach twierdzy unieszkodliwił 193 miny przeciwpancerne
- 5 гв. миб w rejonie Stadtberg (os. Górne) zniszczył 100 min przeciwpancernych
- 13 опмб stacjonujący w Springberg (Zawada) dostał zadanie budowy mostu przez Gwdę w Schneidemühl.

Dłuższą obecność 4 Gwardyjskiego Zmotoryzowanego Batalionu Inżynieryjnego na terenie miasta sugeruje dziennik Pierwszej Oddzielnej Gwardyjskiej Moto-Inżynieryjnej Brygady (Rezerwy Komendy Głównej) - [1 гв. омотоибр РГК](1-я отд. гв. мото-инженерная бригада РГК) - Журнал боевых действий 1 гв. омотоибр РГК na stronie 38 (14.02.1945r)

Журналы боевых действий. Дата создания документа: 24.06.1945 г. Архив: ЦАМО, Фонд: 30300, Опись: 1, Дело: 62, Лист начала документа в деле: 1 Авторы документа: 1 гв. омотоибр РГК Описывает боевую операцию: нет данных
Źródło: https://pamyat-naroda.ru/documents/view/?id=131664928 [Str.38]

Co dla nieznających j.rosyjskiego przetłumaczyłem: "Wojska Pierwszego Frontu Białoruskiego zakończyły likwidacje okrążonej grupy wroga w mieście Schneidemühl i w pełni zajęły miasto. Dwie roty 4 Gwardyjskiego Zmotoryzowanego Batalionu Inżynieryjnego przeprowadziły rozpoznanie ulic i strategicznych obiektów na terenie miasta. Na północnym zachodzie i północnych obrzeżach zneutralizowano kilka przeciwpancernych pól minowych - łącznie 618 min przeciwpancernych (Tellermine-42,43)."

W zanadrzu mam jeszcze dwa ciekawe dokumenty (tym razem będzie to artyleria), które wkrótce postaram się przystępnie opisać.

[Alcatel]

Zaintrygowany niezidentyfikowaną dotąd jednostką dysponująca miotaczami ognia:

Saperzy z czołgami-miotaczami ognia jako wsparcie m.in. 60 DP od 4-6 lutego '45 [za Miniewicz i Perzyk]

poszperałem trochę w zasobach rosyjskojęzycznego Internetu i natrafiłem na pozycję autorstwa Дмитриев Д. М. , Якубов В. Е. Pod tytułem: "Боевой опыт химических войск и химической службы в Великой Отечественной войне 1941-1945 гг." [Doświadczenia wyniesione z walk wojsk chemicznych i służb chemicznych w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianiej 1941-1945] dostępną pod linkiem: http://militera.lib.ru/science/0/pdf/dm ... ubov01.pdf

Na stronie 97 (50 strona pdf) znajduje się rozdział poświęcony działaniom 177 Oddzielnej Roty Plecakowych Miotaczy Ognia [177 орро](177 Отдельная рота ранцевых огнемётов) w walkach o miasto Schneidemühl (zachęcam do zaglądnięcia, bo jest tam również dołączony schemat działań tej jednostki). Pod komendą kapitana М. И. Хайкова podlegała ona 60 Dywizji Piechoty 47 Armii.
Fakty te potwierdza również dziennik bojowy tej jednostki dostępny na pamyat-naroda: https://pamyat-naroda.ru/documents/view/?id=451007374 - tutaj polecam szczególnie od strony 88 wzwyż. Dowiedzieć się stąd możemy m.in., że na grupę szturmową przypadało po 2-3 operatorów miotacza ognia.


Miłośników techniki wojskowej mogą zainteresować informacje, które odszukałem w dokumentach wymienionej już wcześniej w spisie 41 Gwardyjskiej Brygady Moździerzy [41 гв. минбр ](41 гвардейская минометная бригада).

Ze sprawozdania z działań bojowych artylerii przeciwnika :

Отчеты о боевых действиях. № документа: 566, Дата создания документа: 15.03.1945 г. Архив: ЦАМО, Фонд: 12827, Опись: 0000001, Дело: 0015, Лист начала документа в деле: 38 Авторы документа: 41 гв. минбр, гв. майор Франджуло, гв. капитан Мариненко Описывает боевую операцию: нет данных
Źródło: https://pamyat-naroda.ru/documents/view/?id=454715695

Co w wolnym tłumaczeniu znaczy tyle co: "Artyleria przeciwnika na przestrzeni wszystkich operacji od 1 do 14 lutego 1945r. przejawiała słabą aktywność w związku z niską liczebnością i niedostateczną ilością zaopatrzenia.
Artyleria i moździerze przeciwnika grupowały się:
- 150 mm dwudziałowa bateria artylerii w rejonie trzech kościołów w centrum miasta
- 105 mm trójdziałowa bateria artylerii w rejonie cmentarza w centrum miasta
- 75 mm bateria artylerii w rejonie dwóch mostów przez rzekę Gwdę w centrum miasta
- 120 mm bateria moździerzy w rejonie dwóch kościołów na wschodnim brzegu Gwdy
- 81 mm bateria moździerzy w rejonie lotniska na północnym zachodzie okrążenia miasta
- 81 mm bateria moździerzy w rejonie trzech kościołów w centrum miasta
- trzy 75mm działa bezpośrednio na zachodnim skraju okrążenia miasta

Ostrzał artyleryjsko-moździerzowy dotyczył głównie rejonu natarcia naszej piechoty - w dół linii kolejowej na zachodnim okrążeniu miasta Schneidemühl; rejon szosy idącej na zachód od miejscowości Neufier (Gładyszewo).

Wykorzystanie amunicji artyleryjskiej i moździerzowej przez przeciwnika podczas walk od 1 do 14 lutego przedstawia się następująco:
- 150 mm pocisków - do 80 sztuk
- 105 mm pocisków - do 1000 sztuk
- 75 mm pocisków - do 350 sztuk
- 120 mm granatów moździerzowych - do 50 sztuk
- 81 mm granatów moździerzowych - do 800 sztuk
Łącznie: do 2280 pocisków i granatów moździerzowych"



W innym sprawozdaniu tej samej jednostki możemy znaleźć statystyki ilości wystrzelonych rakiet ze słynnych "Katiusz" w kierunku miasta.

Отчет о боевой деятельности 41 гв. минбр в период прорыва обороны противника в районе Дейч-Кроне и уничтожение оружейной Шнайдемюльской группировки
Źródło: https://pamyat-naroda.ru/documents/view/?id=454715693 [Str. 3-6]

5.02.1945r. brygada zajęła dogodne pozycje na zachód od miasta w rejonach działalności 1283 i 1285 Pułku Piechoty
- 8.02 godzina 12:00: wystrzelono 423 pociski М-31-УК
- 8.02 godzina 19:00: wystrzelono 24 pociski М-31-УК
- 9.02 godzina 15:00 wystrzelono 38 pocisków М-31-УК
- 9.02 godzina 16:33 wystrzelono 79 pocisków М-31-УК
- 13.02 godzina 14:15 wystrzelono 60 pocisków М-31-УК
- w nocy 13/14.02 i 14.02 prowadzono "metodyczny" ostrzał ostatnich pozycji wroga w celu osiągnięcia efektu psychologicznego - wystrzelono 134 pociski М-31

Łącznie wystrzelono 624 pociski М-31-УК i 134 pociski М-31.
- М-31-УК - kaliber 300mm, długość 1760mm, zasięg - 4000m, waga ładunku wybuchowego - 28,9kg, waga rakiety 94,8kg, wersja УК - zmniejszony rozrzut
- М-31 - kaliber 300mm, długość 1760mm, zasięg - 4325m, waga ładunku wybuchowego - 28,9kg, waga rakiety 95,5kg

Mapa i kilka schematów z działalności 41 гв. минбр:

Отчеты о боевых действиях. № документа: 478, Дата создания документа: 14.02.1945 г. Архив: ЦАМО, Фонд: 12827, Опись: 0000001, Дело: 0015, Лист начала документа в деле: 24 Авторы документа: 41 гв. минбр, гв. полковник Карелин, гв. майор Франджуло Описывает боевую операцию: нет данных
Źródło: https://pamyat-naroda.ru/documents/view/?id=454715693

[Alcatel]

Ostatnio wszedłem w posiadanie pozycji pt. "The Oder Front 1945 Volume 2: Documents, Reports, Personal Accounts and Maps" A. Stephan Hamilton. Na ponad 500 stronach nie mogło zabraknąć tematu Festung Schneidemühl. Twierdzy poświęcono jeden cały rozdział w którym autor przywołuje liczne raporty (z dni: 29.01, 31.01, 2.02 - 12.02, 14.02), wiadomości od Himmlera, wspomnienia pułkownika von Bonina oraz list napisany przez majora Töpffera już po wojnie. Opisana jest także budowa umocnień, same walki o twierdze oraz wyrwanie się z okrążenia. Wszystkie przypisy z tego rozdziału odwołują się do materiałów z Bundesarchiv-Militärarchiv (BA-MA). Temat Schneidemühl pojawia się również w dalszej części m.in. podczas dyskusji Himmlera z generałem Erhardem Rausem. Na końcu wśród wielu innych map znajduje się mapa przedstawiająca uproszczoną lokalizacje wojsk broniących twierdzę w dniach 31.01-13.02 '45. Do książki jako uzupełnienie dołączone jest w formie elektronicznej prawie 300 posortowanych na kategorie skanów oryginalnych dokumentów. Pozycja szczególnie godna polecenia dla zainteresowanych ostatnim okresem wojny widzianym z perspektywy wojsk niemieckich. Na plus fakt, że wiele opisywanych miejsc jest w zasięgu krótkiej wycieczki samochodem z Piły.


Wracając do kwestii sprzętu pancernego którym dysponowali obrońcy twierdzy - w The Oder Front vol.2 autor również krótko wspomniał o obecności PzKpfw VIB Tiger II w okolicy. Temat ten jest szerzej poruszony w pozycji "King Tiger vs IS-2: Operation Solstice 1945" David R. Higgins. Autor zaznacza, że czołgi należały do 3 plutonu 2 kompanii 503. Schwere SS-Panzer-Abteilung (nazwę z 103. na 503. zmieniono na przełomie '44 a '45 roku). Czołgi wspierał pluton przeciwlotniczy (możliwe, że dysponujący Flakpanzer IV "Wirbelwind" - taki sprzęt posiadał analogiczny pluton w Drezdenku). Całokształt ich działalności w zakresie obrony twierdzy zgadza się z tym co można przeczytać kilka postów wyżej.
Dokumenty dołączone do The Oder Front pochodzące z NARA zatytułowane "Organization of Heeresgruppe Weichsel" datowane na 8 i 9.02 świadczą, tak jak wspomniano wcześniej, że w skład obrony twierdzy wchodziło 6 sztuk Sturmgeschütze i 2 sztuki czeskich 38t. Co ciekawe ani wcześniejsze ani późniejsze dokumenty nie zaznaczają obecności tych pojazdów, a skład załogi Festung Schneidemühl pojawia się zapętlony w dokumentach aż do stanu na dzień 17.02.45(!).
Z kolei wg informacji ze strony 86 w składzie I.Abteilung-Lehrregiment Nr 5 Gross Born bateria 105mm haubic Hauptmanna Schmellera (z ciekawostek - był on jednoręki) dysponowała dwoma haubicami samobieżnymi (Selbsfahrlafetten) - czyżby Wespe?
Koło Sturmgeschütz Abteilung Graf Dohna w nawiasie dopisane jest - Wespe, Hummel. W dalszym tekście jest wspomniane nieocenione wsparcie, które te dwie jednostki i Pak-Abteilung zapewniały piechocie podczas walk obronnych.

Tabela Heeresgruppe Weichsel Panzer and Sturmgechutze Strength (str.211 The Oder Front) na dzień 12.02.45 przedstawia siłę Stu.Lehr.Brig.111 jako:
-Sturmgeschütz III - 1 sztuka Stan: krótka naprawa (kurze Instandsetzung)
-Sturmhaubitze 42 - 3 sztuki Stan: długa naprawa (lange Instandsetzung)

Jako bonus - ciekawy dokument z rolki NARA T78 dotyczący wspomnianej powyżej jednostki:

[brambor6984]

Jakiś czas temu Krzysztof Ju natrafił na kolejny dokument - tym razem o udziale w walkach o miasto 1 i 3 baterii 278 Gwardyjskiego Pułku Artylerii Przeciwpancernej [1 и 3 батр. 278 гв. иптап]. Poniżej krótkie opracowanie:

(Dokument dostępny na: https://pamyat-naroda.ru/documents/view/?id=454044868)

Na początku materiału dowództwo pułku zwraca uwagę na stopień ufortyfikowania miasta, które nie dawało szans piechocie w krótkim czasie zająć miasta (schrony bojowe, drut kolczasty, stanowiska ogniowe w budynkach, pola minowe). W związku z tym dowódca 1 i 3 baterii otrzymał rozkaz udziału w szturmie miasta razem z 257 pułkiem piechoty.
Jednostka ta otrzymała zadania: niszczenia stanowisk ogniowych przed natarciem piechoty, uniemożliwienia koncentracji sił wroga i kontrataków, wsparcia oddziałów szturmowych podczas walk ulicznych.
Od 8.02 jednostka walczyła nieprzerwanie wraz z oddziałami szturmowymi i 9.02 podeszła blisko miasta. Pierwsza bateria zajęła stanowisko ogniowe tuż przed lotniskiem i bezpośrednim ostrzałem zniszczono na ziemi i w locie 6 samolotów przeciwnika. Do końca 9.02 obie baterie wraz z batalionami 257 Pułku Piechoty zajęły zachodnie obrzeża miasta. Od tego momentu rozpoczęto walki uliczne. Przeciwnik będąc w okrążeniu walczył wszelkimi dostępnymi środkami. Baterie często były narażone na ogień krzyżowy i ostrzał od tyłu prowadzony przez wroga z budynków.
W trakcie walk o miasto wróg z zadał szczególne straty baterii wyrzutniami panzerfaust - zniszczył 7 z 8 dział i spalił jeden ciągnik.
Dowódca baterii nie biorąc pod uwagę faktu, że wróg pozostał w budynkach, przerzucał działa na przód w związku z czym wróg mógł z łatwością zaatakować od tyłu. Nie podjął w porę działań w celu oczyszczenia budynków wzdłuż ulic, którymi poruszały się jednostki - w rezultacie pojawiły się straty w sprzęcie i ludziach w pierwszych fazach walki.
Z uwagi na stan wyposażenia bateria została odesłana do rezerwy.
W walkach o Schneidemühl baterie zniszczyły: 6 samolotów, 2 moździerze, dwie rusznice przeciwpancerne, 16 gniazd karabinu maszynowego i do 170 żołnierzy i oficerów przeciwnika.
Na 3 stronie dokumentu znajduje się podsumowanie powyższego tekstu a na 4 coś co znalazło się tam zapewne przez pomyłkę - ręcznie pisany raport z 8.08.44r. opisujący tragiczny rezultat spożycia 0,5 litra alkoholu metylowego rozrobionego z wodą przez kilku żołnierzy.


Oprócz tego natrafiłem na informacje dotyczące pododdziałów 397 Dywizji Piechoty, które miały swój udział w walkach na wschodzie miasta na przełomie styczeń/luty '45.
Są to kolejno:
-448 Pułk Piechoty (448 стрелковый полк)
-447 Pułk Piechoty (447 стрелковый полк)
-446 Pułk Piechoty (446 стрелковый полк)
-1015 Pułk Artylerii (1015 артиллерийский полк)

Боевые донесения, оперсводки. № документа: 12, Дата создания документа: 29.01.1945 г. Архив: ЦАМО, Фонд: 982, Опись: 1, Дело: 130, Лист начала документа в деле: 214 Авторы документа: 397 сд, полковник Бунин, майор Русских Описывает боевую операцию: нет данных
Źródło: https://pamyat-naroda.ru/documents/view/?id=136824345

Wśród tych dokumentów znajduje się jeden szczególnie interesujący - raporty 448 Pułku Piechoty z przeprowadzonego rozpoznania walką w okolicach szosy na Bydgoszcz datowane na 31.01 i 1.02.45r. Jest to chyba pierwszy i dotąd niepublikowany w żadnej publikacji opis fortyfikacji twierdzy Schneidemühl. Do raportów dołączona jest mapa z zaznaczonymi pozycjami na które natrafili żołnierze tego pułku

Raport z akcji z dnia 31.01 zaznacza, że pułk podczas rozpoznania był pod ostrzałem ze schronów bojowych i bezpośrednio z okopów oraz o zmasowanym ostrzale moździerzowym i artyleryjskim. Zidentyfikowane punkty ogniowe zaznaczono na schemacie. Rozpoznanie zostało okupione 28 ofiarami i 67 rannymi żołnierzami radzieckimi.
(Dokument: https://pamyat-naroda.ru/documents/view/?id=452015209)

Схемы. Дата создания документа: 31.01.1945 г.Архив: ЦАМО, Фонд: 1723, Опись: 1, Дело: 95, Лист начала документа в деле: 127 Авторы документа: 448 сп, гв. майор Шматко Описывает боевую операцию: нет данных
Źródło: https://pamyat-naroda.ru/documents/view/?id=113075928

Raport z akcji z dnia 1.02:
Po przechwyceniu dwóch okopów przeciwnika, a w trakcie działań w celu zajęcia trzeciego, oddziały zostały przygwożdżone ogniem z karabinów maszynowych przeciwnika przez co dalsze działania piechoty były niemożliwe.
Przeprowadzone rozpoznanie walką ustaliło: obrona przeciwnika składa się z dwóch, trzech linii okopów. Pierwszy i drugi okop - pełny profil, trzeci okop - pełen profil, betonowany. Na zachodnim brzegu jeziora Sand-See znajduje się do 6 żelbetowych schronów bojowych. Przed okopami znajdują się niskie zasieki z drutu kolczastego. W schronach bojowych znajdują się stacjonarne karabiny maszynowe z których przeciwnik prowadził ogień (z karabinów ustawionych na otwartych "witrynach" nie bezpośrednio w okopach).
(Dokument: https://pamyat-naroda.ru/documents/view/?id=452015212)

Wszystkie powyższe tłumaczenia są mojego autorstwa - totalnie amatorskie i mogą zawierać błędy! Mimo wszystko postanowiłem je zamieścić i mam nadzieję, że przybliżą realia tamtych dni i obudzą ciekawość

[Krzysztof Ju]

Bardzo dziękuję Alcatel za przetłumaczenie dokumentu i odkrycie nowych jednostek radzieckich walczących o Piłę. Dopisałem je do spisu, a pod wykazem literatury jest lista aktualizacji spisu.

W temacie walk o Piłę dwóch baterii 278 Gwardyjskiego Pułku Artylerii Przeciwpancernej ciekawostką jest, że oddziały uzbrojone były w armaty ZiS-3 kalibru 76,2 mm. Wspomina się o tym w raporcie podsumowującym działalność pododdziału pułku. Armata ZiS-3 była jednym z najlepszych dział II wojny światowej i można ją oglądać w Pilskim Muzeum Wojskowym.

Armata ZiS-3. fot. PMW

Jakiś czas temu pisałeś, że wg dokumentów Piłę ostrzeliwano z "Katiusz" pociskami М-31-УК i M-31. Skoro wiadomo jakie konkretnie to były pociski rakietowe, można wytypować z jakich "Katiusz" je wystrzeliwano. W książce pt. "Katiusza" autorstwa W. Morozow i M. Kolomyjec (wypatrzona w bibliografii na stronie samolotypolskie.pl), seria Tank Power wydawnictwa Militaria, Warszawa 2003 r., wymienia się, że tego typu pociski były odpalane przez "Katiusze" z wyrzutniami nie szynowymi, lecz koszowymi. Były to wyrzutnie rakietowe BM-31-12 montowane na podwoziu samochodu ciężarowego. Poniżej wybrane fragmenty z książki opisujące wyrzutnię.

fot. Model kartonowy wyrzutni raket BM-31-12 ze strony gpm.pl

Dekretem Państwowego Komitetu Obrony Nr 6029ss, z 9 czerwca 1944 roku, do uzbrojenia gwardyjskich jednostek ra­kietowych Armii Czerwonej została wprowadzona "dwunasto-prowadnicowa wyrzutnia konstrukcji Barmina, zamontowana na podwoziu samochodowym do odpalania pocisków M-31 o zmniejszonym rozrzucie". Dowódca gwardyjskich jednostek rakietowych Diegtiarow otrzymał polecenie, by w czerwcu [1944 r.] uzbroić w wyrzutnie M-31 po jednym dywizjonie w dwunastu brygadach. (...)
Wyrzutnie rakietowe M-31-12 były montowane na pod­woziach samochodów Studebaker US6 i były przeznaczone do niszczenia umocnionych punktów oporu przeciwnika oraz do wspierania natarcia piechoty i czołgów na całej głębokości obrony przeciwnika. Miały dużą manewrowość, szybko można było doprowadzić je do gotowości bojowej, w czasie 10-15 min. można było je przeładować pełną salwą. Zastosowanie pocisków M-31UK, mających mniejszy rozrzut i powierzchnię rażenia 4-5 razy mniejszą niż pocisku M-31 i tyle razy więk­szą gęstość rażenia celu, umożliwiało tworzenie gęstości ostrzału niezbędnej do niszczenia punktów i węzłów oporu przeciwnika, nie brygadowymi, a dywizjonowymi, a nawet bateryjnymi salwami.
Uzbrojone w wyrzutnie rakietowe M-31-12 dywizjony otrzymały w brygadach pierwsze numery i nazwę przełamania. Do ich skompletowania wykorzystano najlepszych dowódców baterii, dowódców wyrzutni, elektryków i kierowców.

Nowe brygady M-31-12 zostały zorganizowane według etatu 08/628 z 8 września 1944 roku, który miał strukturę przedstawioną na schemacie na stronie 62*. Razem w brygadzie znajdowało się: 36 wyrzutni M-31-12, 96 oficerów, 256 podoficerów, 518 szeregowców, 7 samochodów osobowych, 122 ciężarowe, 7 specjalnych.

* Wg schematu Gwardyjska Ciężka Brygada Rakietowa składała się ze sztabu, trzech dywizjonów, dywizjonu zapasowego i innych pododdziałów. Pojedynczy dywizjon to dwie baterie. Każda bateria składała się z plutonu dowodzenia i plutonu ogniowego z trzema "Katiuszami". Uwaga: między informacją a schematem coś nie gra, bo z drugiej liczbowo wychodzi wyrzutni mniej niż 36.

Na początku 1943 roku sowieccy konstruktorzy opracowali nowe pociski burzące M-31 (...). W gruncie o średniej twardości (przy ustaw­ieniu zapalnika na opóźnione działanie) pocisk M-31 wyt­warzał lej o głębokości 2-2,5 m, o średnicy 7-8 m. Przy bezpośrednim trafieniu w okop powodował jego zniszczenie na długości 8-10 m, a przy bezpośrednim trafieniu w jed­nowarstwowy ziemno-drewniany bunkier niszczył go całkowicie. Nowy pocisk przebijał ścianę ceglaną o grubości do 75 cm, powodując duże zniszczenia za ścianą. Wybuch 3-6 pocisków M-31 całkowicie niszczył jedno- i dwupiętrowy dom. Przy ustawieniu zapalnika na natychmiastowe działanie strefa zniszczenia nieukrytych celów (na wysokość) wynosiła 1900 m2 (promień strefy niszczącej przez falę uderzeniową 20-25 m), a celów ukrytych do 500 m2 (promień niszczenia przez falę uderzeniową 10-12 m).

(...) cele do ostrzelania dla gwardyjskich jednostek rakietowych były wyznaczane przez dowódców lub przez dowódców jednostek artyleryjskich. Podstawowa metoda przygotowania danych wyjściowych dla oddania salwy było wypracowanie celów na mapie. Nawały ogniowe były wykonywane przez salwy oddawane przez bate­rię lub dywizjon. Po oddaniu salw przez "Katiusze" piechota i czołgi przeciwnika prawie zawsze przerywały natarcie i przez pewien czas nie podejmowały na tym odcinku żadnych działań.

Cecha szczególna bojowego zastosowania gwardyjskich jed­nostek rakietowych było:
- przemieszczanie się załadowanych wyrzutni M-8 i M-13 na duże odległości, w ten sposób wyrzutnie były zdolne do błyskawicznego oddania salwy,
- salwa pułku i dywizjonu była oddawana w krótkim czasie (do 1-2 minut), po czym pozycja była szybko zmieniana,
- długie ręczne przeładowywanie wyrzutni, które trwało 10-15 razy dłużej niż oddanie salwy,
- duży i nietypowy dla artylerii rozrzut pocisków ra­kietowych,
- dwa razy mniejsza powierzchnia praktycznego rażenia odłamkami niż pocisków armat 76 mm i haubic 122 mm.

Te dwie ostatnie cechy zmuszały podczas przygotowywania strzelania, do starannego wyznaczania celu tak, aby jak najbardziej efektywnie wykorzystać pociski rakietowe.
Jednostki M-8 i M-13 mogły być skutecznie wykorzysty­wane do niszczenia siły żywej i środków ogniowych prze­ciwnika rozmieszczonych na nieosłoniętych pozycjach (M-8 i M-13) w prowizorycznych ukryciach (M-13), oraz M-30 (M-31) do zniszczenia celów ukrytych.
Gęstość ognia dywizjonu M-8 była równa 3,5-5,2 pocisku średnio na hektar celu o powierzchni 37-43 hektarów (dla dywizjonu w składzie dwóch, trzech baterii). Gęstość ognia dywizjonu M-13 to 2,6-3,8 pocisku na hektar celu o powierzchni 32-36 hektarów. Dywizjon M-30 miał gęstość ognia 9,6 pocisku na hektar celu o powierzchni 20 hektarów, a dywizjon M-31 4,5 pocisku na hektar celu o powierzchni 40-42 hektarów. Pododdział przy wykorzystaniu pocisków M-20 miał gęstość ognia zależną od stosowanych wyrzutni:
- przy strzelaniu z wyrzutni M-13 (po osiem pocisków tylko z górnych prowadnic), gęstość ognia jednego dywizjonu wyrzutni M-20 wynosiła około 3 pocisków na hektar celu o powierzchni 16 hektarów;
- przy strzelaniu z ram M-30 (po 6 pocisków z każdej ramy), gęstość ognia jednego dywizjonu M-30 wynosiła 12 pocisków na hektar celu o powierzchni 16 hektarów.

Doświadczalnie ustalono, że dla gwarantowanego zniszczenia odkrytej do wysokości wzrostu człowieka statycznej lub przemieszczającej się siły żywej potrzebnych było 8-10 pocisków M-8 lub 4-5 pocisków M-13 na 1 hektar. Dla zniszczenia siły żywej w okopach lub w ukryciach typu lekkiego było 15-20 pocisków M-8 lub 6-8 pocisków M-13 na hektar. Aby zniszczyć siłę żywą i środki ogniowe przeciwnika znajdujące się w stałych i umocnionych ukryciach polowych, potrzeba było 30-40 pocisków M-20 lub 20-30 pocisków typu M-30 (M-31) na jeden hektar. Stad wynika, że aby mieć pewność zniszczenia jednego celu należało oddać salwę nie z jednego, lecz dwóch, trzech dywizjonów. Wyrzutnia zamon­towana na samochodzie ciężarowym mogącym poruszać się w terenie pozwalała na przemieszczanie się na duże odległości z dużymi prędkościami. Średnia wielkość dziennego przebiegu gwardyjskich jednostek rakietowych wynosiła 150-300 km. Ta zdolność gwardyjskich jednostek wyrzutni rakietowych była ich duża zaletą w porównaniu z innymi rodzajami artylerii. W odróżnieniu od innych rodzajów artylerii jednostki rakietowe prawie zawsze miały 100% wyposażenie etatowe, zarówno w ludzi jak i w sprzęt. Etatowa ilość samochodów gwardyjskich jednostek rakietowych podczas jednego kursu przewoziła cały swój skład osobowy, część gospodarczą i pociski rakietowe do oddania trzech, czterech salw. Wytyczne zastosowania bojowego gwardyjskich jednostek rakietowych zostały zawarte w rozkazie Kwatery Głównej Nr 04 z 8 sierpnia 1942 roku noszącym tytuł "Instrukcja zastosowania jednostek wyrzutni rakietowych M-30, M-20 i M-13 przy szturmowaniu umoc­nionej strefy obrony przeciwnika". Instrukcja została zatwier­dzona 4 kwietnia 1943 roku przez Ludowy Komisariat Obrony ZSRS. Instrukcja precyzowała, że dywizjony M-30 należy kon­centrować na odcinku szturmu o szerokości maksymalnej 4 km, inaczej szturm zostanie odparty przez przeciwdziałanie skrzydłowych środków ogniowych przeciwnika i, że dywiz­jonów M-30 powinno być nie mniej jak 12 (3 dywizjony na kilometr atakowanego odcinka frontu). Ze wzrostem szerokości odcinka należało koncentrować ich ogień salwowy na poszczególnych, szczególnie ważnych obiektach obrony prze­ciwnika.

Dywizje i brygady M-31 uzbrojone w wyrzutnie-ramy miały już nie tak wielką manewrowość. Dowiezienie ram i amunicji na pozycje ogniowe a następnie, ustawienie ram, wymagało dużo czasu. Aby przygotować brygadę wyrzutni M-31 do od­dania salwy, w zależności od zdobytego doświadczenia działonów, potrzeba było od 10 do 24 godzin. Przykładowo w rozkazie Nr 0084, z 28 lipca 1943 roku, dowódca artylerii Frontu Centralnego wymagał od dowódców artylerii armii, aby brygady rakietowe uzbrojone w wyrzutnie M-31 przeznaczone do wykonania zadań bojowych miały 6 godzin przy świetle dziennym na przeprowadzenie rozpoznania i nie mniej jak 6-8 godzin w nocy dla zajęcia pozycji bojowych i przygotowania się do oddania salwy.

Na koniec, kilka słów o sowieckim sprzęcie pancernym, skoro wcześniej była mowa o niemieckim sprzęcie. Podczas walk o miasto Rosjanie użyli między innymi:

1. Czołgi średnie T-34 na wyposażeniu 48, 49 i 66 Gwardyjskiej Brygady Pancernej (48, 49, 66 гвардейская танковая бригада). Źródło: organizacja brygad pancernych wg opracowania tankfront.ru
2. Działa samobieżne SU-76M, w roli niszczycieli czołgów lub artyleryjskiego wsparcia piechoty, które służyły w 1811 Pułku Artylerii Samobieżnej (1811 самоходно-артиллерийский полк) i 1892 Pułku Artylerii Samobieżnej (1892 самоходно-артиллерийский полк). Źródło: dokument sztabu 1892 pułku z 14 lutego 1945 r.
   
   

   

   
   SU-76 w zbiorach bułgarskiego Narodowego Muzeum Historii Wojskowości, fot. Massimo Foti na Flickr
3. Działa samobieżne ISU-122, w roli jak wyżej, w składzie 334 Gwardyjskiego Pułku Ciężkiej Artylerii Samobieżnej (334 гвардейский тяжелый самоходно-артиллерийский полк). Źródło: raport sztabu pułku z 9 lutego 1945 r. (są jeszcze podobne raporty z 6 i 8 lutego '45). Obecność dział ISU-122 i SU-76M potwierdza tabela stanu liczbowego jednostek 47 Armii na dzień 25 lutego '45 umieszczona w dzienniku bojowym armii za miesiąc luty '45 (strona 203).
   
   

   

   
   ISU-122 w zbiorach Muzeum Uzbrojenia w Poznaniu, fot. szogun000 na Flickr
4. Czołgi ciężkie IS-2 w składzie 70 Samodzielnego Gwardyjskiego Pułku Czołgów Ciężkich (70 отдельный гвардейский тяжелый танковый полк). W książce Janusza Ledwocha pt. IS vol. III, z serii Tank Power wydawnictwa Militaria, Warszawa 2008 r., na stronie 20 jest lakoniczna informacja, że "70. Samodzielny Pułk Czołgów Ciężkich Gwardii pod koniec stycznia okrążył miasto Schneidemühl (Piła). Oblężenie miasta trwało dwa tygodnie i kosztowało 9 uszkodzonych czołgów". Poza tym na początku książki omówiono taktyki walki, w tym szturmowania miast przez pułk i plutony czołgów ciężkich oraz schemat organizacyjny pułku: sztab, cztery kompanie (każda po 5 czołgów IS-2) i pozostałe pododdziały.
   
   

   

   
   IS-2 w zbiorach Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, fot. Rafał Jędrasiak na Flickr

[Alcatel]

Jakby ktoś chciał na żywo zobaczyć element jednej z wymienionych przez Krzysztofa Ju maszyn to w Muzeum Okręgowym w gablocie swojego czasu leżał ciekawy okaz - połówka dzielonego ogniwa, które często były stosowane do pojazdów z rodziny KW i IS oraz dział samobieżnych na ich podwoziach (SU-152, ISU-152, ISU-122). Co drugie ogniwo w gąsienicy składało się z takich połówek.

Zdjęcie eksponatu (2013r)

Oraz przykład zastosowania :wink:

[Alcatel]

Kolejna dawka pancernych ciekawostek
W dokumentach dotyczących 1811 Pułku Artylerii Samobieżnej (1811 самоходно-артиллерийский полк) znalazłem zapisy odnoszące się do ciekawego zdarzenia - w okolicach Ujścia na dnie Gwdy przez dłuższy czas zalegało samobieżne działo SU-76.
Pierwszą wzmiankę o tym niefortunnym zdarzeniu można znaleźć w raporcie z dnia 31.01.1945: "Pojazdy bojowe w pogoni za przeciwnikiem forsowały rzekę Gwdę po wzmocnionej powierzchni lodu w rejonie Motylewa. Pojazdy kołowe przeprawiły się po zniszczonym moście, następnie zbudowano przeprawę przez rzekę Gwdę w Ujściu. Przy testowaniu wzmocnionej powierzchni lodu w Ujściu zatonęło jedno działo samobieżne SU-76. Podjęto środki w celu jego wydobycia." Poniżej w stratach dopisano - "jedno SU-76 zatonęło przy testowaniu lodu"

Następnie w sprawozdaniach tego pułku (począwszy od dnia 1.02) w akapicie dotyczącym remontowanych pojazdów znajdują się następujące wzmianki:

1.02 - 1 sztuka SU-76 jest wyciągana z wody w rejonie Ujścia,
2.02 - holowanie z rzeki Gwdy w rejonie Ujścia SU-76 - 1 sztuka,
3.02 - jedno działo samobieżne zatonęło w rzece w rejonie Ujścia, wojskowymi środkami zostanie wydobyte
4.02 - jedno SU-76 wymaga ewakuacji z rzeki w rejonie Ujścia,
5.02 - jedno SU-76 ewakuacja z rzeki w rejonie Ujścia
6.02 - jedno SU-76 ewakuacja z rzeki w rejonie Ujścia
7.02 - jedno SU-76 ewakuacja z rzeki Gwdy w rejonie Ujścia
8.02 - jedno SU-76 ewakuacja z rzeki Gwdy w rejonie Ujścia
9.02 - ewakuacja z rzeki, SU-76 - 1 sztuka
10.02 - brak
11.02 - jedno SU-76 ewakuacja z rzeki Gwdy w rejonie Ujścia
12.02 - jedno SU-76 ewakuacja z rzeki Gwdy w rejonie Ujścia
13.02 - ewakuacja z rzeki, SU-76 - 1 sztuka
14.02 - ewakuacja z rzeki, SU-76 - 1 sztuka
15.02 - ewakuacja z rzeki, SU-76 - 1 sztuka
16.02 - ewakuacja z rzeki Gwdy - SU-76 - 1 sztuka
16.02 - ewakuacja z rzeki, SU-76 - 1 sztuka
17.02 - ewakuacja z rzeki Gwdy w rejonie Ujścia SU-76 - 1 sztuka
18.02 - ewakuacja z rzeki Gwdy w rejonie Ujścia SU-76 - 1 sztuka
19.02 - ewakuacja z rzeki Gwdy w rejonie Ujścia SU-76 - 1 sztuka
20.02 - ewakuacja z rzeki Gwdy SU-76 - 1 sztuka
21.02 - ewakuacja z rzeki Gwdy SU-76 - 1 sztuka
22.02 - wymaga ewakuacji z wody SU-76 - 1 sztuka
23.02 - wymaga ewakuacji z rzeki Gwdy SU-76 - 1 sztuka
24.02 - wymaga ewakuacji z rzeki Gwdy SU-76 - 1 sztuka
25.02 - ewakuacja z rzeki Gwdy SU-76 - 1 sztuka
26.02 - podlega ewakuacja z rzeki Gwdy SU-76 - 1 sztuka
27.02 - wymaga kapitalnego remontu SU-76 - 1 sztuka

Jak widać wydobycie maszyny z dna rzeki zajęło Rosjanom blisko miesiąc.

Również w spisie sił pułku z dnia 20.02 wymieniono ten szczególny przypadek:

Боевой и численный состав 1811 сап, Описывает период с 20.02.1945 по 20.02.1945 г. Сведения. Дата создания документа: 20.02.1945 г. Архив: ЦАМО, Фонд: 982, Опись: 1, Дело: 113, Лист начала документа в деле: 209 Авторы документа: 1811 сап, майор Пастухов Описывает боевую операцию: нет данных
Źródło: https://pamyat-naroda.ru/documents/view/?id=151521341

[Krzysztof Ju]

Sterbebild żołnierza niemieckiego poległego w walkach o Piłę. W bazie volksbund.de brak informacji o nim.

https://www.ebay.de/itm/Sterbebild-2-WK ... 4221388091

[brambor6984]

Na stronie www.battleorder.org są umieszczane informacje i grafiki prezentujące etatowe uzbrojenie jednostek wojskowych. Pojawiły się tam m.in. dane przedstawiające uzbrojenie niemieckich kompanii lub sowieckiej kompanii piechoty w latach 1944-45.

fot. battleorder.org

[brambor6984]

Może kogoś zainteresuje kolejny zbiór danych, który może pomóc w badaniu strat jednostek niemieckich walczących w okolicach na przełomie stycznia i lutego 1945r. Jest to lista zaginionych sporządzona przez Niemiecki Czerwony Krzyż zaraz po wojnie. Dostępne są obszerne listy z danymi zaginionych (zdjęcie, imię, nazwisko, zawód, data i miejsce urodzenia, miejsce i czas zaginięcia), które można przeszukiwać na różne sposoby.
Adres strony: http://193.159.223.62:8081/vbl/ https://vbl.drk-suchdienst.online/

Osobiście udało mi się znaleźć listy zaginionych podczas walk o Schneidemühl z następujących jednostek ([XYZ 123] - litery wpisujemy w okienko "band" zaś cyfry w pole "seite"):

- [VC 25] Volkssturm des Krs. Schneidemühl (Schneidemühl u. Kudderotal) mit Btl. 26/17 "Eibel u. Ollenforst" (224 zaginionych)
- [CJ 480] Gren. Btl. Hannover (53 zaginionych)
- [AL 478] Fstgs. Art. Abt. Schneidemühl Stab (10 zaginionych)
- [AL 479] Art. Lehr Rgt. Festung Schneidemühl (7 zaginionych)
- [CJ 709] Gren.Ers.u.Ausb.Btl. Schneidemuhl, Sturm Kp.Eutin, Btl.Greifswald u.Btl. "Quandt" (27 zaginionych)
- [CJ 718] Fstgs. Btl. Schwerin u. Sturm Kp. Obermeier (9 zaginionych)
- [LD 96] schw. Flak Abt. 115 (Eisb.) 1. Bttr. (8 zaginionych)
- [FS 176] Pz. Jag. Abt. "Kugelmeier" (8 zaginionych)
- [FH 478] Festungs M.G. Btl. Schneidemühl I u. II (84 zaginionych)
- [AL 326] Sturm Art. Lehr Brig. 111 (1 zaginiony)
- [AL 327] Sturmgesch. Lehr Brig. 111 (15 zaginionych)
- [FP 85] Uffz. Schule der Pz.Truppen Gross Born/Pommern u. Einheit "Orski" Schneidemühl (6 zaginionych)
- [AL 279] Art. Ers. Abt. 271 Schneidemühl (43 zaginionych)
- [AL 283] Art. Ausb. Abt. 271 6. (Techn.) Bttr. (4 zaginionych)

Spisy, gdzie rodzina nie podała dokładnej jednostki w której służył zaginiony:

- [AW 749] Festung Schneidemühl (414 zaginionych)
- [AW 767] Heeres Standort Verwaltung Schneidemühl mit Standort-Kp. (5 zaginionych)
- [KF 117] Schneidemühl (42 zaginionych)
- [KK 292] Schneidemühl (Arbeitslager, Lazarett) (28 zaginionych)

[brambor6984]

Kolejna dawka ciekawych danych dotyczących niemieckich jednostek. W spisie uwzględniono takie, gdzie jako miejsce ostatniego kontaktu z żołnierzem podano Schneidemühl (na podstawie Vermisstenbildlisten):

- [CH 217] Gren. Ers. u. Ausb. Btl. 172 Schneidemühl (104 zaginionych)
- [FX 624] Heeres Pi. Btl. 642 auch Res. Pi. Btl. 30 (52 zaginionych)
- [AO 320] Aufkl. Ers. u. Ausb. Abt. 5 Stolp (43 zaginionych)
- [MB 502] Marine Schiffstamm Abt. 23 u. Mar. Art. Abt. Deutsch Krone (17 zaginionych)
- [AB 174] Art. Rgt. 5 (4 zaginionych)
- [MA 604] Marine Art. Abt. u. Mar. Art. Ers. Abt. Schneidemühl (3 zaginionych)
- [AA 124] Fstgs. Alarm Einheit 239 Schneidemühl (1 zaginiony)

Szkoły:
- [AP 306] Heeres Uffz. Schule 2 Schwerin (31 zaginionych)
- [AP 255] Unterführer Lehrgang Wehrkrs. II Neustettin (21 zaginionych)
- [AL 414 ] Art. Schule Gross-Born (21 zaginionych)
- [AP 495] Uffz. Schule Berlin - Treptow (16 zaginionych)
- [AP 476] Uffz. Schule Schneidemühl (8 zaginionych)
- [AP 457] Uffz. Schule Neustettin/Pomm. (3 zaginionych)
- [AL 435] Art. Schule Gross-Born Fhj. Lehr Abt. Lehrstab I, II u. III (2 zaginionych)
- [AP 288] Unterführer Schule Cannenburg/Pommern (1 zaginiony)
- [AP 347] Heeres Uffz. Schule Arnswalde (1 zaginiony)

Inne:
- [GC 719] Lazarett, San. Kp. u. Hauptverbandsplatz Schneidemühl (47 zaginionych)
- [AR 181] Bhf. Wache Schneidemühl (4 zaginionych)
- [LL 73] Fliegerhorst Schneidemühl (3 zaginionych)

I kilka ciekawostek, które mnie osobiście zaskoczyły na koniec :
- [WA 49] SS Pz. Abt. 503 (1 zaginiony)
- SS Freiw. Pz. Gren. Rgt. 48 " Gen. Seyffard" (niederl. Nr 1) (łącznie 19 zaginionych)
Dane zaginionych ostatnio widzianych w Schneidemühl z poszczególnych pododdziałów tej jednostki można znaleźć kolejno na arkuszach: [WD 19], [WD 22], [WD 24], [WD 25], [WD 27/29], [WD 29], [WD30], [WD 31], [WD 34], [WD 38], [WD 38/43/46], [WD 40], [WD 44]

Ps. Jakby ktoś z admininstracji portalu postanowił danymi z tego postu zaktualizować ten znajdujący się powyżej, aby pełen spis był w jednym miejscu to nie mam nic przeciwko