Literatura na temat Piły

[adam]

Pozycję tą nabyłem dwa miesiące temu na wyprzedaży książek w jednej z bibliotek na Westfalii, zadzwonię i zapytam czy może jeszcze tą książkę posiadają.

[ziolek]

Przy okazji gorących wydarzeń politycznych na Ukrainie pojawiła się mała wzmianka o Pile. Jeden z Ukraińców wyznaje, iż ma rodzinę w Pile.

http://fakty.interia.pl/raport-zamieszk ... ampaign=wd

Miło, że ktoś uważa rzeczywistość w jakiej my Polacy żyjemy za normalna i szkoda, że ten pogląd nie jest zgodny z prawdą.

[Krzysztof Ju]

Owszem mogę podać linka oto on:
http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmeta ... 5&dirids=3

Książka Max Reichardta "Schneidemuehl; Die Hauptstadt der Provinz Grenzmark Posen-Westpreussen" w pliku PDF oraz w plikach JPG spakowane do ZIPa. Pod powyższym linkiem publikacja jest dostępna w formacie DJVU, dość kłopotliwym w korzystaniu, więc dla wygody własnej i użytkowników, przekonwertowałem książkę na obrazki i dalej do PDFa.


PDF (61 MB)
https://www.dropbox.com/s/5t99nj0i3h58e ... eussen.pdf

JPG w ZIP (311 MB)
https://www.dropbox.com/s/l3wuts8gcujy6 ... eussen.zip


Pierwsze strony publikacji do podglądu:

[Krzysztof Ju]

Sprawdzałem dzisiaj co można znaleźć o dawnej Pile poprzez Federację Bibliotek Cyfrowych, czyli wyszukiwarkę polskich bibliotek cyfrowych. Wszystko o tej wyszukiwarce rozwijanej już od 7 lat można przeczytać na stronie projektu natomiast tutaj o tym jak z niej korzystać.

Po wpisaniu "Schneidemühl" i "Piła" wyskakują różnego rodzaju zdigitalizowane materiały o naszym mieście. Przedstawię jeden z najciekawszych a do wyszperania i opisywania reszty interesujących dokumentów zapraszam forumowiczów :)

Ale jeszcze kilka uwag przy korzystaniu z wyszukiwarki i przy przeglądaniu dokumentów. Pierwsza uwaga jest taka, że wyniki wyszukiwania podzielone na kilka stron po jakimś czasie jakby się gubią (wygasa sesja?) i trzeba jeszcze raz wpisać poszukiwane słowo. Druga sprawa to przeglądanie dokumentów: większość zdigitalizowanych zasobów bibliotek i archiwów jest w formacie DJVU. Do przeglądania tego typu plików warto zainstalować program i wtyczkę do przeglądarki LizardTech DjVu Browser http://www.djvu.com.pl/download.php Kolejna uwaga dotyczy eksportowania plików z DJVU do obrazka lub innego typu pliku i na szczęście można to zrobić w wspomnianym programie (Menu/Plik/Eksportuj do pliku). Można sobie też wygooglać inne programy lub zrobić to online bez programów - w Google wpisujemy "djvu to jpg" albo "djvu convert online". Ostatnia uwaga jest taka, że publikacje z biblioteki cyfrowej można pobierać na dysk (zazwyczaj po zamknięciu okienka prezentacji publikacji w lewym górnym rogu jest rubryka z opcją "Pobierz") i z mnóstwa plików trzeba znaleźć ten, który do przeglądarki DJVU załaduje całą publikację i w przypadku poniższej publikacji był to plik "Reg_I_50537" na samym dole rozpakowanego folderu.

A teraz do rzeczy: w wynikach wyszukiwania "Schneidemühl" wyszperałem przewodnik turystyczny po Marchii Granicznej Poznań-Prusy Zachodnie opracowany przez Richarda Frase w 1931 roku. Autor przewodnika, to nie był byle kto, bo pilski konserwator przyrody, przyrodnik i współtwórca rezerwatu Kuźnik. Informacje o nim zgromadził u siebie Rafał Ruta. Książkę zdigitalizowała Zielonogórska Biblioteka Cyfrowa na podstawie egzemplarza z zielonogórskiej biblioteki publicznej, który przed wojną znajdował się w księgozbiorze katolickiej szkoły gminnej przy ul. Kilińskiego (vide pieczątka na karcie tytułowej). Poniżej wybrane strony z przewodnika.


Strona tytułowa przewodnika i dwie przedmowy:

Spis treści:

Pierwsze trzy strony rozdziału o Pile:

Mapka Piły (w większej rozdzielczości):

Wszystkie zdjęcia Piły i okolic z tej publikacji:

Dla zrozumienia niemieckich opisów sześciu ostatnich zdjęć: Königsblick = Kalina, Stöwen = Stobno, Schneidemühler Hammer = Kuźnica Pilska/Kuźnik, Naturschutzgeb[iet] = rezerwat przyrody, Küddow = Gwda. Skąd pochodzą poszczególne zdjęcia - napisano na stronie 256 przewodnika.

[Krzysztof Ju]

Zapraszam wszystkich do szperania informacji o Pile w Google Books i Google Scholar.

Pierwsze narzędzie od Google, jest globalną biblioteką/księgarnią gromadzącą i udostępniającą w różnym stopniu, chyba największą ilość książek i innych tekstów na całym świecie. Więcej o Google Books przeczytacie na stronie projektu.

To dzięki Google Books udało się znaleźć sensacyjne informacje o Felixie A. Sommerfeldzie, który był z urodzenia Pilaninem i w pierwszych dekadach XX wieku działał jako szpieg niemieckiego wywiadu. Po wpisaniu w wyszukiwarkę "Schneidemuehl", "Schneidemuhl", "Schneidemühl", "Piła" można znaleźć dużo pozycji, które zawierają informacje o dawnej Pile. Najczęściej są to tylko wzmianki, ale bywają też konkretne informacje jak np. materiały źródłowe do polsko-niemieckich napiętych stosunków na obszarach pogranicznych w okresie międzywojennym w pracy zbiorowej "Deutsche und Polen zwischen den Kriegen / Polacy i Niemcy miedzy wojnami" albo biogramy i przeżycia oraz zdjęcia (!) Pilan, wyznania Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (inaczej mormonów), podczas drugiej wojny światowej przewijające się w książce "German Saints at War" Roberta C. Freemana.

Drugie narzędzie od Google to wyszukiwarka tekstów naukowych i częściowo przeglądarka powiązań między tekstami, czyli jaki tekst do którego się odnosił (cytowania), do jakiej edycji (wersje) lub jakie teksty są podobne (powiązania). Pełne możliwości Google Scholar opisano na stronie projektu.

[mih]

Od pewnego czasu, dostępny jest nowy album o Pile, wydany przez Urząd Miasta. Ciekawe jest wykorzystanie m.in. prac naszego kolegi Jana Szwedzińskiego (autora dwóch znanych projekcji "Piła prawie wczoraj" oraz "Moje Miasto, Nasza Piła"). Kilka prac możemy zobaczyć też na naszej stronie: http://www.dawna.pila.pl/galeria/szwedzinski.php

Orientuje się może ktoś czy i gdzie można jeszcze zakupić ten album?


PS. I ciekawostka - szukając materiałów o pilskich fotografikach sięgnąłem po: Kronika-Wielkopolski-Nr-2126/458
Co sam artykuł równie interesująca jest cena tej i kilku innych kronik, w których poruszane są pilskie tematy: 1,05 zł

[Krzysztof Ju]

Wyszukiwarka Archives Portal Europe udostępnia informacje na temat materiałów archiwalnych z różnych krajów europejskich. Portal http://www.archivesportaleurope.net dla hasła "Schneidemühl" i "Piła" wykazuje kilkaset pozycji archiwalnych z archiwów polskich, niemieckich, holenderskich i belgijskich.

[Krzysztof Ju]

W powieści Zbigniewa Kiwki pt. "Śmierć przychodzi nocą" opublikowanej nakładem Wydawnictwa Poznańskiego w 1963 roku, przewija się ponoć kilkakrotnie w fabule Piła w kontekście walk o Pomorze i w perspektywie niemieckiej strony konfliktu.

[Krzysztof Ju]

W Internetowym Polskim Słowniku Biograficznym http://www.ipsb.nina.gov.pl, przy haśle o Albercie Steuerze, niemieckim duchownym i filozofie, jest wzmianka o czasopiśmie wydawanym w międzywojennej Pile.

(...) w l. 1920–39 opublikował wiele artykułów i recenzji na łamach ukazujących się w Polsce czasopism niemieckojęzycznych: „Deutsche Blätter in Polen” (Poznań), „Deutsche Wissenschaftliche Zeitschrift für Polen” (Poznań), „Posener Tageblatt” i „Stimme der Heimat” (Tczew) oraz polskojęzycznych: „Miesięcznika Kościelnego dla Archidiecezji Gnieźnieńskiej i Poznańskiej” i „Przeglądu Teologicznego” (Lwów), a także wydawanych w Niemczech: „Der Johannesbote” (Piła), „Literarischer Handweiser” (Freiburg) i „Theologische Revue” (Münster).

[Krzysztof Ju]

Na odświeżonej stronie www Heimatkreis Schneidemühl e.V. pojawiły się nowe materiały:
* prawie wszystkie numery miesięcznika "Deutsch Kroner und Schneidemühler Heimatbrief" z lat 1957-1960
http://www.schneidemuehl.net/heimatbrief.html
* dokumenty ze księgozbioru stowarzyszenia
http://www.schneidemuehl.net/bucherei.html

[Krzysztof Ju]

W tomie 16. czasopisma naukowego "Studia Zachodnie", z 2014 roku, znajduje się 32-stronicowy tekst dr hab. Olgierda Kieca, profesora Uniwersytetu Zielonogórskiego, poświęcony historii Piły jako stolicy Marchii Wschodniej i jej rywalizacji z Frankfurtem nad Odrą.

Tekst pt. "Piła (Schneidemühl) czy Frankfurt nad Odrą? Spór o nową stolicę niemieckiej Marchii Wschodniej (Ostmark) w latach 1919-1939" w całości dostępny jest (także do pobrania) na stronie Zielonogórskiej Biblioteki Cyfrowej. Warto przeczytać, choćby dlatego, że autor podaje nowe fakty o rozwoju miasta bazując głównie na źródłach niemieckich.

"Studia Zachodnie" poświęcone są problematyce pogranicza polsko-niemieckiego, historii Ziem Zachodnich oraz szeroko rozumianym relacjom między Wschodem a Zachodem.

[Krzysztof Ju]

Wzmianka o Pile w kontekście rewizjonizmu niemieckiego opublikowana w czasopiśmie "Ilustrowany Kuryer Codzienny", nr 40, rok 22, z dnia 9 lutego 1931 roku. Znalezione na http://www.retropress.pl, stronie zawierającej wybrane artykuły prasowe publikowane w dawnej prasie polskojęzycznej w latach 1811-1957. Pod kopią tekstu artykuł oryginalny z gazety pobrany z Małopolskiej Biblioteki Cyfrowej.

Gwałtowna ofenzywa niemczyzny nad granicą Polski

12 miljonów „odwetowców” wyciąga swe macki. – Trzeba się mieć na baczności.

(Oryginalna korespondencja „Ilustrowanego Kuryera Codziennego”)

Królewiec, w lutym.

Wystąpienie min. Curtiusa w Genewie i związana z tem kampanja prasowa była niejako wstępem do gwałtownej ofenzywy niemieckiej, podjętej przez zrzeszenia nacjonalistyczne na terenie Niemiec i zagranicy Organizacje nacjonalistyczne na t. zw. „niemieckim wschodzie” zapowiedziały w tych dniach, iż w najbliższej przyszłości zamierzają urządzić manifestację, zakrojoną na wielką skalę. „Ostverbände” (Związki wschodnie) chcą bowiem manifestować na rzecz zmiany granic, uważając, iż min. Curtius sprawę rewizji granic „nie dość ostro” postawił na gruncie genewskim.

Niezmiernie ciekawe światło na akcję niemieckiego rewizjonizmu i organizatorów tej akcji rzuca znany pacyfista duński K. Möller w swej broszurze: „Niemiecki ruch rewizjonistyczny”. Möller na podstawie dowodów twierdzi, że 37 organizacyj nacjonalistycznych o łącznej liczbie 12 miljonów członków, stoi na usługach rewizjonizmu niemieckiego.

Najgłówniejsze ośrodki propagandy rewizjonistycznej stanowią „Verein für das Deutschtum im Ausland”, „Deutsches Ausslands-Institut” Stutgart, „Deutscher Schutzband”, „Gustav-Adolf-Verein” itp. Roztaczają one opiekę swoją nad Niemcami zagranicą i prowadzą główną pracę polityczną za rewizją granic. Cztery te organizacje obracają rocznie sumą 6-ciu miljonów marek. Większa część tej sumy idzie na propagandę rewizjonistyczną w Europie środkowej. Wydają one 7 (!) pism propagandystycznych, zwróconych specjalnie przeciw Polsce. Pisma te mają przeszło miljon nakładu.

Organizacje te urządzają w każdem, nawet najmniejszem miasteczku Rzeszy odczyty o „niemożliwych” (?!) granicach polsko-niemieckich itp. W szkołach i na uniwersytetach Rzeszy urządza się odczyty o rewizji granic. zbiera się pieniądze na cele zagranicznej niemczyzny, dzieciom szkolnym opowiada się straszliwe „bajki” o rzekomych prześladowaniach Niemców zagranicą, a na korytarzach szkolnych wiszą afisze, w których nawołuje się młodzież do udziału w walce o „utracone ziemie”…

Przy związkach tych istnieje świetnie zorganizowane biuro prasowe, które stale zaopatruje 1.600 czasopism w wiadomości propagandystyczne.

Organizacje te są w stałym kontakcie z organizacjami nacjonalistycznemi dzialającemi nad granicami Polski, Czechosłowacji, Litwy, Belgji, Francji i Danji. Główny jednak impet skierowany jest przeciw – Polsce. Widzimy to choćby z faktu, iż wydawnictwa towarzystw rewizjonistycznych skierowane są głównie przeciw Polsce, oraz że towarzystwa te utrzymują serdeczny kontakt z nacjonalistami niemieckiemi w Polsce. Setki wycieczek Niemców udaje się do „utraconych ziem”, do Poznańskiego, na Pomorze i Górny Śląsk. Dziesiątki tysięcy książek wysyła się z Niemiec do Polski, oczywiście, bezpłatnie, taksamo, jak i wszelkie ilości gazet niemieckich. Obecnie nawet związek wydawców w Niemczech (Verleger-Verband) organizuje szeroką akcję dla wysłania do Polski, Litwy i Czechosłowacji 500 (pięćset) bibljotek „Stahlhelm”, „Wehrwolf”, „Heimatsdienst” i inne organizacje bojowe wysyłają również tysiące książek i pism o wiadomym kierunku do Polski. Związki akademickie nie pozostają oczywiście w tyle. Mają one przeszło 100 000 członków, oraz „Deutsche Turnerschaft”, która ma przeszło miljon członków.

Wielce ruchliwie działają w dziedzinie propagandy rewizjonistycznej – kobiety. Przeszło 3 miljony członkiń z „Deutsche Frauenvereine” popierają czynnie niemczyznę zagraniczną, a zwłaszcza w Polsce i Czechosłowacji.

Specjalne miejsce w propagandzie rewizjonistycznej zajmuje – kościół luterańsko-ewangelicki. Organizacje luterańskie, jak „Innere Mission” „Grenzlandkirche”, oraz „Kirchlich-socialer Bund” zbierają środki na specjalną kolonizację ewangelików niemieckich nad granicami Polski, walcząc równocześnie z prądami lojalności i polskości ewangelików w Polsce.

Aby wydawców zachęcić do wydawania książek rewizjonistycznych, powstała specjalna organizacja „Stiftung für deutsches Schrifttum”, która finansowo popiera wydawnictwa agitacyjne.

Powstaje pytanie: Skąd liczne te organizacje biorą olbrzymie środki na cele propagandystyczne? Poza niewielkiemi stosunkowa sumami, otrzymywanemi ze zbiórek prywatnych, największej ilości pieniądzy dostarczają rządy Rzeszy i Prus, które organizacjom rewizjonistycznem dają do dyspozycji aż 17 miljonów marek rocznie, z których 4 miliony idzie na szkolnictwo prywatne w Polsce, oraz 2.4 milj. marek na wydawnictwa anty-polskie. Sporo pieniędzy rewizjoniści otrzymują także z funduszów dyspozycyjnych poszczególnych ministerstw pruskich, oraz ze strony samorządów gminnych i krajowych. Prace statystyczne, zabarwione tendencyjnie, nawskroś rewizjonistyczne, wykonuje „Reichs-Zentrale für Heimatdienst”, której działalność wychwala wielce prez. Hindenburg.

Bezpośrednio propagandą anty-polską zajmują się organizacje nacjonalistyczne na wschodzie Niemiec, gdzie w Pile, Królewcu, Olsztynie, Kwidzyniu i Opolu działają „Heimatdiensty”, „Schulvereiny”, osławiony „Ostenmarkverein” itp. Razem organizacyj takich jest 23, zorganizowanych w centrali „Deutsche Ostbund”, obejmującym 427 grup. Członkami honorowymi są prez. Hindenburg, socjalista Braun, demokrata Becker, oraz marszałek Reichstagu socjalista Löbe…

Dwanaście miljonów Niemców, zorganizowanych w organizacjach bojowo-nacjonalistycznych czeka na hasło… rewizji granic niemieckich od strony Polski, Litwy i Czech.

Dwanaście miljonów bojowników nacjonalistycznych gotowych jest do podjęcia walki podjazdowej… A „biedne” rzekomo Niemcy sypią pieniądzmi na cele te, sypią miljonam… i płaczą na biedę, żądając zmniejszenia ciężarów reparacyjnych, widocznie w tym celu, aby jeszcze więcej móc wydawać na cele rewizjonistyczne, na cele – wojenne.

Polska winna pamiętać, że wyżej wymienione organizacje niemieckie to – nie zabawki! Polska musi pamiętać, że dziś już osławiony „Stahlhelm” grupuje wielką ilość broni palnej nad granicami Polski, jak to wykazała rewizja policyjna, która w powiecie sztumskim (ziemi Malborskiej) znalazła wielkie składy broni. Ale i na Śląsku Dolnym koło Wrocławia znaleziono broń „Stahlhelmu”, przeznaczoną do walk przeciw Polsce. To są momenty groźne i objawy, których w Polsce lekceważyć nie wolno!

A.K.

[Krzysztof Ju]

1) "Smutna sprawa w Pile powinna wywołać żywszą akcyę społeczeństwa (...)" - wzmianka o Pile w kontekście hazardu na łamach nr 32 czasopisma "Ziarno: pismo tygodniowe ilustrowane" z 1904 roku.

Całe wydanie czasopisma pod linkiem http://ebuw.uw.edu.pl/dlibra/doccontent?id=146232

2) "Ołtarz polski na procesji Bożego Ciała w Pile" urządzany przez Polaków przy kościele św. Jana Chrzciciela i ustawiony przez chór "Halka". Komunikat znaleziony w czasopiśmie "Przewodnik Katolicki", 1932 rok, R.38, nr 26.

Cały numer pod linkiem http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=206128

[szymek1985]

Od jednego z naszych czytelników otrzymaliśmy prośbę, by przetłumaczyć na polski informacje o życiu dawnych Pilan opublikowane na stronie pod adresem https://rsc.byu.edu/archived/harm-s-way ... eidem-hl-0. Jest to jeden z podrozdziałów dostępnej w całości książki Rogera P. Minerta pt. "In Harm’s Way: East German Latter-day Saints in World War II". Czy ktoś podejmie się tłumaczenia?

Na moje oko wygląda na opis życia Pilan wyznania Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (mormonów) podczas II wojny światowej. Tekst zilustrowano m.in. zdjęciami ze spotkań/uroczystości w siedzibie pilskich mormonów, która mieściła się w kamienicy przy ul. Kolbe 31. Jest też zdjęcie zniszczonej po walkach w 1945 roku ulicy Śródmiejskiej błędnie podpisanej jako ul. Mała Kościelna.

The Wolff family once lived in this building on the Kleine Kirchenstrasse in Schneidemühl. (W. Kindt).

[Krzysztof Ju]

Digi20 - http://digi20.digitale-sammlungen.de/ - to niemiecki projekt digitalizacji monografii, materiałów źródłowych i innych naukowych publikacji z dziedziny nauk humanistycznych i społecznych. Umożliwia pełnotekstowe wyszukiwanie wg kategorii oraz przez precyzyjną wyszukiwarkę np. wyszukując publikacje, gdzie w (głównie) niemieckojęzycznej pojawiają się wzmianki o Schneidemühl.