Sygnowane cegły

Dział poświęcony wszelkim ciekawym znaleziskom, znalezionym w Pile i jej okolicach.
Kapralq
MODERATOR
Posty: 52
Rejestracja: 13 sty 2024, 22:05
Podziękował: 3 razy
Podziękowano: 2 razy

Sygnowane cegły

Post autor: Kapralq »

Jako wprowadzenie do tematu polecam artykuły:
https://www.zwiadowcahistorii.pl/sygnat ... owiedziec/
https://kuriergalicyjski.com/slady-na-starych-ceglach/

No właśnie, a co na ten temat można znaleźć w Pile? Temat wydaje się mało zbadany, być może jest zbyt prozaiczny by się nim zajmować.
Cóż można znaleźć na pilskich murach, nielegalnych wysypiskach i resztkach cegieł porozrzucanych to tu to tam na terenie miasta? Jako, że temat jest dla mnie nowy, nie mam zbyt wiele "odkryć", ale liczę na Was.

Spójrzmy, co mi się udało odnaleźć do tej pory. Na miejskich budynkach zdarzają się cegły sygnowane powojennymi znakami pilskich cegielni.

IMG_20240517_101104.jpg
IMG_20240517_093757.jpg


Ładne sygnatury, jednak ja skupiłem się na poszukiwaniu przedwojennych oznakowań. W poszukiwaniu sygnatur udałem się na teren byłej cegielni Schlakenstein Industrie mieszczącej się przed wojną zaraz za mostem kolejowym.

FB_IMG_1716225842029.jpg


Intuicja mnie nie zawiodła, bo znalazłem ciekawą cegłę z sygnaturą Szczecińskiej Fabryki Wyrobów Szamotowych Didier.

IMG-20240419-WA0056.jpg


Znalezisko to nie daje żadnej odpowiedzi, a stawia mnóstwo pytań. Czy elementy tej fabryki były zbudowane z takich cegieł? A może produkowano je tam w ramach podwykonawstwa? Istnieje też możliwość, że cegła znalazła się tam przypadkowo... Niestety na tym miejscu widać różne wysypiskowe gruzy.
O szczecińskiej fabryce można przeczytać tutaj:
https://pomeranica.pl/index.php?title=S ... ew_desktop

Inną cegłę znalazłem na środku miasta, w okolicy sądu na al. Powstańców Wielkopolskich. Niestety jeszcze nie udało mi się zlokalizować miejsca jak i czasu w którym powstała. Liczę na Waszą pomoc w tym temacie. Młotek sugerowałby którąś z dwóch cegielni w Kuźnicy Pilskiej (Hammer). Jednak to zbyt mało, by stwierdzić to definitywnie.

IMG_20240513_085316.jpg
Kapralq
MODERATOR
Posty: 52
Rejestracja: 13 sty 2024, 22:05
Podziękował: 3 razy
Podziękowano: 2 razy

Re: Sygnowane cegły

Post autor: Kapralq »

...nielegalne wysypiska gruzu, to raj dla poszukiwaczy materiału do tematu sygnowanych cegieł. Przy Al. Wojska Polskiego znalazłem dwie cegły. Jedną przy działkach.

Sygnowaną ZMO-3A 1-6, i wyraźnie widoczne odciski wkrętów.

IMG_20240605_150212.jpg
IMG_20240605_150318.jpg


Drugą po drugiej stronie ulicy, sygnatura W 13/8/88.

IMG_20240605_150212.jpg
IMG_20240605_150137.jpg


Pierwsza jest powojenną cegłą szamotową, używaną do budowy pieców. Wyprodukowaną w którymś z Zakładów Materiałów Ogniotrwałych (cegła klasy 3A).

IMG_20240605_150448.jpg


Z drugą, jest ciekawsza historia. Bo podobnie sygnowane cegły zostały użyte podczas budowy murku stojącego przy ulicy Boya Żeleńskiego. (Tam niedawno wyburzono szopki stojące za murkiem).

IMG_20240527_081935.jpg
IMG_20240527_081927.jpg
IMG_20240527_081858.jpg
IMG_20240527_081838.jpg


Kamienica stojąca obok zbudowana została około 1900 roku, (wg. ewidencji gminnej). Jednak wydaje się, że murek mógł być częścią ogrodzenia zakładu dla Głuchoniemych... przynajmniej tak wygląda na zdjęciu lotniczym z 1914 roku.

IMG-20240531-WA0003.jpg


Oczywiście mogło się też zdarzyć, że takich cegieł użyto podczas powojennych reperacji obiektu... co myślicie?
Kapralq
MODERATOR
Posty: 52
Rejestracja: 13 sty 2024, 22:05
Podziękował: 3 razy
Podziękowano: 2 razy

Re: Sygnowane cegły

Post autor: Kapralq »

IMG_20240606_112229.jpg

Spore pokłady glin wykorzystywano również na terenie dzisiejszej dzielnicy Podlasie. Już w 1878 r. założono cegielnię Bergenhorst przy Plöttker Str. (ob. ul. Wawelska). Pierwszym znanym z nazwiska właścicielem zakładu, wymienionym w najstarszej pilskiej księdze adresowej z 1896 r., był Albert Koentopp. W początkach XX w. cegielnia na kilka lat zawiesiła działalność, a przed wybuchem I wojny światowej firmę przejęli R. Gallert i W. Ritter. Następnie w latach 20. ubiegłego wieku zakład prowadził kupiec żydowskiego pochodzenia Moritz Brückmann. I wreszcie w latach 30. XX w. cegielnię przejęła pilska firma Fea-Werke GmbH. Zakład przekształcono w spółkę akcyjną i działał pod nazwą Dampf-ziegelei Bergenhorst AG .Siedziba spółki mieściła się w Berlinie, a jej przedstawiciel Albert Starbe mieszkał w Pile.
Cytat pochodzi z książki "Piła na zdjęciach lotniczych 1914-45".

IMG_20240605_104621.jpg


Na wysypisku połamanych cegieł z rozbiórki (budynek i data nieznana), trafiła mi się wyśmienita cegła sygnowana nazwiskiem pierwszego właściciela cegielni Bergenhorst. Była to cegielnia z piecem polowym. Nazwisko Pana Alberta Köntopp, znajduje się w najstarszej książce adresowej, lecz w książce adresowej z 1900 roku, Pana Alberta już nie wymieniono.

IMG_20240606_111141.jpg


Choć fach ceglarza pozostał w rękach rodziny, bo w 1934 roku Robert Köntopp (syn, wnuk?) jest wymieniony jako mistrz ceglarski w pilskiej cegielni miejskiej.

IMG_20240606_111313.jpg


Dobrze już nie przedłużam oto ta cegła.

IMG_20240605_103442.jpg


Co ciekawe, na tej samej kupie połamanych cegieł znalazłem skrawki wyrobów sygnowanych młotkami. Zatem nie Kuźnica a Bergenhorst? (patrz wpis pierwszy). Pytanie nadal wydaje się otwarte.

IMG_20240605_104651.jpg
IMG_20240605_104422.jpg
IMG_20240605_104718.jpg


A może Wy też coś ciekawego znaleźliście? Piszcie, dobrze by było poszerzyć ten niezbadany temat.
Awatar użytkownika
czeslaw
MODERATOR
Posty: 326
Rejestracja: 15 maja 2005, 14:03
Lokalizacja: Pila Bismarckstrasse
Podziękowano: 1 raz

Re: Sygnowane cegły

Post autor: czeslaw »

Trzy reklamy cegielni z Księgi Adresowej z 1896 roku.

ceg1.jpg
ceg2.jpg
ceg3.jpg
Awatar użytkownika
Aragorn
MODERATOR
Posty: 1362
Rejestracja: 14 kwie 2005, 17:22
Lokalizacja: Piła- Ringstraße
Podziękowano: 1 raz

Re: Sygnowane cegły

Post autor: Aragorn »

Przyjrzyj się starej rampie kolejowej przy ul. Z. Starego, szczególnie w miejscu gdzie powstała wnęka po brakujących cegłach. Można zauważyć numerację na starych cegłach.
Kapralq
MODERATOR
Posty: 52
Rejestracja: 13 sty 2024, 22:05
Podziękował: 3 razy
Podziękowano: 2 razy

Re: Sygnowane cegły

Post autor: Kapralq »

...Przemysł materiałów budowlanych nie znajdował w Pile szczególnych bodźców do rozwoju. Główną tego przyczyną były duże ilości cegły rozbiórkowej, jakimi mimo wywozu do odbudowującej się Warszawy, dysponowało przez całe lata miasto. W końcu lat 50. z 9 istniejących w Pile przed wojną zakładów czynne były dwie cegielnie...
Jedną z nich była działająca od stycznia 1946 roku cegielnia elektryczna "Wawel". W 1948 roku w zakładzie pracowało 70 osób. W wyniku reorganizacji Cegielnia "Wawel" stała się z czasem częścią składową Pilskich Zakładów Przemysłu Terenowego Materiałów Budowlanych. Reklama tychże zakładów znalazła się w książce St. Krokowskiego z 1956 roku "Piła miasto Stanisława Staszica". (zdjęcie z FB za zgodą autora).

IMG_20240612_224432.jpg


Być może drugą z cegielni która wznowiła działalność była przedwojenna cegielnia miejska (Stadtziegelei) przy ulicy Polnej. W okolicy tej cegielni znalazłem takie cegły.

IMG_20240613_083452.jpg
IMG_20240613_083512.jpg
IMG_20240613_084446.jpg


Cegielnia, powstała w latach 40. XIX w. Znajdowała się ona pomiędzy Gwdą a drogą biegnącą w kierunku Ujścia. Przy Wiesenthaler Weg (ob. ul. Polna). Dla lepszej kontroli produkcji ustanowiono przy Zarządzie Miejskim deputację do spraw tejże Cegielni. (przewodniczący: Markwald 1889-1895, Albert Samuelsohn 1896-1900), która sporządzała coroczne raporty z produkcji. I tak Cegielnia miejska wyprodukowała w latach 1886- 1887, 1888-1889 i 1889-1890 odpowiednio 949 200, 1 247 300 oraz 1 524 500 sztuk cegieł pierwszej i drugiej klasy.
Być może, to tylko takie moje przypuszczenie, sygnatura na cegłę z murka przy ul. Boya Żeleńskiego ma coś wspólnego z tymi obliczeniami? W 13/8/88...W-Wiesenthaler, Polna??

IMG_20240613_085733.jpg


Niby wszystko jasne, ale...w rozporządzeniu z 1947 roku o cegielni na ulicy Polnej (strzelecka?) nie ma ani słowa.

IMG_20240613_135727.jpg


Zatem co to za Polna jest na tej cegle? Może ktoś zna odpowiedź?


Źródła:
# "Piła na zdjęciach lotniczych 1914-45" Maciej Usurski, Rafał Ruta.
# "Z dziejów Piły w latach 1945-1975" Andrzej Choniawko 2011 r.
# ZARZĄDZENIE Ministra Odbudowy z dnia 12 lipca 1947 r.
Kapralq
MODERATOR
Posty: 52
Rejestracja: 13 sty 2024, 22:05
Podziękował: 3 razy
Podziękowano: 2 razy

Re: Sygnowane cegły

Post autor: Kapralq »

Tak do poczytania
https://www.ziegelzeichen.de/

Za radą użytkownika Aragorna, przejrzałem cegły z rampy dworca towarowego przy ul Zygmunta Starego.

IMG_20240614_085046.jpg
IMG_20240614_085125.jpg
IMG_20240614_085055.jpg
IMG_20240614_085133.jpg
IMG_20240614_084613.jpg


Faktycznie, są one zbudowane z sygnowanych cegieł. Sygnatura numerem najprawdopodobniej zamówienia partii cegieł 205/1 Dworzec towarowy datuje się na lata 80.XIX wieku. Idąc dalej w stronę nieistniejącej lokomotywowni , przy ZNTK można znaleźć takie cegły luzem.

IMG_20240614_093109.jpg
IMG_20240614_093447.jpg


Szukałem w necie wiadomości na ten temat i znalazłem wzmiankę Niestety strona jest z 2013 roku i nikt nie odpowiada na moje pytanie: O który szpital chodzi?

Screenshot_2024-06-17-06-59-01-724_com.android.chrome.jpg


Jest możliwe że szpital odbudowano cegłami z lokomotywowni wachlarzowej z Piły, ale nie wykluczone, że tak oznaczano klasę cegły , wszystko zależy od tego gdzie ten szpital się znajduje...Ciekawe...


Źródła:
https://dominatura.pl/budowac/sygnatury ... wym-murze/
Wesołek
Posty: 55
Rejestracja: 20 lis 2010, 01:44
Podziękowano: 1 raz

Re: Sygnowane cegły

Post autor: Wesołek »

Mega ultra ciekawe śledztwo, czekam na kolejne efekty poszukiwań :)
Awatar użytkownika
czeslaw
MODERATOR
Posty: 326
Rejestracja: 15 maja 2005, 14:03
Lokalizacja: Pila Bismarckstrasse
Podziękowano: 1 raz

Re: Sygnowane cegły

Post autor: czeslaw »

Fragment kartki pocztowej z widokiem na cegielnię Brandta przy Brombergerstrasse.

Brombergerstrasse_Koerner_1910.jpg
Kapralq
MODERATOR
Posty: 52
Rejestracja: 13 sty 2024, 22:05
Podziękował: 3 razy
Podziękowano: 2 razy

Re: Sygnowane cegły

Post autor: Kapralq »

Im dalej w las tym więcej drzew. I nie chodzi o ilość cegieł a o ilość wiadomości o tych cegłach które udało mi się zlokalizować. Zatem wróćmy na ulicę Bydgoską

IMG_20240623_200400.jpg


gdzie zbudowano garaże na których widnieją cegły z sygnaturą PZCB Piła zakład 1

IMG_20240623_200339.jpg
IMG_20240623_200317.jpg
IMG_20240623_200257.jpg


Wydaje się że cegły wyprodukowały Pilskie Zklady Ceramiki Budowlanej, których oddział wapinno- piaskowy wyłączono z eksploatacji w 1973 roku. Odział ten korzystał z urządzeń jeszcze sprzed I wojny światowej. (*) Ciekawe o którą przedwojenną cegielnie chodzi?

Oczywiście ilość cegieł, zwłaszcza szamotowych także wzrasta, ale to trudny temat do rozgryzienia dla takiego laika budowlanego jakim jestem...może o nich przy innej okazji.

Źródło
(*) https://www.wbc.poznan.pl/Content/50035 ... h-1945.pdf
ODPOWIEDZ

Utwórz konto lub zaloguj się, aby dołączyć do dyskusji..

Musisz być zarejestrowanym użytkownikiem, aby móc opublikować odpowiedź.

Utwórz konto

Zarejestruj się, aby dołączyć do Nas!
Zarejestrowani użytkownicy, mają dużo więcej przywilejów, związanych z użytkowaniem forum.
Rejestracja i korzystanie z forum jest całkowicie bezpłatne.

Zarejestruj się

Zaloguj się