Działania wojenne na pilskiej ziemi

Wszystko co jest związane z militarną przeszłością naszego miasta.
Awatar użytkownika
Krzysztof Ju
MODERATOR
Posty: 3396
Rejestracja: 23 sie 2012, 18:40
Podziękowano: 2 razy

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Krzysztof Ju »

Obrazek
Sowjetische Befehlshaber in der Phase der Planung der Berlin-Offensive. In einem Dorf bei Schneidemühl (Marschall Georgi Shukow rechts, Marschall Iwan Konjew 3. von rechts). Aufnahmedatum: April 1945.
Fot. z zasobów The bpk-Bildagentur www.bpk-images.de
Awatar użytkownika
Krzysztof Ju
MODERATOR
Posty: 3396
Rejestracja: 23 sie 2012, 18:40
Podziękowano: 2 razy

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Krzysztof Ju »

Pilskie Muzeum Wojskowe pisze:Obrazek

Kolejne znalezisko

Wspólnie z Muzeum Ziemi Nadnoteckiej im. Wiktora Stachowiaka w Trzciance dnia 18 listopada przeprowadziliśmy poszukiwania szczątków niemieckiego samolotu z okresu II wojny światowej w okolicach Trzcianki.

Prace prowadzone były pod kierunkiem archeologa Pani Elżbiety Gajda. Muzeum Ziemi Nadnoteckiej w swoich zasobach już wcześniej posiadało kilka drobnych elementów z niemieckimi oznaczeniami, które ktoś odnalazł i przyniósł do muzeum. Miejsce katastrofy znajdowało się blisko zabudowań, przez ostatnie lata było również penetrowane przez poszukiwaczy, pomimo tego udało nam się odnaleźć wiele drobnych detali z poszycia kadłuba i wyposażenia samolotu.

Zgromadzone elementy nie pozwalają jednoznacznie określić, jaki to był dokładnie typ niemieckiego samolotu. Nasz przyjaciel Mateusz Kabatek współautor książki "Lotnicza historia Ziemi Pilskiej 1910-1945" podczas prac nad książką ustalił, że w tym rejonie Niemcy utracili również trzy Focke-wulfy 190. Samoloty Luftwaffe w tym okresie latały na niskich wysokościach i lotem koszącym atakowały kolumny marszowe na drogach pod Piłą, maszyna najprawdopodobniej została zestrzelona przez rosyjską artylerię przeciwlotniczą i uderzyła w ziemię pod łagodnym kątem.

Prawdopodobnie był to myśliwiec Messerschmitt Bf 109 G-14, pilot plutonowy Heinz Vetter. Może być to jeden z 13 samolotów tego typu, które niemieckie lotnictwo straciło w styczniu 1945r. podczas ataków na kolumny wojsk rosyjskich podchodzące do Piły. Informacje o jego katastrofie w okolicach Trzcianki potwierdza baza danych Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge e. V, jednak los pilota pozostaje nieznany. Według relacji świadka jeszcze kilka lat po wojnie wrak samolotu znajdował się pod lasem. Dnia 3 grudnia 1945r. ekshumowano zwłoki nieznanego pilota na miejscu katastrofy, które następnie pochowano na cmentarzu ewangelickim w zbiorowej mogile w Trzciance.

Podejmiemy próby identyfikacji typu samolotu na podstawie posiadanych elementów, niestety ze względu na ich niewielkie rozmiary i brak charakterystycznych oznaczeń będzie to bardzo trudne. Kto wie może po publikacji informacji o poszukiwaniach samolotu odezwie się jakiś świadek, pojawią się nowe dokumenty, fotografie i kiedyś wspólnie z Muzeum Ziemi Nadnoteckiej dopiszemy ostatni rozdział tej historii.


Źródło: www.pila.fortyfikacje.pl
Data wydania: 26 listopada 2017
W powyższym linku są kolejne części badań nad identyfikacją elementów samolotu.
Awatar użytkownika
Krzysztof Ju
MODERATOR
Posty: 3396
Rejestracja: 23 sie 2012, 18:40
Podziękowano: 2 razy

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Krzysztof Ju »

Pilskie Muzeum Wojskowe pisze:Obrazek

Badania katastrofy niemieckiego samolotu z okresu II wojny światowej w okolicach Trzcianki zakończone.

Wspólnie z Muzeum Ziemi Nadnoteckiej im. Wiktora Stachowiaka w Trzciance zamykamy temat badania katastrofy niemieckiego samolotu z okresu II wojny światowej. Na podstawie odnalezionych w miejscu katastrofy elementów nie udało nam się jednoznacznie ustalić, czy był to Messerschmitt Bf 109, czy jeden z dwóch Focke-wulf Fw 190, które również rozbiły się w okolicach Trzcianki na początku 1945 roku. Z pomocą przyszedł nam mieszkaniec Trzcianki, Pan Paweł Siejak, który za pośrednictwem naszego kolegi Michała Szczepańskiego przekazał nam skan fotografii przedstawiającej fragment skrzydła samolotu z widocznym niemieckim oznaczeniem oraz naniesionym zimowym kamuflażem. Według relacji Pana Pawła fotografia została wykonana krótko po wojnie, kiedy jego rodzina przybyła do Trzcianki, w miejscu, w którym odnaleźliśmy drobne części samolotu. Po analizie fragmentu skrzydła na fotografii jednoznacznie stwierdziliśmy, że jest to element pochodzący z samolotu myśliwskiego Messerschmitt Bf 109 G-14, za którego sterami zginął plutonowy Heinz Vetter. Był to jeden z 13 samolotów tego typu, które niemieckie lotnictwo straciło w styczniu 1945 r. podczas ataków na kolumny wojsk rosyjskich podchodzące do Piły. W wyniku wspólnego działania dwóch muzeów udało się potwierdzić miejsce katastrofy konkretnego samolotu i dzięki temu lepiej udokumentować historię regionu.

Przed załogą Pilskiego Muzeum Wojskowego kolejne wyzwanie, mamy informację o miejscu katastrofy niemieckiego samolotu w okolicach Piły. Będziemy ten temat badać. Jednocześnie zwracamy się z prośbą do mieszkańców naszego regionu o przekazanie informacji o katastrofach samolotów z okresu II wojny światowej oraz zatopionych czołgach i innych pojazdach wojskowych. Z Waszą pomocą mamy szansę odkrywać nieznaną historię regionu.
Dziękujemy za dotychczasowe wsparcie i przekazane informacje.

Obrazek

Źródło: www.pila.fortyfikacje.pl
Data wydania: 21 grudnia 2017
Awatar użytkownika
Krzysztof Ju
MODERATOR
Posty: 3396
Rejestracja: 23 sie 2012, 18:40
Podziękowano: 2 razy

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Krzysztof Ju »

O pierwszych dniach II wojny światowej w okolicach Piły opowiada Roman Chwaliszewski. Archiwalne nagranie udostępniono na profilu Militaria Pilskie na YouTube.


Awatar użytkownika
Krzysztof Ju
MODERATOR
Posty: 3396
Rejestracja: 23 sie 2012, 18:40
Podziękowano: 2 razy

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Krzysztof Ju »

W latach 1944-56 miała miejsce szeroko zakrojona akcja rozminowywania terytorium Polski.

Rejon Pomorza i północnej Wielkopolski przypadł 1 Brygadzie Saperów (1 BSap) pod dowództwem płk Bronisława Lubańskiego. Nad Notecią i Gwdą operował 9 i 10 batalion saperów 1 BSap w czerwcu i lipcu 1945 r. rozminowując odcinki Wału Pomorskiego oraz zasadnicze drogi i szlaki komunikacyjne: Starogard-Chojnice, Krzyż-Poznań, Piła-Wałcz-Złocieniec, Złotów-Piła-Krzyż, Bydgoszcz-Piła-Krzyż, Białogard-Szczecinek-Piła oraz miejscowości na tych trasach.

Rozminowywanie regionu pilskiego kontynuowały w 1946 roku oddziały 4 Pułku Saperów (wcześniej 4 BSap). Sprawdzono i rozminowano węzeł kolejowy w Pile oraz zlikwidowano miny na trasie Piła-Szczecinek.

Pracę saperów wspierały odpowiednio przeszkolone cywilne grupy minerskie z Piły, Krajenki, Łobżenicy i Wałcza.

Akcję szczegółowo opisał Zdzisław Barszczewski na łamach książki pt. "Przywrócone Życiu. Rozminowanie ziem Polski" wydanej nakładem Bellony w 1998 roku.
Awatar użytkownika
Krzysztof Ju
MODERATOR
Posty: 3396
Rejestracja: 23 sie 2012, 18:40
Podziękowano: 2 razy

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Krzysztof Ju »

Mapa niemiecka z września 1939 r. na której widać skąd dokładnie wyszła agresja niemiecka znad Piły i jaki był szlak bojowy jednostek III Korpusu Armijnego Wehrmachtu z zaznaczonymi pozycjami na każdy dzień w przedziale 1-19 września.

Obrazek Obrazek
Źródło: Centralne Archiwum Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej (CAMO), Фонд 500 Опись 12474 Дело 47. Карта боевых действий 3-го армейского корпуса в польском походе, 1939 г. Karte zum Einsatz des III. Armeekorps im Polenfeldzug 1939. Dokument udostępniany poprzez projekt wwii.germandocsinrussia.org i być może był częścią raportu III Korpusu Armijnego z kampanii wrześniowej.

Korpus podlegał 4 Armii Grupy Armii Północ i walczyły w nim: Brygada Noteć (Brigade Netze), 50 dywizja piechoty (50. Infanterie-Division) i później korpusowi (od ok. 4 września) towarzyszyła 208 dywizja piechoty jako rezerwa 4 Armii. Ich ataki odpierały polskie dywizje piechoty 26 (z Armii "Poznań"), 15 i 27 (z Armii "Pomorze"), wspierane lokalnymi Batalionami Obrony Narodowej, aż do decydującego starcia w bitwie nad Bzurą.

Szlaki bojowe wspomnianych polskich i niemieckich jednostek można także zaobserwować w pięciotomowym "Wielkim atlasie kampanii wrześniowej 1939 roku. Działania wojenne w Polsce dzień po dniu" autorstwa Wojciecha Zalewskiego. Poniżej fragment mapy z linią frontu na dzień 1 września 1939 r.

Obrazek
Źródło: Wojciech Zalewski "Wielki atlas kampanii wrześniowej 1939 roku. Działania wojenne w Polsce dzień po dniu", tom 1, Warszawa 2009.

Strukturę niemieckiej 4 Armii oraz dokładną lokalizację jej jednostek (w tym też III Korpusu Armijnego) tuż przed napaścią na Polskę opublikowano na forum dws.org.pl, w wątku pn. Wehrmacht na froncie polskim 1939, jako kopie niemieckich dokumentów zmikrofilmowanych (tzw. Mikrofilmy Aleksandryjskie) przez Narodowe Archiwum Stanów Zjednoczonych (National Archives and Record Administration, NARA) o sygnaturze T-311 R-114, klatki 588, 406 i 403.

Obrazek Obrazek Obrazek
fot. z kolekcji użytkownika o nicku 81dyonpancerny na forum dws.org.pl

Na klatce 406 (przedostatniej) widać Piłę w południowo-zachodniej części kopii mapy sztabowej, a nad nią sektor III Korpusu Armijnego graniczący z sektorem II Korpusu Armijnego w rejonie Złotowa. Klatka 403 to ciąg dalszy sektorów 4 Armii od Złotowa w kierunku północnym.
Awatar użytkownika
Krzysztof Ju
MODERATOR
Posty: 3396
Rejestracja: 23 sie 2012, 18:40
Podziękowano: 2 razy

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Krzysztof Ju »

Niemiecki 96 pułk piechoty (Infanterie-Regiment 96), którego sztab i dwa bataliony stacjonowały w Pile od 1935 lub 1936 r., wziął udział w kampanii wrześniowej uderzając na Polskę znad Debrzna pomiędzy Złotowem a Chojnicami przechodząc nad Toruniem ku Warszawie. Wchodził w skład 32 Dywizji Piechoty podlegającej II Korpusowi Armijnemu 4 Armii Grupy Armii "Północ". Dywizja wzięła potem udział w walkach we Francji i ZSRR. Na stronie infanterieregiment4kolberg.blogspot.com można przeczytać dziennik wojenny wspomnianej dywizji i przy okazji prześledzić szlak bojowy 96 pułku piechoty.
Awatar użytkownika
Krzysztof Ju
MODERATOR
Posty: 3396
Rejestracja: 23 sie 2012, 18:40
Podziękowano: 2 razy

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Krzysztof Ju »

Informacja o wspólnych wielkich manewrach niemieckiego wojska z policją przeprowadzonych pod Piłą w lutym 1932 r. i opisanych w gazecie "Czaty. Czasopismo Straży Granicznej", nr 7-8 z 25 kwietnia 1932 r., udostępnionej w dziale Prasa i wydawnictwa 1918-1939 na stronie Muzeum Polskich Formacji Granicznych.

Obrazek Obrazek Obrazek


Nieco wcześniej Niemcy koło Piły przeprowadzili 15 listopada (lub grudnia) 1931 r. ćwiczenia oddziałów Grenzschutzu z umundurowanym oddziałem szturmowym hitlerowców i pod okiem oficerów Reichswehry z Piły i Wałcza. Donosił o tym nr 31 "Czatów", wydanie z 1 grudnia 1931 r. dostępne na stronie ww. muzeum.

Obrazek Obrazek


Krótki tekst Marka Fijałkowskiego pt. "Wrzesień 1939 roku w zbiorach Muzeum Okręgowego w Pile". Na początku opisał sytuację nad granicą polsko-niemiecką w rejonie nadnoteckim. Opis poprzedził ogólną informacją o eksponatach militarnych w zbiorach Muzeum Okręgowego w Pile, a potem przedstawił wybrane eksponaty dotyczące kampanii wrześniowej. Należą do nich obiekty związane ze Strażą Graniczną, żołnierzami Wojska Polskiego i Korpusu Ochrony Pogranicza. Tekst pierwotnie opublikowany w czasopiśmie "Niepodległość i Pamięć", tom 6, numer 2 (15) z 1999 r. i umieszczony przez Muzeum Historii Polski w kolekcji cyfrowej www.bazhum.muzhp.pl

Obrazek Obrazek Obrazek Obrazek Obrazek Obrazek Obrazek


Co się działo w rejonie Ujścia krótko przed i po wybuchu wojny zarysował Wojciech Grobelski w tekście "Charakterystyka dawnej granicy polsko-niemieckiej na odcinku Komisariatu Straży Granicznej w Ujściu n/Notecią" na łamach "Biuletynu Centralnego Ośrodka Szkolenia Straży Granicznej", nr 3/07, Koszalin 2007 i wklejonym potem do działu "Publikacje" na stronie Muzeum Polskich Formacji Granicznych.

Obrazek Obrazek Obrazek Obrazek Obrazek Obrazek Obrazek Obrazek Obrazek Obrazek
Awatar użytkownika
Krzysztof Ju
MODERATOR
Posty: 3396
Rejestracja: 23 sie 2012, 18:40
Podziękowano: 2 razy

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Krzysztof Ju »

dzieje.pl pisze:Kapral Piotr Konieczka - żołnierz, który poległ jeszcze przed atakiem na Westerplatte

Trzy godziny przed atakiem Niemców na Westerplatte, w miejscowości Jeziorki w Wielkopolsce, poległ w trakcie obrony urzędu celnego kapral Piotr Konieczka. Według historyków mógł być pierwszym polskim żołnierzem, który zginął w II wojnie światowej.

Piotr Konieczka poległ 1 września 1939 roku o godzinie 1.40. Spoczywa na cmentarzu w Śmiłowie.

Jak powiedział PAP historyk Marek Fijałkowski z Muzeum Okręgowego w Pile, kapral Konieczka był żołnierzem rezerwy, służył w plutonie wzmocnienia placówki Straży Granicznej w Jeziorkach, Komisariat SG Kaczory.

"Obok siedziby placówki SG w Jeziorkach, która mieściła się w centrum wsi, przy drodze Piła-Bydgoszcz znajdował się budynek urzędu celnego i tam właśnie objął służbę nasz bohater. 1 września 1939 r. około godz. 1 urząd zaatakowała grupa niemieckich dywersantów. Załoga wycofała się z budynku. Ich odwrót osłaniał Piotr Konieczka, strzelając z ręcznego karabinu maszynowego. Dzielny żołnierz zginął na posterunku około 1.40" – powiedział PAP Fijałkowski.

Według przekazów, w trakcie wymiany ognia żołnierz został postrzelony, rannego Niemcy zabili kolbami. O świcie świadkiem przewożenia zwłok Konieczki oraz zamordowanego tej samej nocy strażnika SG Szczepana Ławniczaka był niemiecki oficer. W pewnym momencie Niemiec miał oddać honory polskiemu kapralowi i powiedzieć: to był bohater. Piotr Konieczka i Szczepan Ławniczak spoczywają obok siebie na cmentarzu w Śmiłowie.

Według historyków o tym, że śmierć Konieczki nastąpiła w trakcie działań wojennych, świadczy fakt, że po zdobyciu urzędu celnego Niemcy nie wrócili za granicę, tak jak to było w przypadku prowokacji.

O godne upamiętnienie bohatera od lat zabiega ks. Jerzy Ptach - były proboszcz parafii w Śmiłowie. Kapłan prowadzi witrynę internetową poświęconą Konieczce, przez lata bezskutecznie starał się o nadanie imienia Piotra Konieczki jednej ze śmiłowskich ulic lub lokalnej szkole.

"Ubolewam, że nie udało się do tego doprowadzić. Piotr Konieczka zasługuje na jak najszersze upamiętnienie, na pamięć. Tymczasem tu wszystko wygląda tak, jakby komuś zależało, by pamięć o bohaterze zanikła. Bo, że jest to bohater, uznał nawet niemiecki major, który zasalutował przy zwłokach Konieczki" – powiedział PAP ksiądz Ptach.

Opiekująca się grobem Piotra Konieczki Sylwia Kulczyńska powiedziała PAP, że mogiła odwiedzana jest rzadko – głównie przy okazji rocznic.

"Od lat grób bohatera odwiedzany jest właściwie przez te same osoby, te same grupy. Na początku września rokrocznie organizowany jest rajd rowerowy uczniów ze szkoły w Kaczorach, uczniowie mają przy grobie uroczystość patriotyczną. Można jednak powiedzieć, że Konieczka jest lokalnym bohaterem zapomnianym" – powiedziała.

Jak podkreślił Marek Fijałkowski, dzięki staraniom miejscowych historyków i regionalistów historia śmierci Piotra Konieczki jest z roku na rok coraz bardziej znana.

W 2009 roku w Jeziorkach odsłonięto obelisk upamiętniający żołnierza. Jak napisano na obelisku, "broniąc polskiego Urzędu Celnego w Jeziorkach i ojczystego progu, jako pierwszy w Wielkopolsce poległ śmiercią bohatera". Konieczkę upamiętnia też krzyż i kamień umieszczony niedaleko miejsca, gdzie znajdował się Urząd Celny w Jeziorkach. W Kaczorach bohatera upamiętniono na okolicznościowym muralu.

W muzeum w Pile znajduje się drewniana tablica z grobu Konieczki, ufundowana po 1945 r. przez ludność Śmiłowa. Są też zdjęcia budynku, w którym służył oraz reprodukcje zdjęć żołnierza ze zbiorów rodzinnych. "Pilskie muzeum posiada największą w Polsce kolekcję pamiątek po Straży Granicznej, która od 1928 r. strzegła zachodniej granicy naszego kraju. Zbiór ten liczy kilkaset obiektów" – powiedział Fijałkowski.

Przedwojenna, niemiecko-polska granica liczyła w północnej części Wielkopolski ok. 120 km. Strzegło jej siedem komisariatów SG.

Piotr Konieczka był rolnikiem. Urodził się 29 kwietnia 1901 r. we wsi Czarże koło Chełmna (Kujawsko-Pomorskie). W latach 20. wraz z rodziną przeniósł się do Wielkopolski, gdzie kupił gospodarstwo rolne w Brodnej. W podlegającej komisariatowi SG w Kaczorach placówce Jeziorki służył w plutonie wzmocnienia od lata 1939 roku. "Wiemy, że 31 sierpnia był na ostatniej przepustce w domu, powiedział żonie, że ma bardzo złe przeczucia, one się sprawdziły parę godzin później" - powiedział Marek Fijałkowski.

We wrześniu 2010 roku ówczesny prezydent Bronisław Komorowski zdecydował o pośmiertnym uhonorowaniu żołnierza Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.


Autor: Rafał Pogrzebny
Źródło: www.dzieje.pl
Data wydania: 30 sierpnia 2019
maciek
Posty: 3
Rejestracja: 23 paź 2016, 18:13

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: maciek »

Lista żołnierzy września 1939 roku, którzy spoczywają na cmentarzu komunalnym w Pile, opracowana dzięki stronie straty.pl Zdaje sobie sprawę, ze jest ona niekompletna dlatego jeśli ma ktoś informacje o innych żołnierzach roku 1939 proszę o informacje.
1. Trawiński Ludwik żołnierz września żołnierz KOP 60 dywizja
2. Pouch Eugeniusz lekarz żołnierz września 82. Pułku Piechoty
3. Jan Ciechomski żołnierz września.
4. Zygmunt Barański żołnierz września 6 batalion saperów
5. Władysław Coda żołnierz piechoty starszy strzelec.
6. Bronisław Nowak żołnierz września
7. Bolesław Genderka żołnierz września 8 batalion saperów
8. Wilhelm Karkut żołnierz września
9. Leon Kramerek 57 pułk piechoty strzelec
10. Wiktor Janczukowicz strzelec 8 batalion strzelec
11. Antoni Michałowski podoficer 59 pułku piechoty
12. Franciszek Gapiński pułk Słonim strzelec
13. Jan Stachowiak żołnierz września
14. Alojzy Kusz żołnierz września 8 pion. Batalion
15. Stanisław Kraczkowski żołnierz września szeregowiec 50 p. piechoty.
16. Feliks Macioszek żołnierz września 51 pułk piechoty strzelec
17. Stanisław Szulga żołnierz września
18. Konstanty Bortkiewicz żołnierz września 3 batalion saperów, strzelec
19. Wincent Wasyluk żołnierz września
20. Piotr Jarosz żołnierz września strzelec78 pułk piechoty
21. Edmund Wojdanowicz żołnierz września kanonier
22. Roman Duszyński żołnierz września 62 dywizja
23. Stanisław Stachowski żołnierz września strzelec
24. Marian Czenszak żołnierz września
25. Klemens Mazur żołnierz września
26. Józef Chmieliński żołnierz września
27. Stanisław Krzemień żołnierz września
28. Stefan Szymborski żołnierz września 5 pułk Ułanów
29. Stefan Walkowski żołnierz września
30. Teodor Dolata żołnierz września ułan
31. Tadeusz Łożyński żołnierz września piechota
32. Edmund Serówka żołnierz września
33. Bronisław Kowalkowski żołnierz września
34. Witold Dobrogowski żołnierz września
35. Franciszek Lisecki żołnierz września
36. Wincenty Weidmann żołnierz września
37. Alfons Narloch żołnierz KOP
38. Stanisław Kret żołnierz września strzelec
39. Franciszek Sołtysiak żołnierz września
40. Piotr Klimas żołnierz września
41. Michał Przybysz żołnierz września
42. Stanisław Baliński żołnierz września strzelec
43. Jan Kaszubowski żołnierz września Marynarka Wojenna marynarz
44. Piotr Grabiński żołnierz września 8 batalion saperów Armia Poznań
45. Bolesław Bonk żołnierz września piechota strzelec
46. Feliks Malida żołnierz września artyleria
47. Stanisław Woda żołnierz września kapral
48. Florian Kaja żołnierz września
49. Walenty Różnowski żołnierz września podoficer
50. Antoni Markiewicz żołnierz września kanonier
51. Władysław Jaliński żołnierz września 62 pułk piechoty podoficer
52. Leon Górny żołnierz września marynarka
53. Jan Łuczak żołnierz września
54. Jan Gawlak żołnierz września 25 pułk piechoty strzelec
55. Marian Graff żołnierz września 11 pułk artylerii lekkiej kapral
56. Edmund Figurski żołnierz września kanonier 65 pułk piechoty 8 komp
57. Walenty Kowal żołnierz września bombardier 14 pułk artylerii polnej
58. Lech Hoffman żołnierz września
59. Władysław Fiałek żołnierz września saper kapral
60. Czesław Sadłowski żołnierz września
61. Marian Gonigroszek żołnierz września starszy ułan
62. Leon Nowak żołnierz września
63. Jan Kowalewski żołnierz września
64. Bernard Karpiński żołnierz września(lazaret)
65. Antoni Korytowski żołnierz września kanonier
66. Jan Szymowołos żołnierz września artyleria
67. Bronisław Kukowski żołnierz września,
68. Stefan Góra żołnierz września, strzelec
69. Marian Domagalski żołnierz września
70. Leon Magdziński żołnierz września, szwadron zapasowy
71. Gehrard Najda żołnierz września
72. Antoni Bejma żołnierz września balony
73. Feliks Dereziński żołnierz września
74. Czesław Marcinkowski żołnierz września
75. Ludwik Pauter żołnierz września
76. Feliks Kostrzewski żołnierz września, starszy ułan
77. Stefan Gordon ułan, 16 pułk ułanów
78. Józef Jarosiński żołnierz września, ułan
79. Zygmunt Małecki żołnierz września piechota
80. Leon Budnik żołnierz września st.strzelec
81. Stanisław Stanisławski żołnierz września piechota
82. Józef Karbowiak żołnierz września artyleria kanonier
83. Józef Figas żołnierz września st. strzelec 7 pułk
84. Konstanty Gaca żołnierz września strzelec
85. Paweł Błoch żołnierz września kanonier
86. Józef Pruciak żołnierz września
87. Stanisław Adamski żołnierz września strzelec 2 pułk piechoty
88. Władysław Spirra żołnierz września
89. Tomasz Kardasz żołnierz września strzelec 68 pp
90. Zygmunt Chyła żołnierz września piechota kapral
91. Józef Gwardzik żołnierz września obrona Warszawy
92. Zygmunt Marciniak żołnierz września kapral
93. Franciszek Belzerowski żołnierz września starszy strzelec
94. Ludwik Kornacki żołnierz września strzelec
95. Franciszek Dunajski żołnierz września orkiestra
96. Feliks Bożeński żołnierz września sierżant 84 pułk piechoty
97. Donat Stankiewicz żołnierz września lekarz
98. Walenty Gebler żołnierz września sierżant 50 pułk piechoty
99. Jan Dobosz straż graniczna kapral
100.Jan Gazik żołnierz września 82 pułk piechoty. mł.sierżant
101.Micha Zioła żołnierz września 54 pułkiem strzelców kresowy
102.Zygmunt Kujawa żołnierz września
103.Jan Kowalczyk żołnierz września strzelec 2 batalion morski
104. Edmund Ławniczak żołnierz września strzelec 86. Pułk Piechoty
105.Ignacy Kujawa żołnierz września 15 pułk artylerii kanonier
106.Alfons Witt żołnierz września kanonier
107.Adam Piosik żołnierz września
108.Władysław Niespodziany żołnierz września
109.Wacław Rybarczyk żołnierz września 8 p. a.c
110.Roman Skorupa żołnierz września
111.Stanisław Przybylski żołnierz września
112.Aleksander Kowalski żołnierz września szeregowiec piechota
113.Władysław Kaczmarek żołnierz września podoficer 10 lub 101 bat.saperów
114.Jan Andrusiuk żołnierz września podoficer
115.Michał Zamojda żołnierz września
116. Julian Bielecki żołnierz września 34. Pułku Piechoty
117.Stefan Czywczyński żołnierz września 8 batalion pancerny st.strzelec
118.Józef Hycki żołnierz września
119.Marian Papiewski żołnierz września
120.Józef Kamiński żołnierz września 62 pułk piechoty kapral
121.Marian Iwanicki żołnierz września 7 bat.panc Grodno podoficer
122.Zygfryd Jabłoński żołnierz września,saper 8 bat.saperów
123.Teodor Kaźmierczak żołnierz września
124.Mikołaj Skromak żołnierz września
125.Sylwester Lijewski żołnierz września st.strzelec, 62 pułk piechoty
126.Bronisław Kluczyk żołnierz września 15. Pułk Ułanów Poznańskich
127.Feliks Grześkowiak żołnierz września strzelec 95. pułk piechoty
128.Czesław Kowalski żołnierz września piechota
129.Franciszek Kąkolewski żołnierz września artyleria,bombardier
130.Zygmunt Jettka żołnierz września
131.Bronisław Wilbik żołnierz września Westerplatte
132.Józef Banach żołnierz września kanonier
133.Andrzej Jankowski żołnierz września plutonowy 61 pułk piechoty
134.Stanisław Frede żołnierz września kapral 2 pułk saperów
135.Wojciech Linde żołnierz września
136.Stanisław Wąsik żołnierz września
137.Józef Dondalewski żołnierz września 62 pułk piechoty
138.Józef Pirch żołnierz września
139.Maksymilian Górecki żołnierz września orkiestra 61 pułk piechoty
140.Kazimierz Łucki żołnierz września piechota
141.Tadeusz Nowakowski żołnierz września
142.Bronisław Pelc żołnierz września
143.Wincenty Kaczała żołnierz września kapral 4 pułk lotniczy
144.Anastazy Hoppe żołnierz września st. strzelec Obrona Narodowa
145.Kazimierz Rybicki żołnierz września II Batalion 74 Górnośląski Pułku Piechoty
146.Franciszek Górzny żołnierz września
147.Stanisław Dominiak żołnierz września strzelec 62 pułk piechoty
148.Stefan Czekajewski żołnierz września st.strzelec artyleria
149.Stanisław Szymczak żołnierz września starszy szeregowy
150.Wacław Balcerowicz żołnierz września 7 Dyw. Art
151.Józef Strzelecki żołnierz września
152.Józef Kucharski żołnierz września strzelec 82 pułk piechoty
153.Stanisław Pełczyński żołnierz września
154.Aleksander Iwaszkiewicz żołnierz września strzelec tabor
155.Stefan Kucharski żołnierz września Marynarka Wojenna marynarz
156.Hilary Rossa żołnierz września
157.Józef Lisiecki żołnierz września artyleria bombardier
158.Franciszek Motyliński żołnierz września
159.Franciszek Witkowski żołnierz września
160. Leon Glazik żołnierz września 20 pułk piechoty szeregowiec
161.Michał Buczyński żołnierz września strzelec
162.Czesław Antonowicz żołnierz września
163.Jan Kundera żołnierz września
164.Franciszek Majewski żołnierz września podoficer 1 batalion strzelców
165.Jan Adamczak żołnierz września strzelec pułk piechoty
166.Stanisław Gawłowski żołnierz września strzelec
167.Bolesław Skonieczny żołnierz września
168.Roman Olejnik żołnierz września 22 dywizja artylerii
169.Rudolf Baczewski żołnierz września strzelec 50 pułk piechoty
170.Andrzej Kasprzak żołnierz września plutonowy
171.Walerian Andrzejewski żołnierz września chorąży
172.Paweł Jańczak żołnierz września szeregowiec piechota
173.Tadeusz Banaszyński żołnierz września
174.Mieczysław Antczak żołnierz września
175.Tadeusz Kabarowski żołnierz września podchorąży piechota.
176.Marian Zaboklicki żołnierz września
177.Alfons Piaskowski żołnierz września
178.Feliks Kośmider żołnierz września strzelec 8 szpital rezerwowy Toruń
179.Marian Gondek żołnierz września strzelec piechota
180.Franciszek Celmer żołnierz września
181.Józef Stasiuk żołnierz września 79 pułk piechoty Strzelców Słonimskich Kleberczyk
Awatar użytkownika
Krzysztof Ju
MODERATOR
Posty: 3396
Rejestracja: 23 sie 2012, 18:40
Podziękowano: 2 razy

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Krzysztof Ju »

Dziękuję maciek za wklejenie listy i nadspodziewanie dużo osób walczących w 1939 r. spoczęło na pilskim cmentarzu.

Wśród żołnierzy września 1939 r. byli także Pilanie od urodzenia. Ostatnio na fanpage Dawnej Piły historią rodzinną podzielił się pan Bartosz Maciejewski wspominając o bracie jego dziadka. Podporucznik Emanuel Maciejewski przyszedł na świat w 1915 r. w Pile przy ul. Browarnej 83, później los związał go z Bydgoszczą. Poległ 6 września 1939 r. jako dowódca plutonu przydzielonego w Brzozie/Olimpinie (tuż pod Bydgoszczą) do obrony mostu na Noteci. Po wojnie szczątki spoczęły w grobie zbiorowym na cmentarzu parafialnym w Brzozie (gm. Nowa Wieś Wielka). Z inskrypcji na grobie wynika, że ppor. Maciejewski walczył w plutonie wchodzącym w skład 61 lub 62 Pułku Piechoty 15 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty. Być może coś jest w dokumentacji obu pułków przechowywanych w londyńskim Instytucie Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego.

W kwestii poszukiwań: niedawno premierę miała książka Kamila Kartasińskiego pt. Odszukaj dziadka w…, wyjaśniająca jak i gdzie szukać informacji o przebiegu służby wojskowej przodków w polskich i niemieckich wojskach z lat 1914-1945. Jeszcze nie miałem okazji czytać, ale może zawarte tam dane pomogą Ci w poszukiwaniach?
Awatar użytkownika
Krzysztof Ju
MODERATOR
Posty: 3396
Rejestracja: 23 sie 2012, 18:40
Podziękowano: 2 razy

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Krzysztof Ju »

www.muzeum.pila.pl pisze:Obrazek

Informator do aktualnej wystawy w Muzeum Okręgowym w Pile

Informator wydano z okazji 80-lecia wybuchu II wojny światowej do wystawy czasowej Wrzesień 1939 w regionie nadnoteckim.

Wydawnictwo zawiera informacje o pamiątkach po licznych organizacjach paramilitarnych działających po polskiej stronie granicy w okresie międzywojennym, pamiątki Straży Granicznej oraz formacji Wojska Polskiego i to zarówno jednostek walczących na naszym terenie, jak i oddziałów spoza Wielkopolski.

Wrzesień 1939 w regionie nadnoteckim - informator, autor tekstu: Marek Fijałkowski, Muzeum Okręgowe w Pile, 2019; s. 32, il., ISBN 978-900917-6-1; cena 5,80 zł (do nabycia w kiosku).

Obrazek


Źródło: www.muzeum.pila.pl
Data wydania: 2 października 2019
Zdjęcia z wernisażu wystawy można obejrzeć na stronie Janusza Lenarta na Facebooku. Ponadto na łamach gazety "Z pierwszej ręki", nr 34 z września 2019 r., pojawił się artykuł omawiający ekspozycję.

Obrazek
maritim
PRZYJACIEL
Posty: 170
Rejestracja: 23 lis 2009, 23:19

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: maritim »

Wczoraj na kanale TVP Historia wyświetlono odcinek audycji Adama Sikorskiego 'Było nie minęło..' poświęcony obronie posterunku celnego w Jeziorkach przez kaprala Piotra Konieczkę. Lokalnie historia znana, w kraju już niekoniecznie.

https://vod.tvp.pl/video/bylo-nie-minel ... y,47607604
Awatar użytkownika
Krzysztof Ju
MODERATOR
Posty: 3396
Rejestracja: 23 sie 2012, 18:40
Podziękowano: 2 razy

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Krzysztof Ju »

Obrazek

Sterbebild Franz Mörtla, porucznika w jednostce Panzer-Aufklärungs-Abteilungen o nieznanym numerze. Poległ w wieku 23 lat w dniu 26 lutego 1945 r. i został pochowany w Heldenfriedhof (Cmentarz Bohaterów) koło Piły.

Baza volksbund.de zawiera tylko jeden rekord z informacją o żołnierzu urodzonym w 1922 r., ale jako zaginiony/poległy w Borach Tucholskich, więc za daleko jak na "bei Schnedeimühl".
volksbund.de pisze:Nachname: Mörtl
Vorname: Franz
Dienstgrad: Leutnant
Geburtsdatum: 05.01.1922
Geburtsort: Tucherring
Todes-/Vermisstendatum: 04.09.1945
Todes-/Vermisstenort: Tucheler Heide/Polen
Awatar użytkownika
Krzysztof Ju
MODERATOR
Posty: 3396
Rejestracja: 23 sie 2012, 18:40
Podziękowano: 2 razy

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Krzysztof Ju »

Na dzieje.pl pojawiła się zapowiedz publikacji z których dowiemy się więcej o kpr. Piotrze Konieczce i okolicznościach obrony placówki Straży Granicznej w Jeziorkach przed niemiecką dywersją. Ponadto grób Konieczki ma przejść pod opiekę państwa.
IPN przypomni historię kpr. Konieczki – żołnierza poległego przed atakiem na Westerplatte

Historię kpr. Piotra Konieczki, który mógł być pierwszym żołnierzem poległym podczas II wojny światowej, przypomni, dzięki przygotowywanym publikacjom, poznański oddział IPN. Grób bohatera w Śmiłowie (Wielkopolskie) ma być otoczony opieką państwa..

Piotr Konieczka był żołnierzem rezerwy, służył w plutonie wzmocnienia placówki Straży Granicznej w Jeziorkach, Komisariat SG Kaczory. Poległ 1 września 1939 roku o godzinie 1.40 w trakcie obrony urzędu celnego.

Gdy urząd zaatakowała grupa niemieckich dywersantów, załoga wycofała się z budynku. Ich odwrót osłaniał Piotr Konieczka, strzelając z ręcznego karabinu maszynowego. Według przekazów, w trakcie wymiany ognia żołnierz został postrzelony, rannego Niemcy zabili kolbami.

Jak powiedział PAP dyrektor poznańskiego oddziału IPN Rafał Reczek, bohaterski kapral i jego historia zasługują na dużo większą niż teraz obecność w powszechnej świadomości - lokalnie, w Wielkopolsce i w kraju. Instytut zapowiedział przygotowanie materiałów i opracowań poświęconych Konieczce.

"Byłoby dobrze, gdyby ta postać była lepiej upamiętniona, by była wykorzystana w lokalnych środowiskach do popularyzacji postawy patriotycznej. Historia Piotra Konieczki pokazuje, jak w naszych małych ojczyznach ludzie reagowali w chwilach próby. Jako IPN będziemy starali się przypominać tę postać" – powiedział PAP Reczek.

Dyrektor poznańskiego oddziału IPN poinformował, że po zakończeniu kwerendy materiałów archiwalnych, które dotyczą kaprala Piotra Konieczki instytut przygotuje publikacje historyczne i informacyjne.

"Jako IPN podejmiemy też starania mające na celu wpisanie jego mogiły do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski. Dzięki temu grób ten znajdzie się pod opieką państwa" – powiedział PAP Reczek.

Historycy, z którymi rozmawiała PAP, są przekonani, że śmierć Konieczki nastąpiła w trakcie działań wojennych. Świadczy o tym fakt, że po zdobyciu urzędu celnego Niemcy nie wrócili za granicę, tak jak to było w przypadku prowokacji.

W 2009 roku w Jeziorkach odsłonięto obelisk upamiętniający żołnierza. Postać Konieczki przypomina też krzyż i kamień umieszczony niedaleko miejsca, gdzie znajdował się Urząd Celny w Jeziorkach.

Piotr Konieczka był rolnikiem. Urodził się 29 kwietnia 1901 r. we wsi Czarże koło Chełmna (Kujawsko-Pomorskie). W latach 20. wraz z rodziną przeniósł się do Wielkopolski, gdzie kupił gospodarstwo rolne w Brodnej. W podlegającej komisariatowi SG w Kaczorach placówce Jeziorki służył w plutonie wzmocnienia od lata 1939 roku.

W 2010 roku prezydent Bronisław Komorowski zdecydował o pośmiertnym uhonorowaniu żołnierza Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. (PAP)


Autor: Rafał Pogrzebny
Źródło: www.dzieje.pl
Data wydania: 24 sierpnia 2021 r.
Awatar użytkownika
Krzysztof Ju
MODERATOR
Posty: 3396
Rejestracja: 23 sie 2012, 18:40
Podziękowano: 2 razy

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Krzysztof Ju »

Artykuł Piotra Tomasza o niemieckich działaniach militarnych, dywersyjnych i terrorze na ziemi nadnoteckiej na początku II wojny światowej.
77400.pl pisze:Wrzesień 1939 - czyli na Krajnie za Niemca (cz.13)

Obrazek
Funkcjonariusze Straży Granicznej podczas patrolu. Jeziorki koło Piły, 1939 rok zbiory własne autora (fotografia przekazana przez rodzinę jednego z funkcjonariuszy SG)

1 września obchodzić będziemy rocznicę najazdu Niemiec i Słowacji na Polskę. Przy tej okazji media głównego nurtu tradycyjnie będą skupione jedynie na pierwszym z wymienionych agresorów. Będzie mowa o Westerplatte i innych miejscach, w których polska obrona stawiła czoła niemieckiemu najeźdźcy. Ta narracja zapewne uzupełniona zostanie informacją o pakcie Ribbentrop – Mołotow i sowieckim ataku na Polskę w dniu 17 września. Można założyć z dużym prawdopodobieństwem, że nie pojawią się w tym dniu słowa o agresji Słowacji i Litwy, której wojska 28 października 1939 roku zajęły Wilno i część przylegających do tego miasta terenów. Podobnie pominięty zostanie temat antypolskich wystąpień ze strony mniejszości narodowych. W przypadku Krajny mowa o Niemcach. Ich zachowania niewątpliwie przypominały te, które znamy z krwawych opowieści o Wołyniu.

Główny kierunek ataku niemieckiej IV Armii nastąpił na styku Pomorza i Krajny. Wykonał go XIX Korpus Pancerny gen. br. panc. Heinza Guderiana, który posuwał się w pasie między Człuchowem a Chojnicami. Na prawo od niego (z rejonu Debrzno - Złotów) nacierał II Korpus Armijny gen. piech. Adolfa Straussa. Zadania osłonowe wobec głównego kierunku uderzenia wojsk niemieckich realizował III Korpus Armijny pod dowództwem gen. Curta Hassego (mowa o pasie Złotów – Krajenka - Piła).

Najazd wojsk niemieckich rozpoczął się o świcie 1 września 1939 roku. Znacznie wcześniej do inwazji przystąpili jednak niemieccy dywersanci. Ich celem stały się głównie polskie posterunki graniczne. Niemieccy cywile włączyli się również aktywnie w eksterminację Polaków na zajmowanych przez Wehrmacht terenach.

Stosunkowo najbardziej znanym przykładem „działalności” niemieckich bojówek jest atak na posterunek Straży Granicznej w Jeziorkach koło Piły. Wiąże się z tym heroiczna postawa kpr. Piotra Konieczki, który o godzinie 00:50 rozpoczął obronę granicy państwowej. Potwierdza to meldunek odebrany w polskim sztabie 26 DP, który nadszedł około godziny drugiej w nocy. Piotr Konieczka walczył do końca. Ciężko rannego żołnierza Niemcy dobili kolbami. Niektórzy historycy przyjmują, że był to pierwszy polski żołnierz, który poległ w wojnie obronnej 1939 roku. Warto wspomnieć, że postać kaprala Piotra Konieczki upowszechnił w przestrzeni publicznej ks. Jerzy Ptach - proboszcz parafii w Śmiłowie.

Znacznie mniej rozpowszechnioną historią jest obrona posterunku Straży Granicznej we wsi Zelgniewo. Należy wspomnieć, że miejscowość obecnie przynależy administracyjnie do gminy Kaczory (powiat pilski). Przed wybuchem II wojny światowej wieś była oddalona zaledwie o 3 km od granicy z III Rzeszą. Właśnie z tego powodu umiejscowiono w jej obrębie posterunek Straży Granicznej. Służbę w nim pełniło 7 funkcjonariuszy. Zelgniewo nie było miejscowością jednorodną pod względem etnicznym. Mieszkała tu bowiem znaczna liczba Niemców. To właśnie niektórzy z nich, wsparci swoimi pobratymcami z okolic (m.in. z Głubczyna), przystąpili do działań zbrojnych na kilka godzin przed wybuchem wojny.

Pierwszym celem ataku stały się zabudowania Franciszka Peksy, w których znajdowała się Poczta Polska. W nocy z 31 sierpnia na 1 września 1939 roku budynek został podpalony. W wyniku tego ataku rannych zostało dwóch funkcjonariuszy SG. Podobny los spotkał dom Antoniego Czuki, który był sołtysem Zelgniewa i jednocześnie prezesem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. On i jego rodzina ukryli się podczas ataku i nie ponieśli uszczerbku na zdrowiu. Tej nocy pobito również Andrzeja Burego – stróża wiejskiego, który później został zamordowany przez Niemców w niemieckim obozie koncentracyjnym w Oranienburgu. Wrzucono też granat do pomieszczenia, w którym stacjonowali członkowie Obrony Narodowej. Te wydarzenia wpisały się w atak na posterunek polskiej Straży Granicznej, który nastąpił około pierwszej w nocy. Placówki bronili funkcjonariusze SG i rezerwiści.

Bilans walk o Zelgniewo to prawdopodobnie jeden zabity po stronie polskiej (poległ Aleksander Gulczyński – syn miejscowego rolnika) i czterech zastrzelonych po stronie niemieckiej. Tajemnicą pozostaje też liczba rannych. Na tym jednak nie koniec, bo historia obrony Zelgniewa dopisała swój tragiczny epilog. Jego początek stanowi podejście sił Wehrmachtu od strony Głubczyna (w trakcie marszu żołnierze tej formacji zamordowali Kazimierza Batora ze wsi Maryniec). Dynamicznie rozwijająca się sytuacja spowodowała, że funkcjonariusz SG Szczepan Ławniczak (pochodził z okolic Ryczywołu) próbował ewakuować się na motocyklu. Na swoje nieszczęście wpadł w zasadzkę zorganizowaną przez Niemców z Zelgniewa. Poturbowany funkcjonariusz schował się w stodole. Napastnicy znaleźli go jednak i siekierą roztrzaskali mu głowę (inna relacja mówi, że został zamordowany siekierą na drodze, następnie zawleczony do stodoły). Tragiczny los dosięgnął również niektórych z tych funkcjonariuszy, którzy w miarę bezpiecznie opuścili Zelgniewo. Trafili bowiem do obozów koncentracyjnych i tam zginęli (np. Marceli Nowak). Zaskakujący jest fakt, że w październiku 1939 roku powrócili do Zelgniewa dwaj funkcjonariusze SG: Łoboda i Swiniarek. Po przybyciu zostali zatrzymani przez miejscowych Niemców, bici przez dwa dni w remizie, a następnie odesłani do Piły i oddani w ręce Gestapo. Józefowi Swiniarkowi udało się przeżyć wojnę. Antoni Łoboda został natomiast rozstrzelany przez Niemców. Egzekucja miała miejsce w Bydgoszczy 28 stycznia 1940 roku.

Należy wspomnieć, że aktywność niemieckiej ludności cywilnej, tuż przed wkroczeniem Wehrmachtu, nie ograniczała się tylko do ataków na posterunki graniczne (Jeziorki, Zelgniewo, Kaczory, Stare i in.). Miały też miejsce inne formy sabotażu. Przykładem przecinanie linii telefonicznych. Takie zdarzenie miało miejsce m.in. w Kaczorach.

Po wkroczeniu wojsk Wehrmachtu niektórzy Niemcy z Krajny włączyli się w zbrodniczą działalność w ramach tzw. Samoobrony (Selbstschutz). To właśnie na konto tej organizacji zapisano szereg mordów, których dokonano na Polakach w pierwszych tygodniach trwania II wojny światowej. Na Krajnie do rangi symbolu urosła martyrologia duchowieństwa z Górki Klasztornej. Odpowiedzialność za tę zbrodnię ponoszą m.in. cywile z Łobżenicy. Przewodził im Harry Schulz.

Członkowie łobżenickiego Selbstschutzu brali udział m.in. w rozstrzeliwaniu polskich patriotów w Paterku koło Nakła nad Notecią. W zasadzie słowo „rozstrzeliwanie” stanowi zbytnie uproszczenie. Dowodzą tego protokoły z ekshumacji, które odbyły się od 2 do 7 lipca 1945 roku. W dokumentach mowa, że ofiary miały połamane żebra i rozbite głowy. Wskazuje to jednoznacznie, że zostały zamordowane poprzez uderzenie tępym narzędziem. Co więcej, wydobyto 16 korpusów bez czaszki. Powody? To pytanie pozostaje otwarte. Warto w tym kontekście przytoczyć fragment z książki ks. Zachariasza Kruża „Swastyka nad Górką Klasztorną”. Mowa w nim bowiem o Niemcu nazwiskiem Wembler, który rzekomo miał się chwalić, że rozpłatał szpadlem głowę jednej z sióstr zakonnych.

Zbrodniarzom pochodzącym z Łobżenicy i najbliższych okolic przypisuje się dokonanie 186 morderstw. Nie ulega wątpliwości, że jest to niepełna liczba. Katów z Łobżenicy cechowało przy tym ogromne zwyrodnialstwo. Przykładem kaźń Anny Jaworskiej (z domu Nowicka). Kobieta przyszła na świat w miejscowości Skic koło Złotowa. Przed wojną mieszkała w Liszkowie (gmina Łobżenica). Właśnie w tej miejscowości została wraz z mężem Antonim aresztowana przez Niemców. Początkowo małżeństwo przetrzymywano w biurach obszarnika von Witzlebena i poddawano torturom (m.in. Annie wlewano wrzątek do ust, Antoniemu zaś wybito wszystkie zęby). Następnie 22 listopada przewieziono ich do Górki Klasztornej. Na terenie tego najstarszego Sanktuarium Maryjnego w Polsce, Anna Jaworska została rozerwana żywcem przez grupę Żydów. Stało się tak z rozkazu Harrego Schulza. Naocznym świadkiem tego bestialskiego wydarzenia był Jan Topór, który cudem uniknął śmierci. To właśnie on po wojnie stwierdził, że jedną z przyczyn tak bestialskiego potraktowania Anny Jaworskiej było wykrycie przez nią, jak młodzież niemiecka z okolic Łobżenicy organizowała się przeciwko Polsce (odbywali ćwiczenia z bronią, która ukryta była na cmentarzu). Śmierć z rąk niemieckich sąsiadów poniósł także Antoni Jaworski, który został rozstrzelany. Tego dnia zamordowano także grupę innych osób. Ponownie należy przytoczyć fragment powojennych zeznań Jana Topora, w których mówił m.in., że Harry Schulz trzymał małe dzieci za nóżki w lewej ręce i strzelał do nich w główkę z browninga. Widział też jak jedna z kobiet urodziła tuż przy wykopanym dole dziecko. Harry Schulz kopnął nowo narodzone dziecko do grobu, a matkę zaraz potem zastrzelił.

Polacy byli bestialsko mordowani przez swoich niemieckich sąsiadów zgrupowanych w lokalnych formacjach Selbstschutzu także w wielu innych miejscach na Krajnie. Najbardziej masowy charakter miały zbrodnie dokonane w Karolewie (powiat Sępólno Krajeńskie). We wspomnianym majątku zamordowanych zostało w około 2000 osób (według ustaleń IPN, co najmniej 1781). Oczywiście są to dane szacunkowe. Eksterminacją kierowali Niemcy z Więcborka: Herbert Ringel (z zawodu tapicer) i Karl Friedrich Marquardt (z zawodu stolarz). Ich pomocnikami byli głównie okoliczni Niemcy. Mowa o przedstawicielach różnych grup społecznych. O umieszczeniu Polaków w obozie decydowali między innymi: Herman Lütke von Ketelhodt właściciel majątku Sośno, Hans Jurgen Fritz von Wilckens właściciel majątku Sypniewo, Werner Foedisch właściciel majątku Rogalin, Ernest Karl Wolter pastor w Więcborku oraz miejscowi volksdeutsche. Adaptacji zabudowań Karolewa na potrzeby obozu dokonał rządca majątku Otto Karl Bonin.

Więźniowie przetrzymywani byli w pałacowych piwnicach oraz w budynkach gospodarczych majątku. Posadzka w piwnicach była celowo wysypana potłuczonymi butelkami. Miało to zwiększyć cierpienie osadzonych. Nie była to jednak jedyna tortura. Powszechne było np. bicie uwięzionych. Używano w tym celu m.in. stalowych sprężyn, zaszytych w skórze kul ołowiu lub łańcuchów okręconych drutem kolczastym. Rodzajem szykany była też niewolnicza praca świadczona na rzecz okolicznych Niemców. Przeznaczeni na śmierć Polacy byli z reguły rozstrzeliwani. W tym celu wyprowadzano ich z zabudowań majątku Karolewo do pobliskiego lasu. Drogę do miejsca kaźni z reguły przemierzali biegiem. Celem tego zabiegu było doprowadzenie ofiar do skrajnego wyczerpania. Śmierć była zadawana również za pomocą silnych uderzeń w głowę oraz odrąbywanie jej łopatą. Zamordowanych chowano w wykopanych trzech rowach.

Zdecydowana większość oprawców z Krajny uniknęła poniesienia odpowiedzialności za swoje czyny. Czasami działo się to z dość kuriozalnych powodów. Przykładem Otto Jankowski (właściwe nazwisko Otto Schulz), który 23 lutego 1946 roku został zatrzymany przez PUBP w Wyrzysku i osadzony w tamtejszym areszcie. 25 maja 1946 roku budynek ten na moment przejęli członkowie Antykomunistycznego Podziemia. W wyniku tej akcji uwolniono m.in. Polaków prześladowanych przez komunistów. Przy okazji opuścił je również mówiący po polsku Otto Jankowski, który prawdopodobnie przedostał się do RFN. Warto podkreślić, że w tym kraju swój żywot kończyło wielu niemieckich zbrodniarzy, często ciesząc się autorytetem do ostatnich swoich dni. Zdecydowana większość niemieckich oprawców z Krajny nie stanęła więc przed sądami. Były jednak wyjątki od tej zasady. Przykładem Harry Schultz, którego przypadkowo zauważył Antoni Warpiński – mieszkaniec Kościerzynki koło Łobżenicy. Jego donos sprawił, że 3 sierpnia 1953 roku Schultz został aresztowany (ukrywał się na terenie Szczecina), skazany na karę śmierci i powieszony (2 lutego 1954).

Czy na Krajnie żyli także inni Niemcy, którzy nie ulegli sloganom lewicy nazistowskiej i w 1939 r. zachowali się lojalnie wobec władz II RP oraz Polaków? Chciałbym poznać i opisać takie przypadki. Zakładam bowiem, że i tu mógł żyć człowiek podobny do niemieckiego pastora Helmuta Boecklera, który administrował parafią ewangelicką w Górnej Grupie. Uratował on od śmierci ks. Alojzego Ligudę - rektora Domu Misyjnego w Górnej Grupie koło Świecia. Niestety, na razie znam tylko osoby pokroju pastora Ernsta Karla Woltera (komendant Selbstschutzu w Więcborku) oraz niemieckich kobiet z Kreis Flatow, które zachęcały do kastracji księdza Swinarskiego Poraja z Czarnkowa – więźnia niemieckiego obozu w Lipce Krajeńskiej.



Piotr Tomasz

Zapraszam do kontaktu. Takż nadsyłania wspomnień krewnych i innych materiałów.

Mój e-mail: gp-zlotow@wp.pl



źródła:

Zbiory własne autora

Postanowieniu IPN sygn. akt: S 8/11/Zn z dnia 22. 09. 2014 roku o hitlerowskim obozie zagłady w Karolewie i jego ofiarach i katach, http://gazetawiecborska.eu/

T. S. Ceran, Paterek 1939, Bydgoszcz – Gdańsk – Warszawa 2018

ks. Zachariasz Kruże, Swastyka nad Górką Klasztorną, Górka Klasztorna 1987

Z. Szymankiewicz, Mogiła kpr. Piotra Konieczki w Śmiłowie, Kronika Wielkopolski, Poznań 1992

T.S, Ceran, Zbrodnia Pomorska 1939, Bydgoszcz – Gdańsk – Warszawa 2019

W. Rezmer, Armia "Poznań" 1939, Warszawa 1992

W. Stanisławski, Napad na placówkę, Tygodnik Pilski nr 37, 13 września 1987


Źródło: www.77400.pl
Data wydania: 27 sierpnia 2021
Awatar użytkownika
Aragorn
MODERATOR
Posty: 1365
Rejestracja: 14 kwie 2005, 17:22
Lokalizacja: Piła- Ringstraße
Podziękowano: 1 raz

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Aragorn »

Zelgniewo - przeszłość odległa i całkiem niedawna pisze:
Historia na wyciągniecie ręki!

Rok 2024 otwieram wspaniałą wiadomością. Dziś bowiem oficjalnie i z dumą informuję, że dzięki wsparciu finansowemu pana Brunona Wolskiego, burmistrza Miasta i Gminy Kaczory, ukazała się długo wyczekiwana publikacja pt. „Pierwsza linia obrony – 1939. Historia Placówki Straży Granicznej w Zelgniewie na tle wojennych losów miejscowości i okolic”, do której przedmowę napisał kpt. Straży Granicznej dr Mariusz Urban.

Wspólnie z panem Krzysztofem Knychem pochyliliśmy się nad wieloma zagadnieniami, dla których wspólnym mianownikiem jest przedwojenne Zelgniewo. Po pierwsze, odtworzyliśmy dokładny przebieg wydarzeń z udziałem funkcjonariuszy Straży Granicznej i mieszkańców Zelgniewa, które to miały miejsce tragicznej nocy poprzedzającej wybuch II wojny światowej, jak i poranka tego światowego konfliktu zbrojnego. Nie ograniczyliśmy się tylko do nakreślenia historii jednego dnia czy życiorysów kilku osób. Po drugie bowiem, w naszej książce odnaleźć można biogramy strażników służących w ościennych placówkach, a będących kolegami zelgniewskiej załogi. Po trzecie, opisujemy strukturę formacji, działalność i trudy granicznej służby. Po czwarte, opowiadamy autentyczne historie poszczególnych mieszkańców wsi. Czytelnikom dajemy choćby sposobność prześledzenia, jak wyglądały w 1945 r. powroty do domu po latach wojny.

Wszystko to na 130 stronach bogato ilustrowanych fotografiami z tamtych lat. Pracowaliśmy na oryginalnych materiałach pochodzących z państwowych archiwów. Bezcennymi były także osobiste spotkania z mieszkańcami wsi i gminy. Ta publikacja to swoista podróż w czasie - w lata 20. i 30. XX wieku. To prawdziwe, często dramatyczne historie dawnych mieszkańców naszych terenów, których potomkowie żyją do dziś wśród nas.

Mam nadzieję, że niebawem będę miała możliwość, by zaprosić na spotkania autorskie, o terminie których obiecuję z wyprzedzeniem poinformować.

Dorota Malińska-Janaś

415122284_378771034543069_6943292587869911768_n.jpg
415205123_378769844543188_307025976498900088_n.jpg
415992052_378769411209898_7542744605694229559_n.jpg
415995741_378769441209895_3666916805521130473_n.jpg
416016144_378769407876565_6259446011454089493_n.jpg


Źródło: www.facebook.com/profile.php?id=100072305251130
Data wydania: 2 stycznia 2024
Awatar użytkownika
Krzysztof Ju
MODERATOR
Posty: 3396
Rejestracja: 23 sie 2012, 18:40
Podziękowano: 2 razy

Re: Działania wojenne na pilskiej ziemi

Post autor: Krzysztof Ju »

Zdjęcia 2. Kp. M.G. Btl. 8 (2. Kompanie Maschinengewehr-Bataillon 8) tuż przed wojną i w pierwszych dniach kampanii wrześniowej 1939 r. Nazwa jednostki przypisana przez sprzedawcę na aukcjach eBay, prawdopodobnie na podstawie tekstu na nagrobku widniejącym w ostatnim zdjęciu. Fotografie wykonano w Motylewie, Zawadzie nad Dolaszewem i w Krajence. W ofercie sprzedawcy są inne zdjęcia przypisane do tej jednostki i wg podpisów na rewersie dalszy szlak bojowy mógł iść przez Bydgoszcz, Solec Kujawski, Łąck, Gąbin i Sanniki.

Bau von Drahthindernissen, Küddowtal bei Schneidemühl, August 1939.
Bau von Drahthindernissen, Küddowtal bei Schneidemühl 1a.jpg
Bau von Drahthindernissen, Küddowtal bei Schneidemühl 1v.jpg
Bau von Drahthindernissen, Küddowtal bei Schneidemühl 2a.jpg
Bau von Drahthindernissen, Küddowtal bei Schneidemühl 2v.jpg

https://www.ebay.de/itm/226211534553
https://www.ebay.de/itm/226211534144


Oblt v. Arnim in Springberg Zawada.
Oblt v. Arnim in Springberg Zawada 1a.jpg
Oblt v. Arnim in Springberg Zawada 1v.jpg

https://www.ebay.de/itm/226211535395


Zugführer in Krojanke Krajenka.
Zugführer in Krojanke Krajenka 1a.jpg
Zugführer in Krojanke Krajenka 1v.jpg

https://www.ebay.de/itm/226211536585


Feldküche kocht, Krojanke Krajenka.
Feldküche kocht, Krojanke Krajenka 1a.jpg
Feldküche kocht, Krojanke Krajenka 1v.jpg

https://www.ebay.de/itm/226211536023


Wäsche in Krojanke Krajenka.
Wäsche in Krojanke Krajenka 1a.jpg
Wäsche in Krojanke Krajenka 1v.jpg

https://www.ebay.de/itm/226211536308


Grab von Uffz Hagendorf in Krojanke.
Grab von Uffz Hagendorf in Krojanke 1a.jpg
Grab von Uffz Hagendorf in Krojanke 1v.jpg

https://www.ebay.de/itm/226211533637
ODPOWIEDZ

Utwórz konto lub zaloguj się, aby dołączyć do dyskusji..

Musisz być zarejestrowanym użytkownikiem, aby móc opublikować odpowiedź.

Utwórz konto

Zarejestruj się, aby dołączyć do Nas!
Zarejestrowani użytkownicy, mają dużo więcej przywilejów, związanych z użytkowaniem forum.
Rejestracja i korzystanie z forum jest całkowicie bezpłatne.

Zarejestruj się

Zaloguj się