[19.04.2026] Wiosna na "Przedmościu Piła"

[Krzysztof Ju]

Fotorelacja Stowarzyszenia Kartograficzno-Eksploracyjnego "Dąbrowa" z wyprawy śladami wschodnich fortyfikacji Piły zorganizowanej przez Pilskie Muzeum Wojskowe w dniu 19 kwietnia 2026 r.

Pozaalpejska Europa Środkowa

Dolina Gwdy 314.68

Pieszy rajd ”Wiosna na Przedmościu Piła 2026” już za nami. Zaliczone!

Podług scenariusza przygotowanego przez Pilskie Muzeum Wojskowe powędrowaliśmy, na długo wyczekiwaną rajzę, śladem pilskich fortyfikacji. Przyjemnym zaskoczeniem była bardzo duża frekwencja. To bardzo motywujące.

Cóż takiego można zobaczyć we wschodnich lasach Piły, udając się na wyprawę w nieznane, z grupą pasjonatów lokalnej historii?

Oto bajanie prosto z Puszczy nad Gwdą. Wycieczkę rozpoczynamy w osadzie Czarnobór nad jeziorem Płotki. Na początek zwiedzamy niemieckie stanowisko ogniowe ckm, które wybudowane zostało w piwnicy dawnego domostwa starej osady Czarnobór. Jest to jedyny taki obiekt wybudowany na Przedmościu Piła a jego ciekawą historię przedstawił kolega Przemek Olszyński. Kolejnym przystankiem na trasie jest odnaleziona w ostatnim czasie i zachowana, drogowa zapora przeciwpancerna. Nad jeziorem Płotki zachowane mamy dwie takie zapory. W najbliższej okolicy znajduje się jeszcze jedna tego typu atrakcja. Jest to kolejowa zapora przy dawnym dworcu kolejowym Płociczno. Swoja drogą również w ostatnim czasie odkryta. W imię pasji, salwą ze wszystkich haubic pułku, ognia!!!

Kolejnym etapem wyprawy jest malownicze jezioro Jelonki. Marszruta prowadzi zachodnią stroną wielkiego i długiego wykopu. Jest to dawny kanał hydrotechniczny wybudowany celem połączenia wód jeziora Płotki i Jelonki. Kanał wybudowano w I poł. XX wieku. To nie wszystko. W 1944 roku, podczas rozbudowy fortyfikacji polowych Pilskiej Pozycji Polowej, wzdłuż zachodniego zbocza kanału, wojska niemieckie oraz ludność cywilna budują skarpę przeciwpancerną. Realizując kolejne etapy wyprawy, udajemy się w kierunku południowym. Mijamy po drodze stanowiska ogniowe ckm nad jeziorem Jelonki (Ringstand 58c, MG-Stand D Henrich). Jaką tajemnicę skrywają zbocza nad tym uroczym akwenem?

Oto jedna z wielu. Raporty bojowe 397 Dywizji Strzeleckiej ZSRR podają, iż 01.02.1945 zwiad 448 napotkał nad jeziorem Jeleniowym stałe, umocnione stanowiska ogniowe, z których wróg prowadzi ogień. Zwiad pułku powstrzymano ogniem dwóch baterii 105 mm. Tyle w skrócie. Można więcej, oczywiście na kolejnej wyprawie...

Delektując się dalszym etapem marszu zbliżamy się do granicy zachodniej z 1919 roku.

Tutaj, oprócz historii samej granicy, mamy wielką przyjemność wysłuchać zawiłej, lecz bardzo istotnej dla nas historii podporucznika Piotra Konieczki.

W okolicy dawnego polskiego budynku celnego, trwa bajanie z pierwszych chwil ostatniej wojny. W symbolicznym miejscu śmierci naszego podporucznika, wszelkich informacji, w mistrzowski sposób udziela wybitna znawczyni tematu polskich pograniczników, Pani Dorota Malińska-Janaś. Jako wybitne uzupełnienie wątku, kolega Przemysław prezentuje, odnalezionego orzełka w okolicy budynku polskich pograniczników.

Wracamy na szlak. Kierując się w stronę dawnej osady Płoczica 1260 r., przekraczamy granicę zachodnią z 1919 roku na wysokości zachowanego słupa granicznego E308. Warto wspomnieć, że granica miała 14 sektorów, a sam sektor E oznaczony był przez 347 słupów kamiennych. Długość sektora E wynosi ok 50 kilometrów. Geograficznie sektor E łączy rzekę Łobzonkę E01 i Gwdę E347. W samej osadzie Płoczica, dostajemy kolejny zestaw ciekawostek. Są to, odkryte ostatnio fundamenty schronu MG-Stand D Henrich 1938/39 oraz kompletne stanowisko ckm Ringstand 58c z 1944. Jako wisienka na torcie, dostajemy informację od prowadzącego o odkryciu kolejnej drogowej zapory przeciwpancernej, jaką wybudowano tym razem w południowym odcinku pilskiego Przedmościa. Jest to klasyczna drogowa zapora ppanc, i co miłe, kolejny dowód na to, że pod naszą Dąbrową, zostało jeszcze wiele tajemnic do odkrycia. Jak mniemam nie tylko w temacie fortyfikacji. W tym też miejscu, przekraczamy kolejną granicę. Jest ich w naszej okolicy wiele, a każda to inny rozdział historii tej ziemi. Oto, udając się w kierunku obiecanego przez organizatorów ogniska, opuszczamy Dolinę Gwdy, a kiełbachą i treściwą dyskusją raczymy się już na terenie Doliny Środkowej Noteci 315.33

Tyle relacji.

Przemysławie! Kiedy następny rajd?

Za treściwą atmosferę rajdu, solidne podziękowania dla organizatora. Przemek Olszyński! Orzełek ma moc.

Za wyjątkowo cenne uzupełnienie biografii podporucznika Piotra Konieczki – szczere podziękowania dla Pani Dorota Malińska-Janaś
Dziękuję również współtowarzyszom wyprawy (galeria) jak i wszystkim Tym, z którymi miałem przyjemność wymienić słowo.

Materiał kartograficzny z opisem w załącznikach.

Miłej lektury.

c.d.n.

P.S. Jakiś czas temu, rozgorzała wśród nas rozmowa. Powodem tej owocnej dysputy było pytanie czy na zachód od góry Dąbrowa, są jeszcze jakieś fortyfikacje. Oj, poniosło nas zdrowo. Fortyfikacje oczywiście są a fotorelacja niebawem.

Sektor E, Granica zachodnia 1919. Słup E307 - przejście graniczne Jeziorki.
Mapa: https://polska.geoportal2.pl/map/www/ma ... apa=polska

Wycinek szczegółowej, niemieckiej mapy z 1935. Słup E01, początek sektora E. http://igrek.amzp.pl/

Wojenna oleata. Opis niemieckich stanowisk ogniowych typu DOT oraz stanowiska armaty przeciwpancernej na przesmyku pomiędzy jeziorem Jeleniowe i Bagienne. 01.02.1945 448 pułk strzelecki ZSRR https://pamyat-naroda.ru/

28.01.1945 rok Walki 3 batalionu 446 pułku strzeleckiego ZSRR na przesmyku jezior Płotki i Jeleniowe. https://pamyat-naroda.ru/

03.02.1945 Okopane oddziały 1 batalionu strzeleckiego, 448 pułku piechoty na wschód jezior Jeleniowe i Bagienne. Pozycje niemieckie znajdują się po zachodniej stronie wymienionych akwenów. https://pamyat-naroda.ru/

28.01.1945 Niemiecki kontratak na 3 kompanię strzelców ZSRR. Sztab 1 batalionu/1067 pułku strzelców znajduje się w dawnym, niemieckim budynku celnym. Mieliśmy przyjemność. https://pamyat-naroda.ru/

Stary system dróg leśnych w pasie granicy Zachodniej 1919 (kolor żółty). Mapa niemiecka, 1945 rok http://igrek.amzp.pl/


Autor: Michał Skibiński
Źródło: Facebook/Stowarzyszenie Kartograficzno-Eksploracyjne "Dąbrowa"
Data wydania: 20 kwietnia 2026