Dawna Piła

Zdjęcia targowiska i handlu na Śródmiejskiej, które umieścił na swoim fanpage Rafał Zdzierela w dniu 25 lutego 2024 r.

Z okazji 35-lecia Targowisko Pilskie - Tarpil Spółka z o.o., wspólnie z prezydent Beata Dudzińska i przewodniczącą Maria Kubica, odbyliśmy dziesiątki rozmów z paniami i panami handlowcami, którzy już od kilku dekad handlują na targowiskach, a wcześniej - w całkiem nieoczywistych miejscach w Miasto Piła. Poznaliśmy wiele historii pilskich handlarek i handlarzy, dla których to czasem od pokoleń sposób na biznes.

Te liczne rozmowy skłoniły mnie do sięgnięcia po zdjęcia z okresu przełomu ustroju gospodarczego, kiedy na straganach ulicznych, a czasem nawet na ziemi, rozpoczynaliśmy budowę polskiego kapitalizmu. Miasto chcąc cywilizować to zjawisko, powołało właśnie Tarpil. Przyglądałem się wówczas uważnie temu procesowi i czasem sięgałem po aparat. Zamieszczam kilka zdjęć z tamtego okresu. Może odnajdziecie na nich kogoś znajomego?

Rafał Zdzierela

Zdjęcia z Płotek wykonane przez Pana Andrzeja Iwańskiego prawdopodobnie w latach 70. XX wieku, które na naszej facebookowej grupie Piła na starych zdjęciach zamieścił Kamil Kryszkiewicz.

Ulica Karola Świerczewskiego (dzisiejsza Śródmiejska). Oba zdjęcia pochodzą z zasobów Pilskiej Izby Muzealnej w Cuxhaven.


Na fotografii uwieczniono budowę pierwszego budynku należącego do Pilskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Został on oddany do użytku 13 września 1959 roku. Dwupiętrowa kamienica stojąca w tle (za drzewami) to budynek, który pozostawiono częściowo i dobudowano do niego nowy blok. Znajduje się tam obecnie m.in. Bistro "Niko".


Po lewej stronie zdjęcia widzimy już ukończony, wspomniany wcześniej blok. Powstało w nim 50 mieszkań dla rodzin. W tle po prawej stronie widać kolejne już ukończone bloki należące do Spółdzielni. Widać również ruiny przedwojennego domu handlowego Rosenbauma (aktualnie znajduje się tam sklep sieci "Rossmann")

Dzisiaj "rzut oka" w ulicę Sikorskiego, wcześniej zwaną ulicą Mleczną. Kamienica po lewej stronie częściowo została odbudowana a widoczny dalej budynek w niezmienionej formie stoi do dnia dzisiejszego. Na pierwszym planie po prawej stronie zdjęcia, widać rozpoczętą budowę bloku mieszkalnego w którym w późniejszym czasie znalazł siedzibę Klub Międzynarodowej Prasy i Książki. Zdjęcie prawdopodobnie z końca lat 50-tych. Ze zbiorów Pilskiej Izby Muzealnej w Cuxhaven.


Widok współczesny.

Dzisiaj nadal pozostajemy przy skrzyżowaniu ulic Świerczewskiego z ulicą Sikorskiego. Zdjęcia zrobiono pod koniec lat pięćdziesiątych. Oba pochodzą z archiwum Pilskiej Izby Muzealnej w Cuxhaven.


Na fotografii widzimy budowę pierwszego bloku Pilskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Widać też fragmenty przedwojennej zabudowy. W tle pomiędzy zniszczoną kamienicą a willą, widać już wybudowany budynek w którym zamieszkali oficerowie LWP wraz z rodzinami.


Na powyższym zdjęciu widzimy ulicę Sikorskiego wraz z zabudowaniami. Po lewej stronie znana już kamienica (została częściowo odbudowana, w dobudowanym do niej bloku znajduje się Bistro Niko). Po prawej stronie ulicy i w tle widać nowo wybudowane bloki mieszkalne. Najwyższy budynek przy drzewach to dawny internat Zespołu Szkół Gastronomicznych przy ulicy Spacerowej. Obecnie znajduje się w nim Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej.

Pozostajemy nadal w przy ulicy Karola Świerczewskiego. Dokładnej daty niestety nie jestem w stanie podać. Pierwsza fotka została zrobiona w późniejszym okresie niż druga, ponieważ nawierzchnia brukowa (widoczna na drugim zdjęciu) jest już pokryta asfaltem. Zdjęcia z zasobów Pilskiej Izby Muzealnej w Cuxhaven.

Miejska Gazownia w Pile przy ul. Poznańskiej 20 na zdjęciu z albumu rodziny Śmigielskich, którym podzieliła się Katarzyna Durlik.


Pracownicy przez Biurem Projektowania i Realizacji Inwestycji Chemitex - Dyrekcji Budowy Zakładów Włókien Chemicznych w Pile. Fot. z 1977 r., udostępnione dzięki uprzejmości Katarzyny Durlik.

Pierwsza fotografia to budynek na rogu obecnych ulic Śródmiejskiej i Sikorskiego, przed wojną Posenerstrasse i Milchstrasse. Powstał po przebudowie dwóch kamienic w latach 1921-1922. Znajdowała się w nim Miejska Kasa Oszczędnościowa, Bank Prowincji i od strony ul. Sikorskiego wejście do Miejskiej Szkoły Handlowej.
Opis na podstawie: M. Usurski, R. Ruta "Było takie miasto. Piła na dawnych kartach pocztowych 1896-1944", Piła 2013, s. 79. Zdjęcia, prawdopodobnie autorstwa Paula Rassmanna, pochodzą z książki W. Hildt pt. "Schneidemühl. Die deutsche Stadt", Berlin 1929.
Na środkowym zdjęciu reklama Miejskiej Kasy Oszczędności z książki W. Hildt pt. "Schneidemühl. Die deutsche Stadt", Berlin 1929.
Na przedostatniej fotografii widać książeczkę jednej z osób uczestniczących w programie oszczędnościowym Miejskiej Kasy Oszczędności w Schneidemühl. Zbiory własne. Na ostatnim zdjęciu widok przedwojenny i współczesny tego miejsca.


W miejscu, w którym stał gmach Miejskiej Kasy Oszczędności, od podstaw został wybudowany nowy blok mieszkalny. W budynku tym znalazła siedzibę Kawiarnia "Wrzos" a później Bistro Niko. Oba zdjęcia zostały wykonane na początku lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku.


Powyższa fotografia pokazuje Miejską Szkołę Handlową. Jej adres był identyczny jak adres Miejskiej Kasy Oszczędnościowej czyli Posenerstrasse 4 i 5 (dzisiejsza ulica Śródmiejska). Zdjęcie pochodzi z książki W. Hildt pt. "Schneidemühl. Die deutsche Stadt", Berlin 1929. Na drugim zdjęciu widok przedwojenny i współczesny.


Reklama Szkoły Handlowej z księgi adresowej Schneidemühl z 1914 roku. Fotka obok to wycinek z księgi adresowej Schneidemühl z 1930 r. Wymienione są tutaj osoby dyrektora oraz odpowiedzialni za kursy wieczorowe oraz szkołę zawodową.


Dwa powojenne zdjęcia ruin Szkoły Handlowej. Na zdjęciu z lewej, widok od strony podwórka. Zdjęcie po prawej pokazuje ujęcie od strony placu Zwycięstwa. Po prawej stronie zdjęcia widać ogrodzenie placu, gdzie trwają przygotowania do rozpoczęcia budowy bloku Nafty. Obie fotki pochodzą z zasobów Pilskiej Izby Muzealnej w Cuxhaven.

Trzy fotografie ulicy Ossolińskich (do 1945 r. Wilhelmstrasse).


Oto skrzyżowanie ulic Ossolińskich (do 1945 r. Wilhelmstrasse) oraz placu Waryńskiego (przed wojną Wilhelmsplatz).
Z prawej strony fotografii widać fragment nieistniejącej już kamienicy, w której znajdował się kiedyś sklep Centrali Rybnej oraz w późniejszym czasie sklep z galanterią skórzaną. Widoczny jest również budynek, w którym kiedyś znajdowała się herbaciarnia Bieriozka, a współcześnie jest tam Pizzernia Si. W głębi widoczna jest stacja benzynowa, która została wybudowana na miejscu wyburzonej jeszcze przez Niemców Synagogi. Za stacją widać budynek Poczty, częściowo zrujnowanej. Nie wiadomo kiedy zostało wykonane to zdjęcie.


Tym razem widzimy część placu Ludwika Waryńskiego (do 1945 znany jako Wilhelmsplatz czy też jeszcze wcześniej nazywany ze względu na budynek Synagogi Judenmarkt czyli Rynkiem Żydowskim). Fotografia przedstawia również często wspominany przez Was sklep "Smakosz" (współcześnie znajduje się tam Pizzeria Si). Po lewej stronie zdjęcia, widzimy kamienicę przed którą znajdował się przystanek autobusowy. Po prawej stronie widoczny wylot ulicy Ossolińskich. W tle widać budowany pierwszy blok Pilskiej Spółdzielni Mieszkaniowej przy ówczesnej ulicy Karola Świerczewskiego. Zdjęcie zostało wykonane między rokiem 1958 (kiedy to rozpoczęto budowę) a 1959. rokiem, kiedy to został przekazany do zasiedlenia.


Trzecie i ostatnie zdjęcie ulicy Ossolińskich. Po lewej stronie zdjęcia, widać fragment budynku w którym swojego czasu znalazł siedzibę "Smakosz", późnej Herbaciarnia "Bieriozka" a współcześnie Pizzeria Si. Lekko po prawej stronie budynku widoczny pierwszy blok mieszkalny Pilskiej Spółdzielni Mieszkaniowej znajdujący się przy ówczesnej ulicy Świerczewskiego. W centralnej części fotki widoczne ruiny to pozostałość przedwojennej Miejskiej Szkoły Handlowej w narożniku ulic Świerczewskiego/Sikorskiego. Budynek w całości został odbudowany. Dobudowano do niego blok w którym na parterze znajdowała się Kawiarnia "Wrzos" a współcześnie znalazło tam siedzibę Bistro Niko. Obok ruin widoczny budynek mieszkalny przy ulicy Sikorskiego. Z prawej strony widoczne są ruiny przedwojennej zabudowy ulicy Świerczewskiego. Fotografia została wykonana w drugiej połowie lat pięćdziesiątych (wskazuje na to zaawansowanie prac przy budynku Spółdzielni, który został oddany do użytku w 1959 roku). Wszystkie trzy zdjęcia pochodzą z zasobów Pilskiej Izby Muzealnej w Cuxhaven.

Stare zdjęcia Piły, które między 6 a 8 listopada udostępniła redakcja Faktów Pilskich na swoim fanpage https://www.facebook.com/faktypilskie

Niestety w podpisach zdjęć brak informacji o roku/latach powstania zdjęcia lub kto jest ich autorem albo w czyjej kolekcji się znajdują. Prawdopodobnie są to materiały, które ilustrowały cykl artykułów Jana Szwedzińskiego pod nazwą „Kronika dawnej Piły”. Podpisy w nawiasie kwadratowym ode mnie.



Widok ulicy 14 Lutego od strony ówczesnego placu PPR. Nie ma jeszcze bloków, tylko kamienica przed dzisiejszym "Misiem".
[Zmylić może budynek po lewej. Dziś ma adres ul. 14 Lutego 1-3 i w miejscu po rozebranej kamienicy jeszcze nie dobudowano części z numerem 5. Nie dobudowano także części pod adresem pl. Konstytucji 3 Maja 10-11.]



[Dawny skwer między biblioteką przy ob. ul. Staromiejskiej a ul. Śródmiejską.]



Tak kiedyś było na Płotkach.



Piła jeszcze nie witała - i jeszcze bez jelenia. [Na drugm zdjęciu w budowie pierwsze dwie kondygnacje.]



[Odbudowa kamienicy przy skrzyżowaniu obecnych ulic Staromiejskiej i Kilińskiego.]

Kolejne stare zdjęcia Piły opublikowane na fanpage Faktów Pilskich w dniach 10-14 listopada br. W nawiasie kwadratowym opis ode mnie.



[Na pierwszym planie ul. 14 Lutego, w tle obecna ul. 11 Listopada.]



Odbudowa Domu Kultury Kolejarza (1954).



Ulica Buczka w 1954 roku - na drugim planie z prawej ruiny kościoła ewangelickiego św. Jana Ewangelisty.



Przy parowozie pracownicy ZNTK Piła.

Bloki przy ul. Dąbrowskiego. Fot. Krzysztof Jabłoński. Źródło: Irena i Jerzy Kostrowiccy "Polska. Krajobraz i architektura", wyd. Arkady, Warszawa 1980. Zdjęcie znalazł SA108 na Fotopolsce