Obozy dla Niemców w Schneidemühl

[adam]

Nie spotkałem się z żadnymi informacjami, aby w Schneidemühl budowano domy lub osiedla dla niemieckich Optantów. Znalazłem artykuł w, którym zawarta jest informacja, że Schneidemühl ma być głównym punktem przejściowym i z tego miasta byli Oni rozsyłani w głąb Rzeszy Niemieckiej.
W sierpniu 1924r. w Wiedniu zostaje Polsce przyznane prawo pomimo sprzeciwu Niemiec wysiedlenia niemieckich Optantów. Polska idzie na ustępstwa Niemcom co do przebiegu tej akcji i tak też:
opuścić muszą
- do 1 sierpnia 1925 r osoby nie posiadające własności ziemskiej.
- do 1 listopada 1925 osoby których posiadłość ziemska znajduje się w rejonie twierdz, lub leży w strefie przygranicznej o szerokości 10 km.
- do 1 lipca 1926 r wszystkie inne osoby posiadające własności ziemskie.
Niemcy zarzucają Polsce naruszenie tych punktów, i gdy rząd Polski 6 sierpnia 1925 r ogłasza że, Optanci, którzy jeszcze nie opuścili terenów Polski zostaną przymusowo wysiedleni, Niemcy postanawiają postąpić tak samo z polskimi Optantami.
Informacje te podaje za niemieckim artykułem.
Pozdrawiam.

[p. Z]

Na eBay pokazało się zdjęcie:

http://cgi.ebay.at/Foto-Schneidemuehl-W ... 53df9a07d3

Oraz wiele innych zdjęć z tego okresu.
Czy ktoś może wie gdzie jest to obecnie?

[Caesar]

Tutaj inne ujęcie powyższego.

Rzeczywiście jest kilka ciekawostek.

Widok na dworzec.

[SA108]

Na eBay pokazało się zdjęcie:

http://cgi.ebay.at/Foto-Schneidemuehl-W ... 53df9a07d3

Oraz wiele innych zdjęć z tego okresu.
Czy ktoś może wie gdzie jest to obecnie?

Zdjęcia przedstawiają obóz dla optantów w halach zakładów Albatros.

[adam]

W obozie dla optantów w 1925 r. znajdowało się 6000 osób, warunki pobytu były bardzo trudne. W polepszenie warunków zaangażował się Caritas. Organizacja ta urządziła tam klinikę dla niemowląt, sprowadzono także katolickich lekarzy z głębi Rzeszy, którzy zajęli się leczeniem przesiedleńców. W leczeniu pomagały też siostry zakonne. Caritas urządził tzw. mleczną kuchnię, przedszkole i świetlicę dla dzieci. Klinika dla niemowląt posiadała 35 miejsc, oddział zakaźny 15 i izolatka 20 miejsc. Urządzono też łaźnię dla dorosłych i dzieci. W obozie tym posługę duchową prowadził ks. Knaps, który został do tego obozu przydzielony. Na pomoc osobom przebywającym w tym obozie Caritas wydał 10.000 marek, nie licząc odzieży, butów itp. Młodzież z organizacji katolickich pomagała przy odnawianiu baraków w których mieszkali optanci, dziewczęta pomagały w kuchni. Powstała też katolicka biblioteka w której znajdowało się 250 książek. Starano się też umieszczać dzieci w katolickich internatach w okolicy aby zaoszczędzić im trudu związanego z pobytem w tym obozie.

[lukasz2557]

Ja słyszałem o jakimś obozie przy Kossaka (Selgenauer Straße). Jadąc od centrum tuż za torami po prawej stronie. Obecnie żółty budynek (chyba magazyn lub hurtownia)

[SA108]

Jest to pozostałość po obozie pracy "Fea Werke"

[Krzysztof Ju]

Auffanglager für deutsche Aussiedler aus Polen in Schneidemühl. Essensausgabe durch das 'Rote Kreuz'.
Fot. Willy Römer, 1925 rok, z zasobów The bpk-Bildagentur www.bpk-images.de

Auffanglager für deutschstämmige Aussiedler in Schneidemühl. Güterwagen der Reichsbahn als Behelfsquartier.
Fot. Willy Römer, 1925 rok, z zasobów The bpk-Bildagentur www.bpk-images.de

Deutschstämmige Aussiedler aus Polen. Im Auffanglager in Schneidemühl: Eine Familie in ihrer behelfsmäßig eingerichteten Koje.
Fot. Willy Römer, 1925 rok, z zasobów The bpk-Bildagentur www.bpk-images.de

[Krzysztof Ju]

W artykule Marka Stażewskiego pt. "Przymusowy wyjazd z Polski optantów niemieckich w 1925 roku", opublikowanym w czasopiśmie "Studia Historica Gedanensia", tom V, 2014 i dostępnym na Portalu Czasopism Naukowych, znajdują się informacje o obozie przejściowym w Pile dla optantów. Wklejam wybrane strony z artykułu poświęcone tylko temu obozowi i aferze jaką później wywołał.

I dodatkowo materiały znalezione na/przez Allegro. Krótki artykuł o ww. obozie w czasopiśmie "Polak" z 1925 roku oraz aukcja druku niemieckiego Caritasu z apelem o pomoc optantom.

Źródło: Polak. Organ Narodowej Partji Robotniczej. Nr. 177. Wtorek, dnia 4 sierpnia 1925. Rok XXIV. Skan pobrany z Śląskiej Biblioteki Cyfrowej http://www.sbc.org.pl/dlibra/publicatio ... ion/151002

Pismo - druk Caritasu (Administracja Apostolska Piła) prawdopodobnie z 1925 roku w języku niemieckim zatytułowane: "Helft den Katholiken im Optantenlager in Schneidemuhl!" (Pomóżcie katolikom w obozie dla optantów w Pile).
W piśmie przedstawiono trudną sytuację niemieckich optantów w obozie przejściowym w: Piła - Schneidemühl - mowa m.in. o 6 tys. wychodźców w obozie, o 3 tys. oczekujących optantów.
W piśmie podano też, co jest potrzebne optantom niemieckim w obozie przejściowym. Wymieniono tutaj: pieniądze, odzież dla niemowląt, dzieci i dorosłych, buty, trwałą żywność, książki.
Na dole ładnie zachowana pieczęć Caritasu - (...) - z napisem: CARITASVERBAND F. D. APOSTOL. ADMINISTRATUR TUTZ E. V.
Na górze pisma po lewej stronie zapisano: CARITASVERBAND fur die Apostolische Administratur Tutz, e. V. SCHNEIDEMUHL z podaniem adresu i postcheck - konta w Stettin (Szczecin).
Pismo - druk podpisane przez dyrektora Caritasu (Westpfahl, Caritasdirektor).
Ciekawy przyczynek do historii Piły. Brak daty napisania pisma. 1 strona. Wymiary: 23 cm x 29,6 cm.
http://allegro.pl/1925-pila-schneidemuh ... 56689.html

[Krzysztof Ju]

Artykuł Jana Szwedzińskiego o powojennych losach Niemców w Pile opublikowany na stronie http://www.pp24.info.pl dnia 3 sierpnia 2017 r.

Jak pilanie po wojnie „niemców” ukarali

fot. Heimatkreis Schneidemuhl z Cuxhaven

Błąd ortograficzny w tytule zmieściliśmy celowo. Jest to bowiem dosłowny cytat z notatki służbowej z obrad Obwodowej Rady Narodowej w Pile, które odbyły się jesienią 1945 roku.

W końcu lat czterdziestych w ukazującym się w naszym mieście periodyku "Piła Mówi" sporo pisano o niechęci wobec Niemców, nieprzyjaznych nastrojach w mieście, kreowano poczucie zagrożenia ze strony niedawnych jeszcze mieszkańców naszego miasta. Tę dość powszechną niechęć potwierdzają także dokumenty ówczesnego ratusza.

W tamtych trudnych i strasznych latach nienawiść wobec naszych niedawnych agresorów była jawna i popierana przez władze – czemu trudno się dziwić. Niestety, ofiarą tych działań padali przeważnie jedynie ci, którzy byli pod ręką i nie mogli się bronić, a nie ci, którzy na karę zasłużyli.

Już podczas drugiego spotkania 26 października 1945 roku formującej się naszej pilskiej Obwodowej Rady Narodowej, ówczesny starosta chodzieski stwierdził: „Co do niemców (pisownia oryginalna) przebywających jeszcze na terenie Piły, to będą oni wykorzystani do maximum jako siła robocza przy minimum środków utrzymania”. W protokołach z późniejszych posiedzeń Obwodowej Rady Narodowej znajduje się inny wielce wymowny fragment. W części poświęconej wolnym wnioskom zastępca burmistrza Piły Franciszek Berwid (PPR) złożył wniosek, by pracujący przymusowo i bezpłatnie w Pile Niemcy mieli jeden dzień w tygodniu wolny – np. niedzielę. Radni jednak się na to nie zgodzili. Inną, potwierdzającą niechęć do Niemców historią jest tzw. sprawa doktora Katke, cenionego w Pile lekarza. Wówczas w naszym mieście każdy wykwalifikowany człowiek był na wagę złota a co dopiero lekarz! Jednakże nasza Rada Narodowa poświęciła dwa swoje spotkania rozważając, czy doktor Katke może pracować w pilskim szpitalu. Ostatecznie radni zdecydowali, że może, ale pod nadzorem polskich lekarzy.Niemieccy fachowcy byli po prostu Pile potrzebni, aby uruchomić elektrownię, wodociągi, gazownię i inne zakłady.

Informacje niechętne i wrogie Niemcom możemy znaleźć w pierwszym pilskim periodyku „Piła Mówi”. W 5. numerze z dnia 6 października 1946 r. znajduje się tekst pod tytułem „Co z Niemcami?”. Autor podpisujący się „Mik” wbrew tytułowi pisze o Niemkach uprzątających gruz z pilskich ulic. Artykuł jest utrzymany w tonie histerycznym, autor zarzuca wspomnianym Niemkom, próbę uwiedzenia pilnujących ich strażników. A oto próbka tamtego dziennikarstwa: "Nie! Nie myślę stawać w obronie „pracujących"; Niemek! Chodzi właśnie o to, czy one naprawdę pracują? Zdaje się, iż tylko udają i to udają bardzo umiejętnie, skoro potrafią zmylić czujność dozorujących je Polaków. Szkoda, że mało znam język niemiecki i nie mogę przekonać się o czym rozmawiają przeznaczone do przymusowej pracy Niemki i pilnujący je Polacy! Jednakże z podchwyconych słów, tonu rozmowy, mimiki i zbyt częstych uśmiechów śmiało mogę wnioskować, iż rozmowy te wybiegają daleko poza granice koniecznego porozumienia się w kwestiach formalnych”. Oprócz tego autorowi nie podobało się, że: „przechodzeń i przypadkowy obserwator widzi, że w ciągu godziny Niemki piętnaście minut odpoczywają, piętnaście rozmawiają, a tylko pół godziny „pracują". "... a nie zdoła tego dostrzec dozorujący? Dlaczego jednostki wyższe nie zainteresują się rezultatem pracy Niemek?” Z tego samego artykułu możemy się jeszcze dowiedzieć, iż obowiązywało wówczas zarządzenie o zakazie używania języka niemieckiego w miejscach publicznych. Autor nie wspomina, że Niemki świadczyły pracę niewolniczą – pod przymusem i za darmo.

Do tematu Niemców w Pile powrócono w numerze specjalnym wydanym na początku listopada 1946. W obszernym artykule „Budujemy Polskę – bez Niemców” znalazło się zdanie „Cały naród niemiecki, ten wilk buszujący w dżungli ludzkiej, musi na swej skórze odczuć wartość metod stosowanych wobec innych”. Niestety, autor tego tekstu, którym był prawdopodobnie Tadeusz Kowalewski redaktor naczelny trochę przeszarżował. W jednym z akapitów napisał, że jest w stanie udowodnić, iż Niemcy „sławni w świecie ze swej umiejętności w zakresie organizacji gospodarki i techniki to partacze i tandeciarze jakich mało” i że jest w stanie podać wiele dowodów naszej propagandzie (wyrażenie oryginalne) na wykonanie wielu obiektów poniżej wszelkiej krytyki.

W jednym z ostatnich numerów z 13 kwietnia 1947 możemy przeczytać artykuł „Niemiec odwieczny nasz wróg”. Jego autor Jerzy Senderski zaczyna od tego, że „Z wielu książek niemieckich, które przerzuciłem przez ręce jedna szczególnie zainteresowała mnie”. Autor przeczytał pracę dotyczącą mitu Niemca w literaturze polskiej. Niestety, ani słowem nie wspomina co ta książka zawiera za to zabiera się za cytowanie polskich przysłów nt. Niemców. Zebrał ich prawie czterdzieści. Oto kilka z nich: „Kto Niemcowi służy temu diabeł płaci”, „Rozmawiaj z Niemcem a kamień trzymaj w kieszeni”, „Wal go bo to Niemiec”, „Co Polak to nie Niemiec” itd. Bezpośrednio po wojnie w Niemczech także pojawiały się pomysły o zmianie granic i o tym, że Piła musi znów być niemiecka. Taką opinię znajdujemy w krótkiej przedmowie do wspomnień dr. Stukowskiego pt. „Do końca w Pile”.

I choć być może wiele osób drażni dziś ta współczesna, europejska, polityczna poprawność zabraniająca „mowy nienawiści”, jednak podane wyżej przykłady dowodzą, że chroni nas ona wszystkich przed gorzkim losem naszych rodziców i dziadków z tamtych lat.


Źródło: www.pp24.info.pl
Data wydania: 3 sierpnia 2017

[Alcatel]

Przypadkowo natrafiłem na niespełna minutowy archiwalny film pokazujący warunki w których żyli Optanci w pilskim obozie. Interesujący fragment zaczyna się około 18 minuty i nosi tytuł "Bei den von Polen ausgewiesenen Deutschen im Schneidemühler Optantenlager"
http://www.archiv-akh.de/filme/463#1

[stanmakowski]

Pismo Himmlera z wytycznymi dla formacji policyjnych, w sprawie postępowania z niemieckimi uchodźcami z terenów Polski - kwiecień 1939. Jeden z ośrodków filtracyjnych ( być może jakiś mały obóz, ktoś wie przecież) znajdował się w Pile więc pismo skierowane jest też do miejscowych notabli. Przyjemność tłumaczenia zostawiam zainteresowanym.

[stanmakowski]

Brak osobnego tematu poświęconego optantom, co dziwi przy takiej masie materiałów dostępnych w necie. Poza tym czymś innym są obozy z 1925, 1936, 1939, 1945. Pewnie było coś jeszcze tuż po I wojnie. Fotografia dzieciaków z 1925 roku.

[stanmakowski]

Artykuł zamieszony w Głosie Polski z 9.08.1925, traktujący o optantach, zilustrowany został taką oto fotografią:

[Kapralq]

Na początku sierpnia 1925 roku Wilhelm Köhler, przywódca pilskich nacjonalistów, napisał list do gen. Ericha Ludendorffa, by ten przyjechał do Piły.

Ludendorff przyjął to zaproszenie. Celem była agitacja na rzecz NSDAP wśród optantów znajdujących się w obozie przejściowym. Ludendorff w tym czasie silnie wspierał nacjonalistyczna partię Hitlera. O planowanej wizycie szeroko informowały polskie gazety.

Na uwagę zasługują artykuły zamieszczone w Gazecie Kaszubskiej z 13 sierpnia, w których dziennikarze opisują sytuację optantów z polskiego punktu widzenia.

Czy wizyta się odbyła? Partia Hitlera, była wtedy marginalną siłą polityczną w Niemczech. W ostatnich dniach kwietnia 1925 roku Ludendorff osiągnął wynik wyborów prezydenckich na poziomie 1,1 procent. Ale jego zapał w promowaniu nacjonalizmu nie ostygł. Generał przyjął zaproszenie Wilhelma Köhlera i odbył podróż do Piły. Tutaj wygłosił dwa przemówienia, jedno na ulicy po tym jak nie wpuszczono go na teren obozu optantów, drugie w jednej z pilskich pijalni.

W której? Może kiedyś komuś uda się znaleźć odpowiedź na to pytanie.

Na koniec kilka zdjęć z dzisiejszych aukcji na ebay dotyczących sprawy optantów

Pozdrawiam.


Źródła:
1. https://upload.wikimedia.org/wikipedia/ ... ndorff.jpg
2. https://www.deutsche-digitale-bibliothe ... MLZEEEGNUQ
3. https://polona.pl/item-view/2ea72633-bc ... C3%BChl%20
4. Gazety ze strony polona.pl
5. https://polona.pl/item-view/f6e7ec95-19 ... dendorf%20
6. https://polona.pl/item-view/c2d79251-7e ... dendorf%20