Dawna Piła

@admin

Aby nie "zaśmiecać" tego wątku proponuję utworzenie nowego o tytule np. "Mapa fortyfikacji w okolicach Piły" i przenieść tam wpisy zaczynając od dzisiejszego godzina 04:18.


/ EDIT REDAKTOR: Temat z mapą fortyfikacji jako nowy wątek wydzielono z wątku Walki o Piłę 1945 /

Dziękuje za wydzielenie tematu.

Piszę (kiedyś skończę) artykuł oparty na źródłach o pozycji pilskiej w 1938 r., heńku wzór 1938 i zwiadzie inżynierskim z 1949 roku. Pomyślałem, że fajnie by było zrobić mapę pozycji z 1938 r. plus okopy z 1944 r. Jeden jpg z powodu wielkości chyba bym nie mógł wygenerować, ale w częściach dało by radę.

Widzę, że jest potencjał na inny projekt.
Rysuję mapy w bezpłatnym programie Qgis na kompie, ale projekty można odpalać na telefonach z androidem w QField.

W załączeniu pliki dla Giżyckiego Rejonu Umocnionego w okolicach Siedliska i podobnie mogłaby wyglądać mapa okolic Piły.

Można stworzyć podobną mapę, powiedzmy dostępną free dla zalogowanych użytkowników tego forum.

Potrzebuję tylko danych szczegółowych, niedostępnych z warstwy Lidar geoportalu.

Zdjęcia schronu z Motylewa przy ul. Jastrzębiej wykonane w marcu 2023 roku. Schron skierowany na most, na którym przebiegała granica państwowa.



I obiekt znajdujący się po drugiej stronie drogi.



Pozdr.

Fortyfikacje naszego miasta, tutaj mowa o Przedmościu Piła, skrywają dwa istotne fakty.
1. Dwa obiekty, ze wszystkich wybudowanych przed 1939 rokiem, odbiegają swoją budową od pozostałego standardu stanowisk typu Heinrich. Są to: stanowisko ogniowe w piwnicy budynku Geowita nad jeziorem Płotki oraz stanowisko ogniowe Motylewski Most. Cechami odróżniającymi te dwa obiekty są: konstrukcja, maskowanie (piwnica, budynek gospodarczy) oraz profil strzelnicy. Bardzo ważne dla nas jest to, iż tego typu obiekty, budowano na linii Tirschtiegelstellung (Trzcielska Pozycja Przesłaniania), prace budowlane trwały tam od 1937 do 1939. Zarówno w przypadku Trzcielskiej Pozycji Przesłaniania i Przedmościa Piła, w schronach umieszczano płytę pancerną 422P01.
Drugi ciekawy fakt jest taki, iż płyta pancerna 422P01 w schronie Heinrich na śluzie Nowe, posiada sygnaturę 1937. Obiekt znad rzeki Noteć, ma bardzo ciekawą historię zachowania pancerzy. Swego czasu opowiadał ją stary śluzowy, który mieszkał w budynku obok schronu, mieliśmy okazję posłuchać. Swoją drogą wszystkie trzy przypadki omawianych obiektów (Geowita, Motylewski Most, śluza Nowe) były maskowane w budynkach. Może to wskazywać wcześniejszy okres budowy. Jak wiadomo postanowienia Traktatu Wersalskiego zakazywały Niemcom budowy fortyfikacji w strefach przygranicznych.
W związku z powyższym, powinniśmy używać opisu Przedmoście Piła 1937/39. Co o tym sądzicie?
Polecam zapoznanie się z fortyfikacjami Pozycji Trzcielskiej, a w szczególności odcinka w Puszczy Noteckiej. W okolicach wsi Wiejce znajduje się nie lada gratka. Są to zachowane elementy drogowej zapory przeciwpancernej.


Pozycja Trzcielska 1937/39 https://pl.wikipedia.org/wiki/Pozycja_Trzcielska


Przedmoście Piła, budynek Geowity.
https://www.facebook.com/photo/?fbid=13 ... 2207520000

Sponsorem tego wpisu będzie fraza "według mnie" wymiennie z "prawdopodobnie"...

"powinniśmy używać opisu Przedmoście Piła 1937/39"?

Według mnie - nie.

Marcin Dudek w swoim klasycznym artykule opisuje 4 dokumenty:
- 04.12.1937 - plan budowy umocnień stałych wokół Piły w roku 1938;
- 17.12.1937 - zmiana koncepcji na budowę pozycji polowej - heńki z betonu ubijanego na blasze falistej z płytą 422P01 i drzwiami 17P7;
- 23.04.1938 - zatwierdzenie nowego planu budowy;
- wiosna 1939 - konferencja podsumowująca rozbudowę Przedmościa Piła w roku 1938.

Dwa środkowe znalazłem i dam w tłumaczeniu w artykule.

Według mnie całość pozycji na wschód od Piły (czyli wolnostojące heńki) została wykonana w sezonie budowlanym 1938.

Co do takich ceglanych wynalazków z płytą stalową jak schron czy dwa w Motylewie i te z pozycji trzcielskiej, to datą krańcową według mnie jest podpisanie rozkazu ataku na Polskę Fall Weiss w marcu 1939 r, a z drugiej strony połowa 1938 roku. Czy mierzyłyście rozstaw śrub pod płytę w Motylewie, czy to była na pewno 422P01, czy np starsza płyta 2 centymetrowa, którą już wcześniej jako za słabą wrzucano do schronów pod Giżyckiem jako płytę obrony wejścia zalewając wizjer betonem?

Co do obiektu Geowita zwanym strażnicą Grenzschutzu. Na mapach niemieckich go nie ma, w 1939 to raczej powinien być Grenzwacht. W 1937 r. wydano wytyczne do budowy izb bojowych w budynkach celnych Ausbau von Zollbauten zu Kampfanlagen. Na Kociewiu zwane fonetycznie colbudy. W załączeniu rzut izby bojowej z betonu w takim budynku. Może to był budynek celny, Zollboude jest oznaczona na mapie niemieckiej na szosie bydgoskiej, aktualnie górka na pn od drogi. Reasumując według mnie izba była tu wybudowana pewnie w 1937 r,. być może w już wcześniej istniejącym budynku.

Sygnatura wybita na płycie przy śluzie świadczy o dacie produkcji, a nie zamontowania.

Izba bojowa w zollamcie.

Jako "poczekadło" wrzucę linka do starych materiałów z 2005 roku. https://dawna.pila.pl/dp/twierdza_2.html

Wszystkie inne linki są wygaszone.

Pracuje nad konkretnymi danymi gps schronów. Niebawem zobaczycie.

Pozycje mogą być w dowolnej formie: kml/kmz, gpx, wpt, csv, shp, tabelka w excelu lub w wordzie, na stronie www...

Posiadam chyba w formacie wtp? Nie jestem pewien. Dzisiaj wrzucę. Na 100 procent zostały zapisane urządzeniem o nazwie "Aventura" https://encrypted-tbn0.gstatic.com/imag ... AG6gQ&s=10

Fajnie, że temat z fortyfikacjami Piły i okolic ruszył do przodu.
Tak jak napisał Słowianin prace trwają.

Mi taki pomysł wpadł na początku tego roku 2026 pośród innych projektów jako dodatek, aby zebrać to wszystko do kupy i opracować. Co rad jestem, że będą przez Pavvlo udostępnione wszystkie pozycje współrzędnych pozycji bunkrów. Zapewne również skorzystam, co nie oznacza, że sam już co nieco zadziałałem będąc w terenie oraz wykorzystując lidara oraz ortofotomapy.
Wstępny plan miałem wygenerować do współrzędnych
- EPSG2180
- EPSG4326
- WSG84
- pinezki mapy Google.

Całość wrzucić na mapę wraz z transzejami i rowami przeciwczołgowymi.
Dla przykładu wrzucam małą cząstkę opracowaną roboczo w Qgis.


Cieniowanie w siatce 1m x 1m.


Mapa 2866_Schneidemuehl_IX.1944_UW http://igrek.amzp.pl/details.php?id=11780364

Myślę o czymś bardziej szczegółowym. W postaci cyfrowej, którą można dowolnie powiększać, myślę, że się sprawdzi.
Formatowanie, pozycje i nazwy obiektów tymczasowe.
Na razie rysuję okopy.
Uwaga ogólna:
1. Coś brakuje takowych okopów po zachodniej stronie miasta, kilka dookrężnych punktów oporu na kierunku pn-zach. Zakopali po wojnie, czy nie było?
2. Brak rozbudowy zewnętrznej linii na wschód od miasta, kilkanaście kilometrów rowu ppanc, niekiedy tylko rozpoczętych, jedna, mała pozycja okopów na południu, być może już z pozycji Noteci, której też tylko rowy ppanc widzę.

Fragment drugiego wydania Mapy fortyfikacji w Polsce Jacka Biesiadki, które niestety się nie ukaże.

Po zachodniej stronie miasta większość fortyfikacji polowych to były właśnie takie okrężne punkty oporu. Najlepiej zachowane są na górze Dąbrowa 207,1 m n.p.m. i w okolicy Skrzatusza. Od schematu okrężnych punktów oporu, odbiegają fortyfikacje polowe w okolicy wsi Łomnica. Znowuż w okolicy Białej, Radolina, na ortofotomapach widać ostatnio zarysy zasypanych na polach transzei Pilskiej Pozycji Polowej. Miło, że temat ruszył. Być może teraz uda się dokończyć opracowanie w kwesti pilskich fortyfikacji. W ostatnim czasie przybyło dużo nowych ciekawych informacji. 20 lat temu, tylko nieliczni wierzyli, że w naszych lasach jest jeszcze coś do odkrycia. Dla zdrowego klimatu rozmowy przesyłam małą migawkę z prac porządkowych jakich podejmowaliśmy się prywatnie w wolnym czasie. Efektem tych prac było odkrycie kabla łącznościowego przy jednym z Heńków. W planie mamy nanieść azymuty ogniowe dla stanowisk MG-Stand Heinrich, być może będzie to na następnej wycieczce po fortyfikacjach. Ekipa z PMW jest biegła w tego typu imprezach.

Schron nr 13 + Ringstand58c, mapa w opracowaniu "Pozycja Pilska" Marcin Dudek. Rok 2006.

Wg opracowania J. Miniewicz i B. Perzyk "Wał Pomorski", Warszawa 1997, s. 64, prace nad zachodnim pierścieniem twierdzy tylko rozpoczęto i zostały przerwane przez zimę i ewakuację okolicznej ludności. Gdzie takie prace wykonano i czy zachowały się jakieś ślady? W opracowaniu nie znalazłem informacji albo przeoczyłem je. Na tej samej stronie autorzy opisują jakie były plany:

Wpływ na koncepcję umocnień miały trzy kompleksy wzgórz (ok. 200 m n.p.m.) panujące nad miastem, położonym w dolinie Gwdy (ok. 80 m n.p.m.) - wzgórza pod Dąbrową (9 km na zachód od miasta) oraz zamykające dolinę Noteci pod Miasteczkiem Krajeńskim (17 km na wschód od centrum) i pod Chodzieżą (21 km na płd.-zach. od centrum). Planowano budowę pierścienia obronnego wokół miasta, który od strony wschodniej oparty byłby na istniejącym przedmościu pilskim, a z tyłu przechodziłby przez wzgórza Dąbrowa. Od strony południowej miało być dołączone przedmoście na Noteci wokół Ujścia oparte lewym skrzydłem o wzgórza pod Chodzieżą. Od strony wschodniej drugie wielkie przedmoście na Gwdzie dotykałoby prawym skrzydłem do Noteci, na wzgórzach koło Miasteczka Krajeńskiego. Oba te przedmościa miały utworzyć wraz z pierścieniem wokół miasta zwarty obwód obronny twierdzy Piła, liczący około 30 km średnicy. Wewnątrz tego obozu warownego było miejsce dla zgrupowania wojska osłaniającego kierunek berliński, na odcinku pomiędzy Piłą a Poznaniem.

Obok załączyli mapkę ilustrującą te plany z podpisem: Mapa umocnień twierdzy Piła z podziałem na odcinki obrony, wg stanu na 23.1.1945 r. A - mosty przygotowane do wysadzenia; B - wykonane umocnienia polowe, osłonięte pasem przeszkód drutowych (głównie pilska pozycja polowa); C - przedmoście Piła z 1939 r.; D - umocnienia wytyczone w terenie, miejscami rozpoczęte. (WIH).



Nad mapką jest fragment z dokumentu podpisany "Anlage zu Festungskommandant Schneidemühl Abt. Ia Nr. 101/459 Kabs. vom 23.1.45". Czy ktoś wie co to za dokument i jak do niego dotrzeć? Autorzy opracowania jako źródło podali jedynie "WIH" - skrót od Wojskowego Instytutu Historycznego, który później przekształcono w Wojskowe Biuro Badań Historycznych (WBBH) i po rozwiązaniu w 2009 r. zbiory trafiły do Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie (CAW). Prawdopodobnie dokument może być w jednej z dwóch kolekcji akt WBBH w zasobie CAW: IX.7 - Armia Niemiecka albo IX.10 - II wojna światowa.

Janusz Miniewicz obronił doktorat "Polskie fortyfikacje na pograniczu Śląska w latach 1933-1939" w 1980 r. właśnie w Zakładzie Historii Wojskowej do 1939 r. Wojskowego Instytutu Historycznego, pewnie miał pełny wgląd do archiwum i w czasie kwerendy mógł zebrać materiały do historii fortyfikacji niemieckiej.
Korzystanie z CAW jest dość trudne z powodu ograniczonej liczby miejsc w czytelni i ograniczonej liczby teczek dziennie. By prowadzić badanie dobrze jest mieszkać w Warszawie i mieć czas lub mieć kasę z grantu naukowego na nocleg w okolicy.
Parę lat temu wrzucili sporo skanów teczek, ale ciekawe z fortyfikacyjnego względu są raczej tylko w zespole Oddziału II WP, a i tu są skany tylko części teczek.
Zdaje się, że w sieci nie ma inwentarzy wszystkich zespołów, są dostępne tylko w formie książkowej w czytelni.
Czy kiedyś jeszcze coś wrzucą do sieci nie wiem.

Prawie skończyłem rysować okopy. Kolor czerwony - rów ppanc, grynszpan - okopy niemieckie. Na południu okopy na wzgórzach ograniczających pradolinę Noteci, Na północy dochodzą do Pozycji Pomorskiej pod Wałczem, Na wschodzie koło linii umocnień z 1938 roku, linia zewnętrzna właściwie tylko rów. Na zachodzie właściwie tylko wzgórza pod Dąbrową.